<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE book PUBLIC "-//NLM//DTD BITS Book Interchange DTD v2.0 20151225//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/extensions/bits/2.1/BITS-book2-1.dtd">
<book book-type="chapter" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:ali="http://www.niso.org/schemas/ali/1.0/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" dtd-version="2.0" xml:lang="es">
<book-meta>
<book-id book-id-type="publisher">Universidad Rey Juan Carlos</book-id>
<book-id book-id-type="doi">10.33732/MD-45</book-id>
<subj-group>
<subject>Material docente</subject>
</subj-group>
<book-title-group>
<book-title><target id="pgi" specific-use="page-break"/><target id="pgii" specific-use="page-break"/><target id="pgiii" specific-use="page-break"/>132 problemas de f&#x00ED;sica, electricidad y magnetismo</book-title>
</book-title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name name-style="western">
<surname>Used</surname>
<given-names>Javier</given-names>
</name>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name name-style="western">
<surname>Wagemakers</surname>
<given-names>Alexandre</given-names>
</name>
</contrib>
</contrib-group>
<pub-date>
<day>20</day>
<month>08</month>
<year>2026</year>
</pub-date>
<publisher>
<publisher-name>Universidad Rey Juan Carlos</publisher-name>
<publisher-loc>Madrid, Spain</publisher-loc>
<publisher-name>Material docente en abierto de la Universidad Rey Juan Carlos.</publisher-name>
</publisher>
<permissions>
<copyright-statement>Derechos de autor 2025 los autores</copyright-statement>
<copyright-year>2025</copyright-year>
<copyright-holder>los autores</copyright-holder>
<license>
<license-p><target id="pgiv" specific-use="page-break"/><target id="pgv" specific-use="page-break"/><target id="pgvi" specific-use="page-break"/>Esta monograf&#x00ED;a ha sido publicada gracias a la financiaci&#x00F3;n de la convocatoria de asignaturas en abierto promovida por la Oficina de Conocimiento y Cultura Libres de la Universidad Rey Juan Carlos.</license-p>
<license-p>Cómo citar</license-p>
<license-p>Used, J., &#x0026; Wagemakers, A. (2025). <italic>132 problemas de f&#x00ED;sica, electricidad y magnenistmo</italic>. Editorial Academia Abierta. Recuperado a partir de <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://monografias.urjc.es/index.php/omp-urjc/catalog/book/45">https://monografias.urjc.es/index.php/omp-urjc/catalog/book/45</ext-link></license-p>
<license-p>Dep&#x00F3;sito</license-p>
<license-p>Archivo abierto de la URJC (BURJC digital)</license-p>
<license-p>DOI: <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.33732/MD-45">https://doi.org/10.33732/MD-45</ext-link></license-p>
<license-p>&#x00A9; 2025. Javier Used, Alexandre Wagemakers</license-p>
<license-p>&#x00A9; De los textos: Javier Used, Alexandre Wagemakers</license-p>
<license-p>&#x00A9; De las im&#x00E1;genes: sus autores/as</license-p>
<license-p>&#x00A9; Imagen portada: Fabiano Rodrigues, <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.pexels.com/es-es/foto/galleta-de-lana-de-acero-de-fuego-1662298/">https://www.pexels.com/es-es/foto/galleta-de-lana-de-acero-de-fuego-1662298/</ext-link></license-p>
<license-p>Editorial</license-p>
<license-p>Academia Abierta. Servicio de publicaciones de la URJC</license-p>
<license-p>C/Tulip&#x00E1;n s/n</license-p>
<license-p>28933 M&#x00F3;stoles</license-p>
<license-p><ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://monografias.urjc.es/index.php/omp-urjc">https://monografias.urjc.es/index.php/omp-urjc</ext-link></license-p>
<license-p>Dise&#x00F1;o de interiores y portada</license-p>
<license-p>Glaux Publicaciones Acad&#x00E9;micas, SLU</license-p>
<license-p>Contacto editorial</license-p>
<license-p>Laura de la Cruz / Tom&#x00E1;s Zarza</license-p>
<license-p><email>servicio.publicaciones@urjc.es</email></license-p>
<license-p>Algunos derechos reservados</license-p>
</license>
<license license-type="open-access" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" xml:lang="es">
<license-p>Este documento se distribuye bajo la licencia &#x201C;Atribuci&#x00F3;n-CompartirIgual 4.0 Internacional&#x201D; de Creative Commons, disponible en</license-p>
</license>
</permissions>
</book-meta>
<front-matter>
<front-matter-part id="fmatter1" book-part-type="preface">
<book-part-meta>
<book-part-id book-part-id-type="publisher-id">URJC</book-part-id>
<title-group>
<title>Preface</title>
</title-group>
<fpage>vii</fpage>
<lpage>vii</lpage>
</book-part-meta>
<named-book-part-body>
    <p><target id="pgvii" specific-use="page-break"/>Si estás comenzando una carrera universitaria de ciencias o ingeniería y te toca enfrentarte a las leyes del electromagnetismo, este libro está pensado justo para ti.</p>
    <p>Lo que tienes entre manos es, básicamente, una colección de problemas de electricidad y magnetismo resueltos. Pero no son solo las soluciones numéricas, en este libro hemos intentado desarrollarlas paso a paso, con el máximo detalle posible, como si estuvieras viendo a tu profesor en la pizarra. La idea es que puedas seguir el hilo y entiendas cada uno de los pasos que damos a la hora de resolver cada problema.</p>
    <p>Los ejercicios seleccionados cubren prácticamente todo lo el temario que se imparte en una asignatura de física de segundo cuatrimestre en casi cualquier grado científico tecnológico. Los ejercicios han sido ordenados de menor a mayor dificultad, para que vayas cogiendo soltura poco a poco. Muchos de ellos tienen un nivel similar al que te podrías encontrar en tus exámenes.</p>
    <p>Un consejo, si son tus primeros contactos con estos temas te recomendamos que uses este libro junto con algún otro texto de teoría. Aunque al principio de cada capítulo recordaremos brevemente algunas ideas clave para que te sitúes, no explicamos la teoría desde cero y vamos a dar por suspuestos algunos conocimientos básicos, lo que nos va a permitir ahorrar explicaciones sobre la notación utilizada en las fórmulas introductorias de cada capítulo. Es por esto por lo que lo ideal es que consultes tu manual donde la teoría se exponga de forma completa. A la hora de resolver problemas de física es tan importante conocer las fórmulas utilizadas como los conceptos teóricos en los que se basan. Una comprensión completa de el por qué de las cosas es fundamental a la hora de resolver los problemas propuestos y facilitará que seas capaz de enfrentarte a nuevos retos.</p>
<p>Esperamos que este libro te sea de gran ayuda para entender y dominar la Electricidad y el Magnetismo.</p>
<p>&#x00A1;Mucho &#x00E1;nimo!</p>
<p>Los autores</p>
</named-book-part-body>
</front-matter-part>
<toc id="fmatter2" content-type="toc">
<toc-title-group>
<title><target id="pgviii" specific-use="page-break"/><target id="pgix" specific-use="page-break"/>Indice general</title>
</toc-title-group>
<toc-entry content-type="chapter"><label>1.</label> <title>Campo el&#x00E9;ctrico</title> <nav-pointer rid="c1">1</nav-pointer>
<toc-entry content-type="section"><label>&#x2022; 1.1.</label> <title>Ecuaciones relevantes</title> <nav-pointer rid="c1-s1">1</nav-pointer></toc-entry>
<toc-entry content-type="section"><label>&#x2022; 1.2.</label> <title>Ejercicios</title> <nav-pointer rid="c1-s2">3</nav-pointer></toc-entry></toc-entry>
<toc-entry content-type="chapter"><label>2.</label> <title>Potencial</title> <nav-pointer rid="c2">31</nav-pointer>
<toc-entry content-type="section"><label>&#x2022; 2.1.</label> <title>Ecuaciones relevantes</title> <nav-pointer rid="c2-s1">31</nav-pointer></toc-entry>
<toc-entry content-type="section"><label>&#x2022; 2.2.</label> <title>Ejercicios</title> <nav-pointer rid="c2-s2">33</nav-pointer></toc-entry></toc-entry>
<toc-entry content-type="chapter"><label>3.</label> <title>Condensadores</title> <nav-pointer rid="c3">79</nav-pointer>
<toc-entry content-type="section"><label>&#x2022; 3.1.</label> <title>Ecuaciones relevantes</title> <nav-pointer rid="c3-s1">79</nav-pointer></toc-entry>
<toc-entry content-type="section"><label>&#x2022; 3.2.</label> <title>Ejercicios</title> <nav-pointer rid="c3-s2">80</nav-pointer></toc-entry></toc-entry>
<toc-entry content-type="chapter"><label>4.</label> <title>Corriente el&#x00E9;ctrica</title> <nav-pointer rid="c4">97</nav-pointer>
<toc-entry content-type="section"><label>&#x2022; 4.1.</label> <title>Ecuaciones relevantes</title> <nav-pointer rid="c4-s1">97</nav-pointer></toc-entry>
<toc-entry content-type="section"><label>&#x2022; 4.2.</label> <title>Ejercicios</title> <nav-pointer rid="c4-s2">99</nav-pointer></toc-entry></toc-entry>
<toc-entry content-type="chapter"><label>5.</label> <title>Generaci&#x00F3;n de campo magn&#x00E9;tico</title> <nav-pointer rid="c5">117</nav-pointer>
<toc-entry content-type="section"><label>&#x2022; 5.1.</label> <title>Ecuaciones Relevantes.</title> <nav-pointer rid="c5-s1">117</nav-pointer></toc-entry>
<toc-entry content-type="section"><label>&#x2022; 5.2.</label> <title>Ejercicios</title> <nav-pointer rid="c5-s2">120</nav-pointer></toc-entry></toc-entry>
<toc-entry content-type="chapter"><label>6.</label> <title>Fuerzas magn&#x00E9;ticas</title> <nav-pointer rid="c6">139</nav-pointer>
<toc-entry content-type="section"><label>&#x2022; 6.1.</label> <title>Ecuaciones Relevantes.</title> <nav-pointer rid="c6-s1">139</nav-pointer></toc-entry>
<toc-entry content-type="section"><label>&#x2022; 6.2.</label> <title>Ejercicios</title> <nav-pointer rid="c6-s2">140</nav-pointer></toc-entry></toc-entry>
<toc-entry content-type="chapter"><label>7.</label> <title>Inducci&#x00F3;n electromagn&#x00E9;tica</title> <nav-pointer rid="c7">163</nav-pointer>
<toc-entry content-type="section"><label>&#x2022; 7.1.</label> <title>Ecuaciones relevantes</title> <nav-pointer rid="c7-s1">163</nav-pointer></toc-entry>
<toc-entry content-type="section"><label>&#x2022; 7.2.</label> <title>Ejercicios</title> <nav-pointer rid="c7-s2">164</nav-pointer></toc-entry></toc-entry>
</toc>
</front-matter>
<book-body>
<book-part id="c1" book-part-type="chapter">
<book-part-meta>
<book-part-id book-part-id-type="publisher-id">URJC</book-part-id>
<title-group>
<label><target id="pgx" specific-use="page-break"/><target id="pg1" specific-use="page-break"/>1.</label>
<title>Campo el&#x00E9;ctrico</title>
</title-group>
<fpage>1</fpage>
<lpage>30</lpage>
</book-part-meta>
<body>
<sec id="c1-s1">
<label>1.1.</label>
<title>Ecuaciones relevantes</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Ley de Coulomb.</bold></p>
<p>Supongamos que tenemos dos cargas el&#x00E9;ctricas <italic>q</italic><sub>1</sub> y <italic>q</italic><sub>2</sub> separadas una distancia <italic>d</italic>. La Ley de Coulomb nos dice que la fuerza que ejerce la carga <italic>q</italic><sub>1</sub> sobre la carga <italic>q</italic><sub>2</sub> viene dada por:</p>
<p><disp-formula id="Eq001-1"><label>(1.1)</label> <mml:math id="M1" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>12</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>12</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>12</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>12</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo></mml:mo></mml:math></disp-formula></p>
<p>donde</p>
<list list-type="bullet">
<list-item><p><inline-formula><mml:math id="M2" display='block'><mml:msub><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mn>12</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula> es el vector que une la carga <italic>q</italic><sub>1</sub> con la carga <italic>q</italic><sub>2</sub>. De este modo <inline-formula><mml:math id="M3" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mn>12</mml:mn></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow></mml:math></inline-formula> es el m&#x00F3;dulo del vector que une ambas cargas.</p></list-item>
<list-item><p><inline-formula><mml:math id="M4" display='block'><mml:msub><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mn>12</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula> es el vector unitario de <italic>q</italic><sub>1</sub> a <italic>q</italic><sub>2</sub>, es decir, <inline-formula><mml:math id="M5" display='block'><mml:msub><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mn>12</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mn>12</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mn>12</mml:mn></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></inline-formula></p></list-item>
<list-item><p>La constante <italic>K</italic> se conoce como constante de Coulomb y su valor es: <inline-formula><mml:math id="M6" display='block'><mml:mi>K</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>&#x2248;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>9</mml:mn></mml:msup><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></inline-formula>. Esta constante est&#x00E1; relacionada con la permitividad el&#x00E9;ctrica del medio en el que se encuentra inmerso nuestro sistema <italic>&#x03B5;</italic>. Para el caso del vac&#x00ED;o <italic>&#x03B5;</italic> = <italic>&#x03B5;</italic><sub>0</sub> = 8,85 &#x00D7; 10<sup>&#x2212;12</sup> C<sub>2</sub>&#x00B7;N<sup>&#x2212;1</sup>&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup>.</p></list-item>
</list></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Campo El&#x00E9;ctrico.</bold></p>
<p>Se define el campo el&#x00E9;ctrico en un punto del espacio como la fuerza neta ejercida sobre una carga testigo positiva <italic>q</italic><sub>0</sub> dividida por el valor de dicha carga <italic>q</italic><sub>0</sub>.</p>
<p><disp-formula id="Eq001-2"><label>(1.2)</label> <mml:math id="M7" display='block'><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:msub><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo></mml:mo></mml:math></disp-formula></p>
<p>La unidad de campo el&#x00E9;ctrico es el N&#x00B7;C<sup>&#x2212;1</sup> o el V&#x00B7;m<sup>&#x2212;1</sup>.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Campo el&#x00E9;ctrico generado por una carga puntual <italic>q</italic>.</bold>
<disp-formula id="Eq001-3"><label>(1.3)</label> <mml:math id="M8" display='block'><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mover><mml:mi>d</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:msup><mml:mo>|</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mover><mml:mi>d</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></disp-formula></p>
<p><target id="pg2" specific-use="page-break"/>En este caso</p>
<list list-type="bullet">
<list-item><p><inline-formula><mml:math id="M9" display='block'><mml:mover><mml:mi>d</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></inline-formula> es el vector que une la carga con el punto donde queremos obtener el campo el&#x00E9;ctrico.</p></list-item>
<list-item><p><inline-formula><mml:math id="M10" display='block'><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></inline-formula> es el vector unitario de <inline-formula><mml:math id="M11" display='block'><mml:mover><mml:mi>d</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></inline-formula>.</p></list-item>
</list></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Campo generado por un sistema de cargas puntuales.</bold> Aplicando el Principio de Superposici&#x00F3;n, obtenemos que el campo generado por un sistema de cargas puntuales es el resultado de la suma vectorial de los campos el&#x00E9;ctricos generados por cada una de las cargas.</p>
<p><disp-formula id="Eq001-4"><label>(1.4)</label> <mml:math id="M12" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:munder><mml:mo>&#x2211;</mml:mo><mml:mi>i</mml:mi></mml:munder><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:munder><mml:mo>&#x2211;</mml:mo><mml:mi>i</mml:mi></mml:munder><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:msubsup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Campo generado por una distribuci&#x00F3;n continua de carga.</bold></p>
<p><disp-formula id="Eq001-5"><label>(1.5)</label> <mml:math id="M13" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi></mml:msub><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:msup><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi></mml:msub><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<list list-type="bullet">
<list-item><p><italic>dq</italic> es el diferencial de carga y vendr&#x00E1; dado por <italic>dq</italic> = <italic>&#x03C1;dv</italic>, siendo <italic>&#x03C1;</italic> la densidad de carga y <italic>dv</italic> el diferencial de volumen.</p></list-item>
<list-item><p><inline-formula><mml:math id="M14" display='block'><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></inline-formula> es el vector que une el diferencial de carga <italic>dq</italic> con el punto donde queremos obtener el campo el&#x00E9;ctrico.</p></list-item>
<list-item><p><inline-formula><mml:math id="M15" display='block'><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></inline-formula> es el vector unitario de <inline-formula><mml:math id="M16" display='block'><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></inline-formula>.</p></list-item>
</list></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Ley de Gauss.</bold></p>
<p>El flujo el&#x00E9;ctrico <italic>&#x03C6;</italic><sub>e</sub> es una magnitud matem&#x00E1;tica relacionada con el n&#x00FA;mero de l&#x00ED;neas de campo el&#x00E9;ctrico que atraviesan una superficie orientada, <inline-formula><mml:math id="M17" display='block'><mml:mover><mml:mi>A</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></inline-formula>. Para una superficie plana y un campo uniforme el flujo el&#x00E9;ctrico viene definido por:</p>
<p><disp-formula id="Eq001-6"><label>(1.6)</label> <mml:math id="M18" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mover><mml:mi>A</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mo>=</mml:mo><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mover><mml:mi>n</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mi>A</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi></mml:msub><mml:mi>A</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>donde <italic>E<sub>n</sub></italic> es la componente del campo el&#x00E9;ctrico paralela al vector unitario normal a la superficie, <inline-formula><mml:math id="M19" display='block'><mml:mover><mml:mi>n</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></inline-formula>.</p>
<p>Para el caso de una superficie cerrada, se considerar&#x00E1; el convenio de tomar el vector normal a la superficie, <inline-formula><mml:math id="M20" display='block'><mml:mover><mml:mi>n</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></inline-formula>, dirigido hacia el exterior de la superficie en cada punto de esta. De este modo el flujo el&#x00E9;ctrico a trav&#x00E9;s de una superficie cerrada vendr&#x00E1; dado por:</p>
<p><disp-formula id="Eq001-7"><label>(1.7)</label> <mml:math id="M21" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>n</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:math></disp-formula>
</p>
<p>Aplicando la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq001-7">ecuaci&#x00F3;n 1.7</xref> llegamos a la conocida Ley de Gauss:
<disp-formula id="Eq001-8"><label>(1.8)</label> <mml:math id="M22" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>n</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p><target id="pg3" specific-use="page-break"/>Una de las principales utilidades de la Ley de Gauss es que nos va a permitir simplificar el c&#x00E1;lculo de los campos el&#x00E9;ctricos generados por algunas distribuciones continuas de carga con simetr&#x00ED;as notables:</p>
<p><bold>Campo el&#x00E9;ctrico generado por un plano infinito no conductor de densidad de carga</bold> <italic>&#x03C3;</italic><bold>.</bold>
<disp-formula id="Eq001-9"><label>(1.9)</label><mml:math id="M23" display='block'><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Campo el&#x00E9;ctrico generado por un hilo infinito de densidad de carga <italic>&#x03BB;</italic>.
<disp-formula id="Eq001-10"><label>(1.10)</label> <mml:math id="M24" display='block'><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Veremos otros ejemplos de distribuciones en los ejercicios.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Campo el&#x00E9;ctrico en conductores.</bold></p>
<p>En este cap&#x00ED;tulo &#x00FA;nicamente se van a considerar conductores en equilibrio electrost&#x00E1;tico, es decir, conductores en los cuales las cargas permanecen en &#x201C;reposo&#x201D;. Esto nos va permitir considerar las siguientes afirmaciones:</p>
<list list-type="bullet">
<list-item><p>El campo el&#x00E9;ctrico en el interior de un conductor es nulo (<inline-formula><mml:math id="M25" display='block'><mml:msub><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></inline-formula>).</p></list-item>
<list-item><p>La carga el&#x00E9;ctrica neta sobre un conductor reside en la superficie de dicho conductor.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</sec>
<sec id="c1-s2">
<label>1.2.</label>
<title>Ejercicios</title>
<boxed-text id="bx1" position="float">
<list list-type="simple">
    <list-item><label>1.</label> <p>Tenemos dos cargas <italic>q</italic><sub>1</sub> = 3 <italic>&#x00B5;</italic>C y <italic>q</italic><sub>2</sub> = 4 <italic>&#x00B5;</italic>C situadas respectivamente en los puntos (&#x2212;1, 0) m y (3, 0) m.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>&#x00BF;En qu&#x00E9; punto o puntos (si procede) se anula el campo el&#x00E9;ctrico?</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Calcular el campo en el punto (0, 1) m.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
<sec id="c1-s2-1">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
    <p><italic>a</italic>) Lo primero de lo que debemos darnos cuenta es que el campo eléctrico solo puede anularse en el eje <italic>x</italic>. Si el lector situase una carga positiva fuera del eje <italic>x</italic> y dibujase las fuerzas que actu&#x00E1;n sobre ella, comprobar&#x00ED;a a simple vista que es imposible que las fuerzas se anulen. En este caso, la part&#x00ED;cula experimentar&#x00ED;a una fuerza que la empujar&#x00ED;a hacia el infinito. Sin embargo, vamos a comprobar la existencia de un punto del eje <italic>x</italic> donde estas fuerzas se anulan.</p>
<p>Supongamos que el punto que estamos buscando tiene por coordenadas (<italic>x</italic>, 0), para calcular el campo el&#x00E9;ctrico en un punto del eje <italic>x</italic> sumamos los campos generados por las dos cargas teniendo cuidado con su orientaci&#x00F3;n.<target id="pg4" specific-use="page-break"/></p>
<disp-formula id="Eq001"><mml:math id="M26" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq002"><mml:math id="M27" display='block'><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mover><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></disp-formula>
<p>Una simple observaci&#x00F3;n de las l&#x00ED;neas de campo a lo largo del eje <italic>x</italic> nos permite observar que el campo el&#x00E9;ctrico &#x00FA;nicamente se puede anular entre los puntos de coordenadas (&#x2212;1, 0) m y (3, 0) m. A la izquierda de (&#x2212;1, 0) y a la derecha de (3, 0), los campos el&#x00E9;ctricos generados por ambas cargas llevan el mismo sentido y, por lo tanto, no se pueden anular.</p>
<fig id="fig-1">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-1-45.jpg"/>
</fig>
<p>En este caso tenemos |<italic>x</italic> + 1| = <italic>x</italic> + 1 y |<italic>x</italic> &#x2212; 3| = &#x2212;(<italic>x</italic> &#x2212; 3)</p>
<p>Simplificando la ecuaci&#x00F3;n anterior llegamos a</p>
<disp-formula id="Eq003"><mml:math id="M28" display='block'><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:msup><mml:mo>)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:msup><mml:mo>)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula>
<p>Lo que nos lleva a una ecuaci&#x00F3;n de segundo orden:</p>
<disp-formula id="Eq004"><mml:math id="M29" display='block'><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula>
<p>cuyos coeficientes son:</p>
<disp-formula id="Eq005"><mml:math id="M30" display='block'><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>4</mml:mn></mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>13</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>23</mml:mn><mml:mn>4</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula>
<p>La &#x00FA;nica soluci&#x00F3;n admisible de este polinomio es <italic>x</italic> = 0,856 m.</p>
<p>Otra forma de resolver este problema ser&#x00ED;a empezando por el dibujo de las l&#x00ED;neas de campo que hemos presentado anteriormente. El an&#x00E1;lisis de esta figura, nos ha permitido deducir que la &#x00FA;nica regi&#x00F3;n en la que se puede anular el campo el&#x00E9;ctrico es entre ambas cargas, puesto que las l&#x00ED;neas de campo llevan sentido opuesto. Partiendo de esto, podemos obtener el punto que estamos buscando simplemente exigiendo que los m&#x00F3;dulos de ambos campos sean iguales. Por lo tanto:</p>
<disp-formula id="Eq006"><mml:math id="M31" display='block'><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:msup><mml:mo>)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:msup><mml:mo>)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p><target id="pg5" specific-use="page-break"/>En este caso hemos definido <italic>x</italic> como la distancia desde la carga <italic>q</italic><sub>1</sub> hasta el punto que estamos buscando. La distancia entre el punto y la carga <italic>q</italic><sub>2</sub> ser&#x00E1; (4 &#x2212; <italic>x</italic>) siendo 4 la distancia total entre ambas cargas.</p>
<p>El desarrollo de esta ecuaci&#x00F3;n nos vuelve a llevar a un polinomio de orden dos, <italic>x</italic><sup>2</sup> + 24<x>x</x> &#x2212; 48 = 0, cuya &#x00FA;nica soluci&#x00F3;n v&#x00E1;lida es <italic>x</italic>= 1,856m.</p>
<p>Como en este caso <italic>x</italic> representaba la distancia a la carga <italic>q</italic><sub>1</sub> volvemos a obtener que la soluci&#x00F3;n que est&#x00E1;bamos buscando es el punto de coordenadas (0,856, 0) m.</p>
<p><italic>b</italic>) Para calcular el campo el&#x00E9;ctrico en el punto (0, 1) m deberemos calcular el campo el&#x00E9;ctrico generado por cada carga y aplicar el principio de superposici&#x00F3;n.</p>
<p>Las distancias entre las cargas y el punto donde queremos calcular el campo total se obtienen mediante el teorema de Pit&#x00E1;goras.</p>
<fig id="fig-2">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-2-45.jpg"/>
</fig>
<p>El campo generado por la carga <italic>q</italic><sub>1</sub> es:</p>
<disp-formula id="Eq007"><mml:math id="M32" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>9545</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>El campo generado por la carga <italic>q</italic><sub>2</sub> es:</p>
<disp-formula id="Eq008"><mml:math id="M33" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:msqrt><mml:mn>10</mml:mn></mml:msqrt><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mn>10</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>10</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>10</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1138</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>Una vez que tenemos los campos <inline-formula><mml:math id="M34" display='block'><mml:msub><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:msub></mml:math></inline-formula> y <inline-formula><mml:math id="M35" display='block'><mml:msub><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:msub></mml:math></inline-formula>, el campo total lo obtenemos sumando sus respectivas componentes:</p>
<disp-formula id="Eq009"><mml:math id="M36" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>6130</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>10684</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="1em"></mml:mspace></mml:mstyle><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx2" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg6" specific-use="page-break"/>2.</label> <p>Dos esferas de masa <italic>m</italic> = 1 &#x22C5; 10<sup>&#x2212;6</sup> kg y carga <italic>q</italic> = 2 &#x22C5; 10<sup>&#x2212;6</sup>C est&#x00E1;n atadas a un punto com&#x00FA;n mediante un hilo de masa despreciable y longitud <italic>l</italic>. Ambas cargas se encuentran en suspensi&#x00F3;n por encima de un plano cargado con densidad uniforme <italic>&#x03C3;</italic> = 5 &#x22C5; 10<sup>&#x2212;6</sup>C&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup>. Si en la situaci&#x00F3;n de equilibrio, los hilos forman un &#x00E1;ngulo <italic>&#x03B8;</italic> = 30<sup>&#x2218;</sup> con la vertical, calcule la longitud del hilo y la tensi&#x00F3;n que este ejerce.
<fig id="fig-3">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-3-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-2">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Las fuerzas que intervienen en este problema son, el peso de cada esfera, la fuerza el&#x00E9;ctrica que actu&#x00E1; sobre cada esfera debido al campo que genera el plano, las fuerzas que se ejercen mutuamente las dos esferas y la tensi&#x00F3;n del hilo que mantiene a las esferas en contacto con el plano. En el siguiente esquema se ha representado las fuerzas que actuar&#x00ED;an sobre la carga de la derecha de la figura del problema.</p>
<fig id="fig-4">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-4-45.jpg"/>
</fig>
<p>Puesto que el sistema est&#x00E1; en equilibrio debe cumplirse <inline-formula><mml:math id="M37" display='block'><mml:munder><mml:mo>&#x2211;</mml:mo><mml:mi>i</mml:mi></mml:munder><mml:msub><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></inline-formula>. Si descomponemos cada una de las fuerzas que actu&#x00E1;n sobre la esfera de la derecha, obtendremos una ecuaci&#x00F3;n para cada uno de los ejes (horizontal y vertical):</p>
<disp-formula id="Eq010"><mml:math id="M38" display='block'><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>plano </mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>T</mml:mi><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>T</mml:mi><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>plano </mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq011"><mml:math id="M39" display='block'><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>T</mml:mi><mml:mi>sen</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>T</mml:mi><mml:mi>sen</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Teniendo en cuenta que el par&#x00E1;metro d es la distancia entre ambas cargas, obtenemos <italic>d</italic> = 2<italic>l</italic> sen <italic>&#x03B8;</italic>, de modo que la ecuaci&#x00F3;n anterior nos queda:<target id="pg7" specific-use="page-break"/></p>
<disp-formula id="Eq012"><mml:math id="M40" display='block'><mml:mi>T</mml:mi><mml:mi>sen</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:msup><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:msup><mml:mi>sen</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>T</mml:mi><mml:msup><mml:mi>sen</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:msup><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Usando la primera ecuaci&#x00F3;n calculamos el valor de la tensi&#x00F3;n:</p>
<disp-formula id="Eq013"><mml:math id="M41" display='block'><mml:mi>T</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>plano </mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>33</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Despejamos la longitud <italic>l</italic> de la segunda ecuaci&#x00F3;n:</p>
<disp-formula id="Eq014"><mml:math id="M42" display='block'><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>T</mml:mi><mml:msup><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msup><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac></mml:msqrt><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>24</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx3" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>3.</label> <p>Disponemos de un plano infinito vertical cargado con una densidad de carga <italic>&#x03C3;</italic> positiva y uniforme. Una peque&#x00F1;a esfera de masa <italic>m</italic> con carga positiva <italic>q</italic> se encuentra atada mediante una cuerda al plano. Una vez alcanzada la situaci&#x00F3;n de equilibrio, y considerando que en dicho instante la cuerda est&#x00E1; tensa, calcule la relaci&#x00F3;n entre carga y masa para que el &#x00E1;ngulo formado entre la cuerda y la normal al plano sea <italic>&#x03B8;</italic> = 45<sup>&#x00B0;</sup>.</p>
<p>Datos: <italic>&#x03C3;</italic> = 10 <italic>&#x00B5;</italic>C&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup>, <italic>&#x03B5;</italic><sub>0</sub> = 8,85 &#x00D7; 10<sup>&#x2212;12</sup> C<sup>2</sup>&#x00B7;N<sup>&#x2212;1</sup>&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup>, <italic>g</italic> = 9,8 m&#x00B7;s<sup>&#x2212;2</sup>
<fig id="fig-5">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-5-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-3">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para obtener un &#x00E1;ngulo <italic>&#x03B8;</italic> de 45&#x00BA; entre la horizontal y la cuerda necesitamos hallar una relaci&#x00F3;n entre las componentes de la tensi&#x00F3;n <inline-formula><mml:math id="M43" display='block'><mml:mover><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></inline-formula>.</p>
<p>Usando la condici&#x00F3;n de equilibrio entre las fuerzas, la tensi&#x00F3;n <inline-formula><mml:math id="M44" display='block'><mml:mover><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></inline-formula> se expresa como:</p>
<disp-formula id="Eq015"><mml:math id="M45" display='block'><mml:mover><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mi mathvariant="normal">g</mml:mi></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mi mathvariant="normal">e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula>
<p><target id="pg8" specific-use="page-break"/>Las fuerzas conocidas son:<inline-formula><mml:math id="M46" display='block'><mml:msub><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mi mathvariant="normal">g</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>mg</mml:mi><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></inline-formula> y <inline-formula><mml:math id="M47" display='block'><mml:msub><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mi mathvariant="normal">e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi mathvariant="normal">&#x03C3;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi mathvariant="normal">&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></inline-formula>.</p>
<p>Si ahora descomponemos la tensi&#x00F3;n <inline-formula><mml:math id="M48" display='block'><mml:mover><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></inline-formula> seg&#x00FA;n los ejes vertical y horizontal y aplicamos la ecuaci&#x00F3;n del equilibrio seg&#x00FA;n estos dos ejes obtendremos:</p>
<disp-formula id="Eq016"><mml:math id="M49" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>T</mml:mi><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>F</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>T</mml:mi><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>F</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Despejamos:</p>
<disp-formula id="Eq017"><mml:math id="M50" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi>T</mml:mi><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>F</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi></mml:msub></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi>T</mml:mi><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>F</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Dividiendo una ecuaci&#x00F3;n por la otra desaparece la tensi&#x00F3;n <italic>T</italic>:</p>
<disp-formula id="Eq018"><mml:math id="M51" display='block'><mml:mi>tan</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>F</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>F</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Podemos despejar la relaci&#x00F3;n carga masa para formar un &#x00E1;ngulo de 45<sup>&#x00B0;</sup>:</p>
<disp-formula id="Eq019"><mml:math id="M52" display='block'><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>g</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>tan</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>73</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi>kg</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx4" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>4.</label> <p>Una esfera de superficie S situada en el vac&#x00ED;o contiene tres cargas el&#x00E9;ctricas <italic>q</italic><sub>1</sub> = 1 <italic>&#x00B5;</italic>C, <italic>q</italic><sub>2</sub> = &#x2212;3 <italic>&#x00B5;</italic>C, <italic>q</italic><sub>3</sub> = 4 <italic>&#x00B5;</italic>C. &#x00BF;Cu&#x00E1;nto vale el flujo el&#x00E9;ctrico a trav&#x00E9;s de dicha superficie?</p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-4">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>La soluci&#x00F3;n consiste en aplicar directamente la definici&#x00F3;n de la ley de Gauss a la superficie S: El flujo del campo el&#x00E9;ctrico es simplemente la suma de las cargas contenidas en la esfera dividido por la constante <italic>&#x03B5;</italic><sub>0</sub>:</p>
<disp-formula id="Eq020"><mml:math id="M53" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>225988</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx5" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>5.</label> <p>Un plano indefinido con densidad de carga <italic>&#x03C3;</italic> &#x003E; 0 se encuentra en el plano <italic>xy</italic>, mientras que un hilo cargado con densidad <italic>&#x03BB;</italic> &#x003E; 0 se situ&#x00E1; sobre el eje <italic>z</italic> tal y como se muestra en la figura. Obtenga el campo el&#x00E9;ctrico en el punto <italic>A</italic>(0, 1, 1) m.
<fig id="fig-6">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-6-45.jpg"/>
</fig><target id="pg9" specific-use="page-break"/></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-5">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para solucionar el problema aplicaremos el principio de superposici&#x00F3;n. Por un lado calcularemos mediante la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq001-9">ecuaci&#x00F3;n 1.9</xref> el campo generado por el plano <italic>xy</italic>, <inline-formula><mml:math id="M54" display='block'><mml:msub><mml:mover><mml:mi mathvariant="italic">E</mml:mi><mml:mo stretchy="false" mathvariant="italic">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mi mathvariant="italic">p</mml:mi></mml:msub></mml:math></inline-formula> y por otro lado, el campo generado por el hilo, <inline-formula><mml:math id="M55" display='block'><mml:msub><mml:mover><mml:mi mathvariant="italic">E</mml:mi><mml:mo stretchy="false" mathvariant="italic">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mi mathvariant="italic">h</mml:mi></mml:msub></mml:math></inline-formula>, mediante la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq001-10">ecuaci&#x00F3;n 1.10</xref>.</p>
<p>El campo generado por el plano en el punto <italic>A</italic> es:</p>
<disp-formula id="Eq021"><mml:math id="M56" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>p</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>Se trata de un campo uniforme cuyo sentido depender&#x00E1; del signo de <italic>&#x03C3;</italic>.</p>
<p>El campo generado por el hilo conductor a una distancia de 1 m del hilo es:</p>
<disp-formula id="Eq022"><mml:math id="M57" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>h</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>y su direcci&#x00F3;n es perpendicular al campo generado por el plano.</p>
<p>El campo total es la suma de estos dos campos:</p>
<disp-formula id="Eq023"><mml:math id="M58" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>h</mml:mi></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>p</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx6" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>6.</label> <p>Tenemos dos planos indefinidos situados en un sistema de coordenadas (<italic>O</italic>, <italic>x</italic>, <italic>y</italic>, <italic>z</italic>). Uno de los planos se situ&#x00E1; en el plano (<italic>O</italic>, <italic>x</italic>, <italic>z</italic>) y tiene una densidad superficial de carga <italic>&#x03C3;</italic><sub>1</sub> = &#x2212;0,25 C&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup>. El otro plano se situ&#x00E1; en el plano (<italic>O</italic>, <italic>y</italic>, <italic>z</italic>) y tiene una densidad superficial de carga <italic>&#x03C3;</italic><sub>2</sub> = &#x2212;0,5 C&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup>.
<target id="pg10" specific-use="page-break"/><fig id="fig-7">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-7-45.jpg"/>
</fig></p>
<p>Calcular la expresi&#x00F3;n del campo el&#x00E9;ctrico en el plano (<italic>O</italic>, <italic>x</italic>, <italic>y</italic>).</p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-6">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para obtener el campo en cualquier punto del plano (<italic>O</italic>, <italic>x</italic>, <italic>y</italic>) debemos descomponer el problema en cuatro zonas y hallar el campo generado por cada plano cargado en cada una de las zonas. La suma de ambas componentes nos proporcionar&#x00E1; el campo el&#x00E9;ctrico buscado: <inline-formula><mml:math id="M59" display='block'><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula></p>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>x</italic> &#x003E; 0, <italic>y</italic> &#x003E; 0:
<disp-formula id="Eq024"><mml:math id="M60" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mtext> y </mml:mtext><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>25</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>x</italic> &#x003C; 0, <italic>y</italic> &#x003E; 0:
<disp-formula id="Eq025"><mml:math id="M61" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mtext> y </mml:mtext><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>25</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>x</italic> &#x003C; 0, <italic>y</italic> &#x003C; 0:
<disp-formula id="Eq026"><mml:math id="M62" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mtext> y </mml:mtext><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>25</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>x</italic> &#x003E; 0, <italic>y</italic> &#x003C; 0:
<disp-formula id="Eq027"><mml:math id="M63" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mtext> y </mml:mtext><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>25</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item></list>
<boxed-text id="bx7" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>7.</label> <p>Un hilo infinito cargado con una densidad <italic>&#x03BB;</italic> = 2 <italic>&#x00B5;</italic>C&#x00B7;m<sup>&#x2212;1</sup> se encuentra situado a lo largo del eje <italic>x</italic>. Si una carga <italic>q</italic> = &#x2212;1 <italic>&#x00B5;</italic>C est&#x00E1; situada en el punto (0, 1, 2) m:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg11" specific-use="page-break"/><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular el campo el&#x00E9;ctrico generado por el cable en dicho punto.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Calcular la fuerza el&#x00E9;ctrica que actu&#x00E1; sobre <italic>q</italic>.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-7">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) El campo el&#x00E9;ctrico generado por un hilo cargado a una distancia d del propio hilo viene dado por:
<disp-formula id="Eq028"><mml:math id="M64" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>siendo <inline-formula><mml:math id="M65" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> el vector unitario perpendicular al hilo que apunta hacia el punto donde queremos calcular el campo.</p>
<p>El punto (0, 1, 2) m se encuentra a una distancia <inline-formula><mml:math id="M66" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:msup><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt><mml:mo>=</mml:mo></mml:math></inline-formula> <inline-formula><mml:math id="M67" display='block'><mml:msqrt><mml:mn>5</mml:mn></mml:msqrt></mml:math></inline-formula> m del hilo, y por lo tanto el vector unitario que indica la direcci&#x00F3;n del campo es <inline-formula><mml:math id="M68" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;)</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msqrt></mml:msqrt><mml:mn>5</mml:mn></mml:math></inline-formula>.</p>
<fig id="fig-8">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-8-45.jpg"/>
</fig>
<p>Con estos datos, el campo se expresa como:</p>
<disp-formula id="Eq029"><mml:math id="M69" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msqrt><mml:mn>5</mml:mn></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>5</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>7193</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>44</mml:mn><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) La fuerza el&#x00E9;ctrica sobre la carga <italic>q</italic> es simplemente el producto del campo por la carga:</p>
<disp-formula id="Eq030"><mml:math id="M70" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msqrt><mml:mn>5</mml:mn></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>5</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>19</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx8" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>8.</label> <p>Se situ&#x00E1; un electr&#x00F3;n (<italic>m<sub>e</sub></italic> = 9,1 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;31</sup> kg, <italic>e</italic> = &#x2212;1,6 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;19</sup> C) a una cierta distancia por debajo de una l&#x00E1;mina horizontal cargada con una densidad superficial uniforme <italic>&#x03C3;</italic>. Se observa que el electr&#x00F3;n queda estacionariamente suspendido por debajo de la placa. Teniendo en cuenta que el electr&#x00F3;n tambi&#x00E9;n est&#x00E1; sometido a la acci&#x00F3;n de la gravedad,</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg12" specific-use="page-break"/><italic>a</italic>)</label> <p>Calcule el valor de la densidad de carga <italic>&#x03C3;</italic>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Si se repite el experimento con una carga positiva de valor <italic>q</italic> = 1 <italic>&#x00B5;</italic>C y masa <italic>m</italic> = 1 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;16</sup> kg. &#x00BF;Cu&#x00E1;nto vale la aceleraci&#x00F3;n de la part&#x00ED;cula en este caso?</p></list-item>
</list>
<p>Datos: g = 9,8 m&#x00B7;s<sup>&#x2212;2</sup>, <italic>&#x03B5;</italic><sub>0</sub> = 8,85 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;12</sup> C<sup>2</sup>&#x00B7;N<sup>&#x2212;1</sup>&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup>.</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-8">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) El enunciado nos dice que el electr&#x00F3;n queda suspendido en equilibrio por debajo de la placa. En este instante las fuerzas que actu&#x00E1;n sobre el electr&#x00F3;n son el peso y la fuerza el&#x00E9;ctrica debida a la l&#x00E1;mina, que deber&#x00E1;n tener sentido opuesto para que el electr&#x00F3;n est&#x00E9; en equilibrio. Esto nos indica que la l&#x00E1;mina debe tener carga positiva.</p>
<p>Para calcular su valor, simplemente debemos aplicar la segunda ley de Newton. En este caso, al conocer el sentido de ambas fuerzas, &#x00FA;nicamente debemos exigir que ambos m&#x00F3;dulos sean iguales, es decir, utilizaremos el valor absoluto de la carga del electr&#x00F3;n. El balance de fuerzas</p>
<disp-formula id="Eq031"><mml:math id="M71" display='block'><mml:mo>&#x2211;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>p</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>,</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<p>nos lleva a</p>
<disp-formula id="Eq032"><mml:math id="M72" display='block'><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mi>g</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<p>y despejamos <italic>&#x03C3;</italic></p>
<disp-formula id="Eq033"><mml:math id="M73" display='block'><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mi>g</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>e</mml:mi><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>87</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>22</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) Ahora las fuerzas que actu&#x00E1;n sobre la part&#x00ED;cula de masa <italic>m</italic> = 1 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;16</sup> kg y carga 1 <italic>&#x00B5;</italic>C llevan el mismo sentido y por lo tanto la aplicaci&#x00F3;n directa de la 2&#x00AA; Ley de Newton nos dar&#x00E1; el resultado que buscamos</p>
<disp-formula id="Eq034"><mml:math id="M073" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo>&#x2211;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>m</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>P</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>m</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>g</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">).</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>g</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>m</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>35</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>.</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx9" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>9.</label> <p>Dado un cilindro macizo, infinito y conductor de radio <italic>R</italic> y con densidad de carga +<italic>&#x03C3;</italic> distribuida uniformemente en la superficie. Calcule el campo el&#x00E9;ctrico en cualquier punto del espacio.</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-9">
<title><target id="pg13" specific-use="page-break"/>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>El campo alrededor del cilindro macizo depende de la distancia al eje <italic>r</italic> y tiene simetr&#x00ED;a cil&#x00ED;ndrica. Debemos diferenciar dos regiones: la externa al cilindro cargado <italic>r</italic> &#x003E; <italic>R</italic> y la zona interior al cilindro.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>Para <italic>r</italic> &#x003E; <italic>R</italic> podemos hallar el campo el&#x00E9;ctrico aplicando el teorema de Gauss. Para ello tomaremos como superficie Gaussiana un cilindro de radio <italic>r</italic> y altura <italic>L</italic> que comparta el eje con el cilindro cargado, tal y como se muestra en la figura:
<disp-formula id="Eq035"><mml:math id="M74" display='block'><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>s</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<fig id="fig-9">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-9-45.jpg"/>
</fig>
<disp-formula id="Eq036"><mml:math id="M75" display='block'><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>L</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>L</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq037"><mml:math id="M76" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>r</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>Para <italic>r</italic> &#x003C; <italic>R</italic> tenemos un campo nulo, <inline-formula><mml:math id="M77" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></inline-formula> dado que nos encontramos dentro del cilindro conductor en equilibrio electrost&#x00E1;tico y por lo tanto toda la carga se encuentra sobre la superficie.</p></list-item></list>
<boxed-text id="bx10" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg14" specific-use="page-break"/>10.</label> <p>Un plano infinito se extiende sobre el plano (<italic>O</italic>, <italic>x</italic>, <italic>y</italic>) y se deposita sobre este una densidad de carga <italic>&#x03C3;</italic><sub>1</sub> = 5 <italic>&#x00B5;</italic>C&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup>. Se situ&#x00E1; otro plano cargado paralelo al primero y 2 <italic>m</italic> por encima de este. El segundo plano tiene una densidad de carga <italic>&#x03C3;</italic><sub>2</sub> = &#x2212;2 <italic>&#x00B5;</italic>C&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup>. Calcule el campo el&#x00E9;ctrico en los puntos A(0,0,&#x2212;1), B(0,0,0.5) y C(0,0,3). Las coordenadas est&#x00E1;n en metros.</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-10">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Tenemos dos planos paralelos con cargas diferentes. Para poder calcular el campo en los puntos A, B y C tenemos que descomponer el espacio en tres zonas: para <italic>z</italic> &#x003C; 0, 0 &#x003C; <italic>z</italic> &#x003C; 2 y 2 &#x003C; <italic>z</italic>.</p>
<p>En cada una de estas zonas tenemos que aplicar el principio de superposici&#x00F3;n sabiendo que cada plano tiene el siguiente campo el&#x00E9;ctrico:</p>
<disp-formula id="Eq038"><mml:math id="M78" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>{</mml:mo><mml:mtable columnalign="left" columnspacing="1em" rowspacing="4pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mtext> para </mml:mtext><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>&#x003E;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mtext> para </mml:mtext><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>&#x003C;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable><mml:mo fence="true" stretchy="true" symmetric="true"></mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>El campo del plano situado en <italic>z</italic> = 2 m es:</p>
<disp-formula id="Eq039"><mml:math id="M79" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>{</mml:mo><mml:mtable columnalign="left" columnspacing="1em" rowspacing="4pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mtext> para </mml:mtext><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>&#x003E;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mtext> para </mml:mtext><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>&#x003C;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable><mml:mo fence="true" stretchy="true" symmetric="true"></mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Podemos ahora expresar el campo en los tres puntos sin dificultad teniendo cuidado en conservar los signos de las densidades de carga <italic>&#x03C3;</italic><sub>1</sub> y <italic>&#x03C3;</italic><sub>2</sub> a la hora del c&#x00E1;lculo num&#x00E9;rico:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>para <italic>z</italic> &#x003C; 0
<disp-formula id="Eq040"><mml:math id="M80" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>169491</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>para 0 &#x003C; <italic>z</italic> &#x003C; 2
<disp-formula id="Eq041"><mml:math id="M81" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>395480</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>para <italic>z</italic> &#x003E; 2
<disp-formula id="Eq042"><mml:math id="M82" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>169491</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item></list>
<boxed-text id="bx11" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg15" specific-use="page-break"/>11.</label> <p>Consideramos un plano infinito cargado con una densidad de carga superficial <italic>&#x03C3;</italic> &#x003E; 0. Por encima del plano colocamos un objeto cargado con carga <italic>q</italic> positiva y masa <italic>m</italic>. El objeto est&#x00E1; unido al plano mediante un muelle de constante el&#x00E1;stica k. Calcular la elongaci&#x00F3;n del muelle en funci&#x00F3;n de las constantes del problema. Considere el efecto de la gravedad en este problema.
<fig id="fig-10">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-10-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-11">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>El plano produce un campo el&#x00E9;ctrico perpendicular a &#x00E9;l mismo, en este caso como la part&#x00ED;cula est&#x00E1; situada por encima del plano, el campo el&#x00E9;ctrico en el punto donde est&#x00E1; situada la part&#x00ED;cula llevar&#x00E1; sentido <inline-formula><mml:math id="M83" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula></p>
<disp-formula id="Eq043"><mml:math id="M84" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Una vez en equilibrio, la carga est&#x00E1; sometida a la fuerza generada por el campo el&#x00E9;ctrico, F<sub>e</sub>, a la fuerza de la gravedad, F<sub>g</sub>, y a la fuerza recuperadora del muelle, F<sub>m</sub>, de tal modo que la fuerza neta es nula:</p>
<disp-formula id="Eq044"><mml:math id="M85" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>g</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>k</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula>
<p>La elongaci&#x00F3;n del muelle es entonces:</p>
<disp-formula id="Eq045"><mml:math id="M86" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>k</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>k</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx12" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>12.</label> <p>Un cable infinito con densidad de carga uniforme <italic>&#x03BB;</italic><sub>1</sub> = 2 <italic>&#x00B5;</italic>C&#x00B7;m<sup>&#x2212;1</sup> se encuentra situado a lo largo del eje <italic>z</italic>. Un segundo cable con densidad <italic>&#x03BB;</italic><sub>2</sub> = &#x2212;1 <italic>&#x00B5;</italic>C&#x00B7;m<sup>&#x2212;1</sup> se dispone perpendicularmente al primero a lo largo del eje <italic>x</italic>. Hallar el campo el&#x00E9;ctrico en los puntos siguientes:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>(0,1,0) m.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>(1,0,1) m.
<target id="pg16" specific-use="page-break"/><fig id="fig-11">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-11-45.jpg"/>
</fig></p></list-item>
</list>
<p>Observe el lector que en el esquema del problema el sistema de referencia se ha tomado de tal manera que el sentido positivo del eje y est&#x00E1; orientado hacia dentro del papel.</p></list-item></list></boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-12">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) En este problema debemos aplicar el principio de superposici&#x00F3;n calculando el campo generado por cada cable por separado.</p>
<p>El campo el&#x00E9;ctrico generado por el cable 1 en el punto <italic>a</italic>) es:</p>
<disp-formula id="Eq046"><mml:math id="M87" display='block'><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>a</mml:mi></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>a</mml:mi></mml:msubsup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>con <inline-formula><mml:math id="M88" display='block'><mml:msubsup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>a</mml:mi></mml:msubsup></mml:math></inline-formula> = 1 m la distancia del punto <italic>a</italic>) al cable.</p>
<p>En el punto <italic>b</italic>) tenemos:</p>
<disp-formula id="Eq047"><mml:math id="M89" display='block'><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>b</mml:mi></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>b</mml:mi></mml:msubsup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>siendo <inline-formula><mml:math id="M90" display='block'><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>b</mml:mi></mml:msubsup></mml:math></inline-formula> = 1 m la distancia del punto <italic>b</italic>) al cable.</p>
<p>Analizamos ahora el campo creado por el segundo cable dispuesto a lo largo del eje <italic>x</italic>:</p>
<disp-formula id="Eq048"><mml:math id="M91" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>a</mml:mi></mml:msubsup></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>a</mml:mi></mml:msubsup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>b</mml:mi></mml:msubsup></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>b</mml:mi></mml:msubsup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>con <inline-formula><mml:math id="M92" display='block'><mml:msubsup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>a</mml:mi></mml:msubsup></mml:math></inline-formula> = 1 m y <inline-formula><mml:math id="M93" display='block'><mml:msubsup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>b</mml:mi></mml:msubsup></mml:math></inline-formula> = 1 m.</p>
<p>Terminamos el c&#x00E1;lculo sumando las dos contribuciones en cada punto:<target id="pg17" specific-use="page-break"/></p>
<disp-formula id="Eq049"><mml:math id="M94" display='block'><mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>a</mml:mi></mml:msubsup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>a</mml:mi></mml:msubsup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq050"><mml:math id="M95" display='block'><mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>b</mml:mi></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>b</mml:mi></mml:msubsup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>b</mml:mi></mml:msubsup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx13" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>13.</label> <p>Dos planos infinitos, cargados homog&#x00E9;neamente con densidades superficiales de carga <italic>&#x03C3;</italic><sub>1</sub> = 4 <italic>&#x00B5;</italic>C&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup> y <italic>&#x03C3;</italic><sub>2</sub> = 2 <italic>&#x00B5;</italic>C&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup> est&#x00E1;n situados paralelamente entre s&#x00ED; y separados una distancia de 1 m. Calcular el campo el&#x00E9;ctrico creado por esta distribuci&#x00F3;n en un punto cualquiera del espacio.</p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-13">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para proceder a la resoluci&#x00F3;n del problema supondremos que ambos planos infinitos est&#x00E1;n situados de forma paralela al plano <italic>xy</italic>. De este modo, puesto que el campo el&#x00E9;ctrico generado por un plano infinito lleva direcci&#x00F3;n perpendicular al plano que lo genera, podremos considerar que los campos llevan direcci&#x00F3;n seg&#x00FA;n el eje <italic>z</italic>.</p>
<p>Tambi&#x00E9;n deberemos suponer la posici&#x00F3;n relativa de ambos planos, en este caso consideraremos que el plano 1 est&#x00E1; situado en <italic>z</italic> = 0 y el plano 2 en <italic>z</italic> = 1 m. Si la posici&#x00F3;n relativa de los planos cambiase, la forma de proceder a la resoluci&#x00F3;n ser&#x00ED;a an&#x00E1;loga aunque cambiar&#x00ED;an los resultados num&#x00E9;ricos.</p>
<p>Una vez que tenemos planteado el problema, procederemos a su resoluci&#x00F3;n. Para ello deberemos dividir el espacio en tres regiones:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>z</italic> &#x003C; 0. En esta regi&#x00F3;n tanto el campo generado por el plano 1 como el generado por el plano 2 llevan sentido <inline-formula><mml:math id="M96" display='block'><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, por lo tanto el campo el&#x00E9;ctrico total ser&#x00E1;:
<disp-formula id="Eq051"><mml:math id="M97" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>k</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>k</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>k</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>k</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq052"><mml:math id="M98" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>k</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>0 &#x003C; <italic>z</italic> &#x003C; 1 <italic>m</italic>. En la regi&#x00F3;n entre ambos planos los campos generados por cada uno de ellos llevan sentidos opuestos. De este modo, el campo <inline-formula><mml:math id="M99" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula> tiene sentido <inline-formula><mml:math id="M100" display='block'><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, mientras que <inline-formula><mml:math id="M101" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula> lleva sentido <inline-formula><mml:math id="M102" display='block'><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;.</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>.
<disp-formula id="Eq053"><mml:math id="M103" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>k</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>k</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>k</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>k</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq054"><target id="pg18" specific-use="page-break"/><mml:math id="M104" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>k</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>z</italic> &#x003E; 0. En esta regi&#x00F3;n tanto el campo generado por el plano 1 como el generado por el plano 2 llevan sentido <inline-formula><mml:math id="M105" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, por lo tanto el campo el&#x00E9;ctrico total ser&#x00E1; el mismo que en la zona <italic>z</italic> &#x003C; 0, pero en sentido opuesto.
<disp-formula id="Eq055"><mml:math id="M106" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>k</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx14" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>14.</label> <p>Se situ&#x00E1; un cable infinito a lo largo del eje <italic>z</italic> cargado con una densidad de carga <italic>&#x03BB;</italic> = &#x2212;2 <italic>&#x00B5;</italic>C&#x00B7;m<sup>&#x2212;1</sup>. El cable coincide con el eje de un cilindro hueco infinito de radio <italic>R</italic> = 10 cm cargado con una densidad de carga <italic>&#x03C3;</italic> = 3 <italic>&#x00B5;</italic>C&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup>. Hallar el campo el&#x00E9;ctrico en los puntos A(0, 5) cm y B(0, 15) cm.
<fig id="fig-12">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-12-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-14">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Si nos fijamos en los datos del problema, el punto A se encuentra en la regi&#x00F3;n del espacio que hay entre el cable y el cilindro, por lo que para calcular el campo el&#x00E9;ctrico en este punto &#x00FA;nicamente deberemos tener en cuenta el campo generado por el cable (el campo generado por un cilindro hueco en su interior es nulo). Por el contrario, el punto B es un punto exterior al cilindro, y por lo tanto el campo el&#x00E9;ctrico ser&#x00E1; el resultante de la suma de los campos generados por ambas distribuciones.</p>
    <p><target id="pg19" specific-use="page-break"/>Comencemos calculando el campo en el punto A. Para ello aplicaremos el teorema de Gauss tomando como superficie gaussiana un cilindro de longitud <italic>L</italic> y radio <italic>r</italic> = 0,05 m cuyo eje coincida con el cable. Por simetr&#x00ED;a el campo el&#x00E9;ctrico generado por el cable tiene direcci&#x00F3;n radial y por lo tanto el flujo el&#x00E9;ctrico se produce únicamente a trav&#x00E9;s de la superficie lateral de la superficie gaussiana ya que en sus bases el vector <inline-formula><mml:math id="M105" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> y el vector <inline-formula><mml:math id="M105" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>A</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> son perpendiculares y por lo tanto, su producto escalar es nulo. Teniendo esto en cuenta:</p>
<disp-formula id="Eq056"><mml:math id="M107" display='block'><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>int&#x00A0;</mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mi>L</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>L</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Como la densidad de carga del cable es negativa, el campo tendr&#x00E1; direcci&#x00F3;n radial, pero sentido hacia el propio cable:</p>     
<disp-formula id="Eq057"><mml:math id="M108" display='block'><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>A</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>u</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>05</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>u</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>719344</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>38</mml:mn><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>u</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>Lo primero que vamos a hacer para obtener el campo en el punto B es calcular el campo generado por el cilindro (en el apartado anterior ya hemos obtenido la expresi&#x00F3;n general del campo generado por el cable) para un punto externo al propio cilindro. Una vez obtenida la expresi&#x00F3;n general, particularizaremos en el punto B.</p>
<p>Procederemos de forma similar al caso anterior, es decir, tomaremos como superficie gaussiana un cilindro de longitud <italic>L</italic> y radio <italic>r</italic> &#x003E; <italic>R</italic>.</p>
<disp-formula id="Eq058"><mml:math id="M109" display='block'><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>int&#x00A0;</mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>L</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>L</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>En este caso la carga es positiva y por lo tanto el sentido del campo el&#x00E9;ctrico es radial hacia afuera:</p>
<disp-formula id="Eq059"><mml:math id="M110" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext>cilindro&#x00A0;</mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>u</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula>
<p>Finalmente procedemos a la suma vectorial de ambos campos en el punto B:</p>
<disp-formula id="Eq060"><mml:math id="M111" display='block'><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext>cable&#x00A0;</mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext>cilindro&#x00A0;</mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>u</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>u</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq061"><mml:math id="M112" display='block'><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>13792</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>76</mml:mn><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>u</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx15" position="float">
<list list-type="simple">
    <list-item><label><target id="pg20" specific-use="page-break"/>15.</label> <p>Tenemos dos hilos muy largos, paralelos y separados por una distancia <italic>d</italic> = 0,2 m tal y como se indica en la figura. Los hilos son noconductores y est&#x00E1;n cargados con densidades lineales uniformes <italic>&#x03BB;</italic><sub>1</sub> = 1 <italic>&#x00B5;</italic>C&#x00B7;m<sup>&#x2212;1</sup> y <italic>&#x03BB;</italic><sub>2</sub> = &#x2212;1 <italic>&#x00B5;</italic>C&#x00B7;m<sup>&#x2212;1</sup>.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular la expresi&#x00F3;n del campo el&#x00E9;ctrico en el punto <italic>P</italic> (1, 0) indicado en la figura (las unidades est&#x00E1;n en metros).</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Una caja cil&#x00ED;ndrica con su eje coincidiendo con el eje <italic>z</italic> encierra parte de los cables cargados (ver figura). Cu&#x00E1;l es el valor del flujo el&#x00E9;ctrico sobre la superficie de la caja.
<fig id="fig-13">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-13-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-15">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) En la primera parte debemos aplicar el principio de superposici&#x00F3;n teniendo en cuenta el campo generado por cada uno de los cables infinitos:</p>
<p><disp-formula id="Eq062"><mml:math id="M113" display='block'><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>P</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>P</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>P</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p><disp-formula id="Eq063"><mml:math id="M114" display='block'><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>P</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3633</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>05</mml:mn><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p>
<p><italic>b</italic>) En esta segunda parte calculamos el flujo generado por el campo de los dos hilos. Para calcular este flujo sin tener que integrar el campo usamos la ley de Gauss:</p>
<disp-formula id="Eq064"><mml:math id="M115" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mi>L</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mi>L</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx16" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg21" specific-use="page-break"/>16.</label> <p>Un p&#x00E9;ndulo el&#x00E9;ctrico est&#x00E1; constituido por una esfera met&#x00E1;lica de masa <italic>m</italic> y carga <italic>q</italic> positiva, colgada de un hilo muy fino de longitud l y masa despreciable. Se hace oscilar al p&#x00E9;ndulo en una regi&#x00F3;n donde existe un campo el&#x00E9;ctrico homog&#x00E9;neo, vertical y orientado de arriba hacia abajo. En este caso se observa que la esfera efectu&#x00E1; 100 oscilaciones en un tiempo <italic>t</italic><sub>1</sub>, mientras que si invertimos el sentido del campo, el p&#x00E9;ndulo tarda un tiempo <italic>t</italic><sub>2</sub> &#x003E; <italic>t</italic><sub>1</sub> en realizar otras 100 oscilaciones.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcule la intensidad del campo el&#x00E9;ctrico.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Halle el valor de la constante <italic>g</italic> de la gravedad en este experimento.</p></list-item>
</list>
<p>Ayuda: Per&#x00ED;odo del p&#x00E9;ndulo sometido a una aceleraci&#x00F3;n vertical <italic>a</italic>: <inline-formula><mml:math id="M116" display='block'><mml:mi>T</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msqrt><mml:mi>l</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:msqrt></mml:math></inline-formula></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-16">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) Tenemos dos experimentos donde el per&#x00ED;odo de oscilaci&#x00F3;n del p&#x00E9;ndulo es distinto. En el caso del p&#x00E9;ndulo con el campo orientado hacia abajo, tenemos una aceleraci&#x00F3;n vertical que es:</p>
<p><disp-formula id="Eq065"><mml:math id="M117" display='block'><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>g</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>F</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>g</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>por lo tanto, el tiempo <italic>t</italic><sub>1</sub> se puede expresar en funci&#x00F3;n de los datos del enunciado,</p>
<p><disp-formula id="Eq066"><mml:math id="M118" display='block'><mml:msub><mml:mi>t</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>100</mml:mn><mml:mi>T</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>200</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mi>l</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>g</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac></mml:mrow></mml:mfrac></mml:msqrt></mml:math></disp-formula></p>
<p>En el segundo experimento, la fuerza el&#x00E9;ctrica empuja hacia arriba el p&#x00E9;ndulo. Por lo tanto, la aceleraci&#x00F3;n que este experimenta ser&#x00E1;:</p>
<p><disp-formula id="Eq067"><mml:math id="M119" display='block'><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>g</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>F</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>g</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Como consecuencia, el tiempo <italic>t</italic><sub>2</sub> vendr&#x00E1; dado por:
<disp-formula id="Eq068"><mml:math id="M120" display='block'><mml:msub><mml:mi>t</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>100</mml:mn><mml:mi>T</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>200</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mi>l</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>g</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac></mml:mrow></mml:mfrac></mml:msqrt></mml:math></disp-formula></p>
<p>Con ambas medidas del tiempo podemos hallar el campo y la constante <italic>g</italic> de la gravedad mediante la suma y la diferencia de los cuadrados de los inversos de ambos tiempos:
<disp-formula id="Eq069"><mml:math id="M121" display='block'><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mfenced open="(" close=")" separators="|"><mml:mrow><mml:mn>200</mml:mn><mml:msup><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfenced><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfenced open="(" close=")" separators="|"><mml:mrow><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac></mml:mrow></mml:mfenced></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq070"><target id="pg22" specific-use="page-break"/><mml:math id="M122" display='block'><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>g</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mfenced open="(" close=")" separators="|"><mml:mrow><mml:mn>200</mml:mn><mml:msup><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfenced><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Despejando las dos ecuaciones anteriores tenemos los datos buscados y la respuesta del apartado <italic>b</italic>):
<disp-formula id="Eq071"><mml:math id="M123" display='block'><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>200</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>l</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfenced open="(" close=")" separators="|"><mml:mrow><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac></mml:mrow></mml:mfenced></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq072"><mml:math id="M124" display='block'><mml:mi>g</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>200</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mfenced open="(" close=")" separators="|"><mml:mrow><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac></mml:mrow></mml:mfenced></mml:math></disp-formula></p>
<boxed-text id="bx17" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>17.</label> <p>Una carcasa met&#x00E1;lica neutra de radio interior <italic>r<sub>i</sub></italic> = 10 cm y de radio exterior <italic>r<sub>e</sub></italic> = 15 cm, encierra una corteza esf&#x00E9;rica de radio <italic>r<sub>c</sub></italic> = 5 cm con una densidad de carga <italic>&#x03C3;</italic><sub>c</sub> = 10 <italic>&#x00B5;</italic>C&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup>. Los centros de la carcasa y de la corteza coinciden en O(0,0,0).</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;l es la densidad de carga en la superficie interior y exterior de la carcasa met&#x00E1;lica?</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Hallar el campo el&#x00E9;ctrico a lo largo del semieje <italic>z</italic> &#x2265; 0.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-17">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) Para calcular la densidad de carga en las superficies interior y exterior de la carcasa, lo primero que deberemos tener en cuenta es que al ser una carcasa conductora, una vez que se alcance el equilibrio electrost&#x00E1;tico, el campo el&#x00E9;ctrico en su interior deber&#x00E1; ser 0.</p>
<p>Esto implica que si tomamos una superficie gaussiana de radio <italic>r</italic> tal que <italic>r<sub>i</sub></italic> &#x2264; <italic>r</italic> &#x2264; <italic>r<sub>e</sub></italic> la carga encerrada por dicha superficie gaussiana deber&#x00E1; ser nula. Es decir, en la superficie interna (<italic>r</italic> = <italic>r<sub>i</sub></italic>) debe producirse una acumulaci&#x00F3;n de carga negativa que anule la carga que tiene la corteza esf&#x00E9;rica, de modo que la carga total sea 0.</p>
<disp-formula id="Eq073"><mml:math id="M125" display='block'><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq074"><mml:math id="M126" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mfrac><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>Para calcular la densidad de carga en la superficie externa, <italic>r<sub>e</sub></italic>, simplemente tendremos que tener en cuenta que inicialmente la carcasa no ten&#x00ED;a carga y por lo tanto lo que se produce es una redistribuci&#x00F3;n de las cargas libres que hay en el material.</p>
<p><target id="pg23" specific-use="page-break"/>Como consecuencia de esta redistribuci&#x00F3;n, en la superficie externa <italic>r<sub>e</sub></italic> se acumular&#x00E1; una carga que anular&#x00E1; la que se ha acumulado en la superficie interna, <italic>r<sub>i</sub></italic>, o lo que es lo mismo una carga igual a la que aporta la corteza esf&#x00E9;rica. De este modo:</p>
<disp-formula id="Eq075"><mml:math id="M127" display='block'><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq076"><mml:math id="M128" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mfrac><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>9</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) Para calcular el campo el&#x00E9;ctrico a lo largo del semieje <italic>z</italic> &#x2265; 0, deberemos aplicar la Ley de Gauss en las 4 regiones en las que la distribuci&#x00F3;n de carga divide al semieje. Para todos estos casos la superficie gaussiana que debemos tomar es una superficie esf&#x00E9;rica de centro en el origen de coordenadas y radio la distancia desde el punto en el que queremos calcular el campo hasta el origen.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>z</italic> &#x003C; 5 cm. En este caso la carga encerrada por la superficie gaussiana es nula, pues toda la carga est&#x00E1; en la superficie de corteza esf&#x00E9;rica, por lo tanto:
<disp-formula id="Eq077"><mml:math id="M129" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>&#x003C;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>cm</mml:mi></mml:mrow></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>k</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>5 cm &#x2264; <italic>z</italic> &#x003C; 10 cm. Ahora al aplicar la Ley de Gauss obtenemos que la carga encerrada en el interior de la superficie gaussiana es la carga que hay en la corteza esf&#x00E9;rica de radio <italic>r</italic><sub>c</sub> = 5 cm y densidad <inline-formula><mml:math id="M130" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>,</mml:mo></mml:math></inline-formula>, es decir, <inline-formula><mml:math id="M131" display='block'><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>int&#x00A0;</mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>c</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, por lo tanto:
<disp-formula id="Eq078"><mml:math id="M132" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>cm</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x2264;</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>&#x003C;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>cm</mml:mi></mml:mrow></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>k</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>10 cm &#x2264; <italic>z</italic> &#x2264; 15 cm. Este caso es extremadamente sencillo, ya que el campo el&#x00E9;ctrico en el interior de un conductor en equilibrio electrost&#x00E1;tico tiene que ser 0. Hay que recordar que esta condici&#x00F3;n ya la hemos aplicado en el apartado <italic>a</italic>) para calcular la densidad de carga en la superficie interior de la carcasa.
<disp-formula id="Eq079"><mml:math id="M133" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>cm</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x2264;</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>&#x2264;</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>cm</mml:mi></mml:mrow></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>k</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>z</italic> &#x003E; 15 cm. Finalmente para puntos externos a la carcasa, la carga contenida en la superficie gaussiana ser&#x00E1; &#x00FA;nicamente la que aporta la corteza esf&#x00E9;rica, puesto que la carcasa nos dice el enunciado que no posee carga. Al introducir la corteza esf&#x00E9;rica se produce una redistribuci&#x00F3;n de las cargas en la carcasa, pero la carga total tiene que permanecer constante y en este caso la carga inicial era nula. Teniendo en cuenta todo esto:
<disp-formula id="Eq080"><target id="pg24" specific-use="page-break"/><mml:math id="M134" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>&#x003E;</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi>cm</mml:mi></mml:mrow></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item></list>
<p>Finalmente podemos representar gr&#x00E1;ficamente la evoluci&#x00F3;n del m&#x00F3;dulo del campo el&#x00E9;ctrico en funci&#x00F3;n de <italic>z</italic>.</p>
<fig id="fig-14">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-14-45.jpg"/>
</fig>
<boxed-text id="bx18" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>18.</label> <p>Una carga puntual <italic>q</italic> se encuentra en el centro de una carcasa esf&#x00E9;rica <bold>no conductora</bold> de radio interior <italic>r<sub>i</sub></italic> y radio exterior <italic>r<sub>e</sub></italic>. La carcasa tiene una densidad de carga volum&#x00E9;trica <italic>&#x03C1;</italic> C&#x00B7;m<sup>&#x2212;3</sup> homog&#x00E9;nea repartida en todo su interior. Hallar el campo el&#x00E9;ctrico para todas las distancias <italic>r</italic> relativas a la carga interior.</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-18">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Es conveniente dividir el problema en tres regiones dependiendo de la distancia <italic>r</italic> al centro de la carcasa esf&#x00E9;rica:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>0 &#x003C; <italic>r</italic> &#x2264; <italic>r</italic><sub>i</sub>. En esta zona solo tenemos el campo generado por la carga puntual <italic>q</italic>:
<disp-formula id="Eq081"><mml:math id="M135" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>r<sub>i</sub></italic> &#x2264; <italic>r</italic> &#x2264; <italic>r<sub>e</sub></italic>. En esta regi&#x00F3;n tenemos la superposici&#x00F3;n del campo generado por la carga puntual y del generado por la densidad de carga de la carcasa homog&#x00E9;nea. Dada la simetr&#x00ED;a esf&#x00E9;rica, el campo debido a la densidad de carga, <inline-formula><mml:math id="M136" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></inline-formula>, se puede hallar aplicando la ley de Gauss a una esfera de radio <italic>r</italic> centrada en el centro de la carcasa. De este modo
<disp-formula id="Eq082"><mml:math id="M137" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mfrac><mml:mn>4</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq083"><target id="pg25" specific-use="page-break"/><mml:math id="M138" display='block'><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mfrac><mml:mn>4</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Teniendo en cuenta que la direcci&#x00F3;n del campo es radial y que <inline-formula><mml:math id="M139" display='block'><mml:mi>K</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></inline-formula>, la expresi&#x00F3;n del campo el&#x00E9;ctrico generado por la parte de la corteza incluida en la regi&#x00F3;n de estudio la podremos escribir como:
<disp-formula id="Eq084"><mml:math id="M140" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p>
<p>Finalmente, el campo total ser&#x00E1; la suma de ambos campos:
<disp-formula id="Eq085"><mml:math id="M141" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>.</mml:mo></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>r</italic> &#x003E; <italic>r</italic><sub>e</sub>. Tenemos la suma de los dos campos, el generado por toda la carcasa y el generado por la carga puntual. Para calcular el campo generado por toda la carcasa, volveremos a aplicar el teorema de Gauss que nos llevar&#x00E1; a una expresi&#x00F3;n similar a la obtenida en el apartado anterior para <inline-formula><mml:math id="M142" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></inline-formula> siendo esta vez la carga total de la carcasa <inline-formula><mml:math id="M143" display='block'><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mn>4</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></inline-formula>:
<disp-formula id="Eq086"><mml:math id="M144" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>.</mml:mo></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx19" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>19.</label> <p>Consideramos una corteza esf&#x00E9;rica (no conductora) de radio <italic>r</italic><sub>1</sub> con una densidad de carga <italic>&#x03C3;</italic><sub>1</sub> repartida en su superficie. A su alrededor colocamos una carcasa esf&#x00E9;rica conductora de radio interior <italic>r</italic><sub>2</sub> y de radio exterior <italic>r</italic><sub>3</sub>, de modo que el centro de la carcasa coincide con el centro de la corteza esf&#x00E9;rica. El conductor tiene una carga neutra.
<fig id="fig-15">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-15-45.jpg"/>
</fig></p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg26" specific-use="page-break"/><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular la densidad de carga en la superficie interna y externa de la carcasa conductora.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Calcular el campo el&#x00E9;ctrico en funci&#x00F3;n de la distancia al centro del dispositivo.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-19">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) Para resolver este problema aplicamos la ley de Gauss a la carcasa conductora. Consideramos una superficie de Gauss esf&#x00E9;rica de radio <inline-formula><mml:math id="M145" display='block'><mml:mrow><mml:mo fence="true" stretchy="true" symmetric="true"></mml:mo><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2208;</mml:mo><mml:mo>]</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>,</mml:mo><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">[</mml:mo></mml:math></inline-formula> y con su centro coincidiendo con el de las otras dos esferas. El campo el&#x00E9;ctrico en la carcasa es nulo dado que se trata de un material met&#x00E1;lico en equilibrio electrost&#x00E1;tico, por lo tanto el flujo tambi&#x00E9;n es nulo y la suma de las cargas en el interior de la superficie gaussiana tambi&#x00E9;n debe serlo:</p>
<disp-formula id="Eq087"><mml:math id="M146" display='block'><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula>
<p>La carga repartida sobre la cara interior de la carcasa esf&#x00E9;rica debe anular la carga de la corteza, es decir:</p>
<disp-formula id="Eq088"><mml:math id="M147" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:math></disp-formula>
<p>siendo <italic>&#x03C3;</italic><sub>2</sub> la densidad de carga de la superficie interior de la carcasa met&#x00E1;lica. Se obtiene:</p>
<disp-formula id="Eq089"><mml:math id="M148" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Para calcular la densidad de carga en la superficie externa de la carcasa deberemos tener en cuenta que la carcasa met&#x00E1;lica es neutra, y por lo tanto la suma de las cargas acumuladas en las superficies externa e interna deben anularse:</p>
<disp-formula id="Eq090"><mml:math id="M149" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>,</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<p>A su vez podemos expresar la densidad de carga de la superficie externa de la carcasa, <italic>&#x03C3;</italic><sub>3</sub> con la densidad de carga de la corteza esf&#x00E9;rica del enunciado, <italic>&#x03C3;</italic><sub>1</sub>:</p>
<disp-formula id="Eq091"><mml:math id="M150" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) Para el c&#x00E1;lculo del campo, debemos dividir el espacio en distintas zonas:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>0 &#x2264; <italic>r</italic> &#x003C; <italic>r</italic><sub>1</sub>. Basta con aplicar el teorema de Gauss a una esfera centrada en el origen con un radio inferior a <italic>r</italic><sub>1</sub>. Al tener toda la carga distribuida a lo largo <target id="pg27" specific-use="page-break"/>de la superficie de la esfera, la carga encerrada por la superficie gaussiana ser&#x00E1; 0 y por lo tanto el campo el&#x00E9;ctrico nulo, <inline-formula><mml:math id="M151" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub></mml:math></inline-formula>.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>r</italic><sub>1</sub> &#x2264; <italic>r</italic> &#x003C; <italic>r</italic><sub>2</sub>. Dada la simetr&#x00ED;a esf&#x00E9;rica del problema, el campo es equivalente al de una carga puntual con carga <inline-formula><mml:math id="M152" display='block'><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:math></inline-formula>:
<disp-formula id="Eq092"><mml:math id="M153" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>Q</mml:mi></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>r</italic><sub>2</sub> &#x2264; <italic>r</italic> &#x003C; <italic>r</italic><sub>3</sub>. El campo el&#x00E9;ctrico es nulo al ser un material conductor en equilibrio electrost&#x00E1;tico.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>r</italic><sub>3</sub> &#x2264; <italic>r</italic>. De nuevo encontramos el campo de una carga puntual situada en el origen de coordenadas:
<disp-formula id="Eq093"><mml:math id="M154" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>Q</mml:mi></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx20" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>20.</label> <p>Tenemos un cilindro macizo de base S y altura h. Depositamos en su interior una carga <italic>Q</italic> = 2 <italic>&#x00B5;</italic>C.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular el flujo del campo sobre las paredes del cilindro.</p>
<p>A&#x00F1;adimos un campo externo uniforme <inline-formula><mml:math id="M155" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></inline-formula> paralelo al eje axial del cilindro.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Calcule de nuevo el flujo sobre las paredes del cilindro.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-20">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) La primera pregunta es una aplicaci&#x00F3;n directa de la ley de Gauss:</p>
<disp-formula id="Eq094"><mml:math id="M156" display='block'><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) El campo adicional no modifica el flujo total del campo sobre las paredes. Aunque puede cambiar el valor del campo en todos los puntos del cilindro, no va a haber modificaci&#x00F3;n del flujo. Este flujo depende de las cargas en el interior de la superficie y la presencia del campo el&#x00E9;ctrico adicional no modifica el valor total de la carga, dependiendo del material, podr&#x00E1; modificar su distribuci&#x00F3;n, pero nunca su valor.</p>
<boxed-text id="bx21" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>21.</label> <p>Disponemos de dos semiaros con densidad de carga <italic>&#x03BB;</italic> repartida uniformemente. Uno de los semiaros se encuentra en el semiplano <italic>xy</italic> para <italic>y</italic> &#x003C; 0 y con su centro en el origen. El otro semiaro se encuentra en el semiplano <italic>xz</italic> con <italic>z</italic> &#x003E; 0 y su centro tambi&#x00E9;n coincide con el origen. Ambos semiaros tienen radio <italic>a</italic>. Calcular el campo el&#x00E9;ctrico producido por los semiaros en el origen.
<target id="pg28" specific-use="page-break"/><fig id="fig-16">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-16-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-21">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>El campo el&#x00E9;ctrico se obtiene sumando vectorialmente los campos el&#x00E9;ctricos generados por cada uno de los semiaros. Procedemos a calcular el campo el&#x00E9;ctrico que genera el semiaro situado en el plano <italic>xy</italic>. Una vez calculado este campo, el generado por el semiaro situado en el plano <italic>xz</italic> ser&#x00E1; autom&#x00E1;tico.</p>
<p>El campo generado por un elemento diferencial de longitud del semiaro (<italic>dl</italic> = <italic>ad&#x03B8;</italic>) es:</p>
<disp-formula id="Eq095"><mml:math id="M157" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Una vez conocido <italic>d</italic> <inline-formula><mml:math id="M158" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, deberemos integrar a todo el semiaro.</p>
<p>Para resolver esta integral, lo primero que hacemos es descomponer el campo el&#x00E9;ctrico en sus componentes <italic>x</italic> e <italic>y</italic>. Si nos fijamos en el siguiente dibujo, observamos que la &#x00FA;nica componente del campo que no se anula es la componente <italic>y</italic> mientras que la componente <italic>x</italic> se anula por simetr&#x00ED;a (todo elemento diferencial del semiaro, <italic>dl</italic><sub>1</sub>, tiene otro sim&#x00E9;trico, <italic>dl</italic><sub>2</sub>, que genera un campo cuya componente <italic>x</italic> anula la contribuci&#x00F3;n del primero). Procediendo de forma an&#x00E1;loga para el semiaro en el plano <italic>xz</italic> obtendremos que el campo el&#x00E9;ctrico generado &#x00FA;nicamente tiene componente <italic>z</italic>.</p>
<fig id="fig-17">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-17-45.jpg"/>
</fig>
<p><target id="pg29" specific-use="page-break"/>Procedamos a calcular anal&#x00ED;ticamente el valor de las componentes. Aunque anteriormente ya hemos indicado que la componente <italic>x</italic> de nuestro campo se anula por simetr&#x00ED;a, a continuaci&#x00F3;n tambi&#x00E9;n haremos el desarrollo matem&#x00E1;tico para comprobar que nuestra intuici&#x00F3;n coincide con las matem&#x00E1;ticas. La componente seg&#x00FA;n el eje <italic>y</italic> del campo se escribe como:</p>
<disp-formula id="Eq096"><mml:math id="M159" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mi>sen</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p>Integrando para todos los elementos obtenemos el campo:</p>
<disp-formula id="Eq097"><mml:math id="M160" display='block'><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:msubsup><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>sen</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">[</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mo stretchy="false">]</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>La componente seg&#x00FA;n el eje <italic>x</italic> del campo se escribe como:</p>
<disp-formula id="Eq098"><mml:math id="M161" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p>Integrando para todos los elementos obtenemos el campo:</p>
<disp-formula id="Eq099"><mml:math id="M162" display='block'><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:msubsup><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">[</mml:mo><mml:mi>sen</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mo stretchy="false">]</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula>
<p>Por lo tanto el campo generado por este semiaro en el origen es:</p>
<disp-formula id="Eq100"><mml:math id="M163" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Procediendo de forma an&#x00E1;loga, el campo generado por el otro semiaro tendr&#x00E1; la misma magnitud pero con una orientaci&#x00F3;n diferente:</p>
<disp-formula id="Eq101"><mml:math id="M164" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>El campo total es la suma de ambos:</p>
<disp-formula id="Eq102"><mml:math id="M165" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx22" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>22.</label> <p>Disponemos de un semiaro de radio <italic>a</italic> con densidad lineal de carga <italic>&#x03BB;</italic> <bold>no uniforme</bold>:
<disp-formula id="Eq103"><mml:math id="M166" display='block'><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:msup><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p>
<p>Calcular el campo el&#x00E9;ctrico en el origen.
<target id="pg30" specific-use="page-break"/><fig id="fig-18">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-18-45.jpg"/>
</fig></p>
<p>Ayuda: f&#x00ED;jense que la distribuci&#x00F3;n de carga es sim&#x00E9;trica con respecto al eje <italic>x</italic>.</p></list-item>
</list></boxed-text>
</sec>
<sec id="c1-s2-22">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>El campo el&#x00E9;ctrico se puede calcular f&#x00E1;cilmente con la observaci&#x00F3;n de la simetr&#x00ED;a con respecto al eje <italic>x</italic> de la distribuci&#x00F3;n de carga. Esto significa que la componente <italic>y</italic> del campo va a desaparecer dado que los campos debidos a elementos de longitud sim&#x00E9;tricos respecto del eje <italic>x</italic> tendr&#x00E1;n la suma de sus componentes <italic>y</italic> nula. Con esto en mente, nos podemos centrar en la componente <italic>x</italic> del campo el&#x00E9;ctrico:</p>
<disp-formula id="Eq104"><mml:math id="M167" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mrow><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<fig id="fig-19">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-19-45.jpg"/>
</fig>
<p>Es la resultante de la proyecci&#x00F3;n sobre el eje <italic>x</italic> del campo generado de cada trozo de aro sumados a lo largo del aro. Notando que la distribuci&#x00F3;n es sim&#x00E9;trica con respecto al eje <italic>y</italic> podemos integrar para la mitad de los &#x00E1;ngulos <italic>&#x03B8;</italic> y multiplicamos por dos el resultado. Resolvemos:</p>
<disp-formula id="Eq105"><mml:math id="M168" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mrow><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mfrac><mml:mn>4</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>a</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>siendo la integral</p>
<disp-formula id="Eq106"><mml:math id="M169" display='block'><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mrow><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msubsup><mml:msup><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
</sec>
</sec>
</body>
</book-part>
<book-part id="c2" book-part-type="chapter">
<book-part-meta>
<book-part-id book-part-id-type="publisher-id">URJC</book-part-id>
<title-group>
<label><target id="pg31" specific-use="page-break"/>2.</label>
<title>Potencial</title>
</title-group>
<fpage>31</fpage>
<lpage>77</lpage>
</book-part-meta>
<body>
<sec id="c2-s1">
<label>2.1.</label>
<title>Ecuaciones relevantes</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Diferencia de potencial.</bold></p>
<p>La fuerza el&#x00E9;ctrica es una fuerza conservativa y por lo tanto debe existir una funci&#x00F3;n energ&#x00ED;a potencial <italic>U</italic> asociada a ella. La relaci&#x00F3;n entre la energ&#x00ED;a potencial y la fuerza el&#x00E9;ctrica viene dada por el hecho de que cuando la part&#x00ED;cula sobre el que se aplica la fuerza conservativa <inline-formula><mml:math id="M170" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> sufre un desplazamiento <inline-formula><mml:math id="M171" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> la part&#x00ED;cula experimenta una variaci&#x00F3;n de su energ&#x00ED;a potencial:</p>
<p><disp-formula id="Eq002-1"><label>(2.1)</label><mml:math id="M172" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Si se considera que la fuerza ejercida por un campo el&#x00E9;ctrico sobre una carga <italic>q</italic> es <inline-formula><mml:math id="M173" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, obtenemos que</p>
<p><disp-formula id="Eq002-2"><label>(2.2)</label><mml:math id="M174" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Aplicando la ecuaci&#x00F3;n anterior a la carga testigo <italic>q</italic><sub>0</sub>, obtenemos <inline-formula><mml:math id="M175" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>. La variaci&#x00F3;n de energ&#x00ED;a potencial por unidad de carga se denomina diferencia de potencial <italic>dV</italic>:</p>
<p><disp-formula id="Eq002-3"><label>(2.3)</label><mml:math id="M176" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>U</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Para un desplazamiento finito desde el punto <italic>a</italic> al punto <italic>b</italic>, la variaci&#x00F3;n de potencial es</p>
<p><disp-formula id="Eq002-4"><label>(2.4)</label><mml:math id="M177" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>b</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>U</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi><mml:mi>b</mml:mi></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>medido en Voltios.</p>
<p>Aplicando la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq002-4">ecuaci&#x00F3;n 2.4</xref> al caso de cargas puntuales, se obtiene:</p>
<p><disp-formula id="Eq002-5"><label>(2.5)</label><mml:math id="M178" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>,</mml:mo></mml:math></disp-formula></p>
<p>donde <italic>V</italic><sub>0</sub> es el valor de la funci&#x00F3;n en un punto arbitrario que se toma como referencia. En el caso de la carga puntual se toma como punto de referencia el infinito para el cual <italic>V</italic><sub>&#x221E;</sub> = 0. De este modo la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq002-5">ecuaci&#x00F3;n 2.5</xref> queda</p>
<p><disp-formula id="Eq002-6"><label>(2.6)</label><mml:math id="M179" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p><target id="pg32" specific-use="page-break"/>Aplicando el principio de superposici&#x00F3;n, el potencial el&#x00E9;ctrico para una distribuci&#x00F3;n de cargas puntuales es:</p>
<p><disp-formula id="Eq002-7"><label>(2.7)</label><mml:math id="M180" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:munder><mml:mo>&#x2211;</mml:mo><mml:mi>i</mml:mi></mml:munder><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Potencial debido a una distribuci&#x00F3;n continua de carga finita.</bold></p>
<p><disp-formula id="Eq002-8"><label>(2.8)</label><mml:math id="M181" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi></mml:msub><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Si la distribuci&#x00F3;n de carga es infinita nos impide considerar que el potencial en el infinito es cero y deberemos asignar un valor arbitrario a un punto cualquiera del espacio.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Relaci&#x00F3;n entre el campo el&#x00E9;ctrico y el potencial.</bold></p>
<p><disp-formula id="Eq002-9"><label>(2.9)</label><mml:math id="M182" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>grad</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi mathvariant="normal">&#x2207;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></disp-formula></p>
<p>donde el operador <inline-formula><mml:math id="M183" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi mathvariant="normal">&#x2207;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> toma diferentes expresiones dependiendo de sistema de coordenadas que utilicemos. En nuestro caso y por simplicidad utilizaremos coordenadas cartesianas, en cuyo caso:</p>
<p><disp-formula id="Eq002-10"><label>(2.10)</label><mml:math id="M184" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi mathvariant="normal">&#x2207;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Energ&#x00ED;a Potencial de distribuciones de cargas.</bold></p>
<p>Sean dos cargas <italic>q</italic><sub>1</sub> y <italic>q</italic><sub>2</sub> separadas una distacia <italic>d</italic> la energ&#x00ED;a potencial asociada a la distribuci&#x00F3;n formada por ambas cargas es</p>
<p><disp-formula id="Eq002-11"><label>(2.11)</label><mml:math id="M185" display='block'><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Si tenemos una distribuci&#x00F3;n de varias cargas puntuales la energ&#x00ED;a potencial total ser&#x00E1;:</p>
<p><disp-formula id="Eq002-12"><label>(2.12)</label><mml:math id="M186" display='block'><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:munder><mml:mo>&#x2211;</mml:mo><mml:mi>i</mml:mi></mml:munder><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p>
<p>donde <italic>V<sub>i</sub></italic> es el potencial el&#x00E9;ctrico en el punto donde est&#x00E1; situada la carga <italic>q<sub>i</sub></italic> generado por todas las cargas a excepci&#x00F3;n de la carga <italic>q<sub>i</sub></italic></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Trabajo.</bold></p>
<p>El trabajo realizado por el campo el&#x00E9;ctrico cuando una part&#x00ED;cula de carga <italic>q</italic><sub>0</sub> se desplaza entre dos puntos <inline-formula><mml:math id="M187" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:msub></mml:math></inline-formula> y <inline-formula><mml:math id="M188" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>b</mml:mi></mml:msub></mml:math></inline-formula>,lo podemos calcular directamente aplicando su definici&#x00F3;n:</p>
<p><disp-formula id="Eq002-13"><label>(2.13)</label><mml:math id="M189" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>b</mml:mi></mml:msub></mml:mrow></mml:msubsup><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>b</mml:mi></mml:msub></mml:mrow></mml:msubsup><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p><target id="pg33" specific-use="page-break"/>Sin embargo, teniendo en cuenta la relaci&#x00F3;n <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq002-4">2.4</xref>, el trabajo lo podremos poner en funci&#x00F3;n de la energ&#x00ED;a potencial:</p>
<p><disp-formula id="Eq002-14"><label>(2.14)</label><mml:math id="M190" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>U</mml:mi></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
</sec>
<sec id="c2-s2">
<label>2.2.</label>
<title>Ejercicios</title>
<boxed-text id="bx23" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>1.</label> <p>El electr&#x00F3;nvoltio es el trabajo necesario para mover a un electr&#x00F3;n de un punto con potencial de 0 V a un punto con potencial de 1 V. Calcular el trabajo en Julios.</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
<sec id="c2-s2-1">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<disp-formula id="Eq107"><mml:math id="M191" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:msup><mml:mn>610</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>19</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:msup><mml:mn>610</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>19</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx24" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>2.</label> <p>Se dispone de dos cargas <italic>q</italic><sub>1</sub> y <italic>q</italic><sub>2</sub> situadas sobre el eje <italic>y</italic> a una distancia <italic>d</italic> del eje <italic>x</italic> tal y como se muestra en la figura:
<fig id="fig-20">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-20-45.jpg"/>
</fig></p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular el campo el&#x00E9;ctrico en cualquier punto del eje <italic>x</italic>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Consideramos ahora <italic>q</italic><sub>1</sub> = 1 nC y <italic>q</italic><sub>2</sub> = 2 nC, <italic>d</italic> = 10 cm, calcular el potencial en los puntos (2, 0) cm y (0, 0) cm.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Calcular el trabajo necesario para mover una carga de 1 nC del punto (2, 0) cm hasta el punto (0, 0) cm.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-2">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) Para calcular el campo que se nos pide debemos superponer el campo generado por cada una de las cargas en un punto del eje <italic>x</italic>:<target id="pg34" specific-use="page-break"/></p>
<fig id="fig-21">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-21-45.jpg"/>
</fig>
<disp-formula id="Eq108"><mml:math id="M192" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>con el vector unitario: <inline-formula><mml:math id="M193" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x0131;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x0237;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mrow><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">y</mml:mi></mml:mrow></mml:math></inline-formula></p>
<disp-formula id="Eq109"><mml:math id="M194" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>con el vector unitario: <inline-formula><mml:math id="M195" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mrow><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac></mml:math></inline-formula>.</p>
<p>El campo generado en cualquier punto del eje es:</p>
<disp-formula id="Eq110"><mml:math id="M196" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>Podemos presentar el resultado con su descomposici&#x00F3;n en cada eje:</p>
<disp-formula id="Eq111"><mml:math id="M197" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) El c&#x00E1;lculo del potencial en los puntos (2, 0) cm y en (0, 0) cm supone tambi&#x00E9;n aplicar el principio de superposici&#x00F3;n:</p>
<disp-formula id="Eq112"><target id="pg35" specific-use="page-break"/><mml:math id="M198" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msqrt><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:msup><mml:mn>02</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msqrt><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:msup><mml:mn>02</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:msup><mml:mn>02</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>264</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq113"><mml:math id="M199" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>270</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><italic>c</italic>) Para calcular el trabajo necesario para desplazar una carga de 1 nC entre los puntos (2, 0) cm y (0, 0) cm podr&#x00ED;amos aplicar directamente <inline-formula><mml:math id="M200" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, donde <inline-formula><mml:math id="M201" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> ser&#x00ED;a el diferencial de desplazamiento a lo largo de la trayectoria entre ambos puntos. Sin embargo, y aprovechando que el campo el&#x00E9;ctrico es un campo conservativo, podemos aplicar <inline-formula><mml:math id="M202" display='block'><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:math></inline-formula>, de este modo tenemos:</p>
<disp-formula id="Eq114"><mml:math id="M203" display='block'><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>270</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>264</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>El hecho de que el trabajo realizado por el campo el&#x00E9;ctrico sea negativo nos indica que la part&#x00ED;cula no realizar&#x00E1; este movimiento de forma espont&#x00E1;nea y que tendremos que ser nosotros, desde el exterior, los que aportemos esa energ&#x00ED;a. Por lo tanto, el trabajo necesario ser&#x00E1; el opuesto del trabajo realizado por el campo el&#x00E9;ctrico: <inline-formula><mml:math id="M204" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></inline-formula>.</p>
<boxed-text id="bx25" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>3.</label> <p>Se disponen 3 cargas de valor <italic>q</italic><sub>1</sub> = &#x2212;1 <italic>&#x00B5;</italic>C, <italic>q</italic><sub>2</sub> = 2 <italic>&#x00B5;</italic>C y <italic>q</italic><sub>3</sub> = 1 <italic>&#x00B5;</italic>C seg&#x00FA;n la distribuci&#x00F3;n que se muestra en la figura siguiente:
<fig id="fig-22">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-22-45.jpg"/>
</fig></p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular la fuerza el&#x00E9;ctrica que actu&#x00E1; sobre <italic>q</italic><sub>2</sub>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La energ&#x00ED;a almacenada por el sistema de cargas.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-3">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
    <p><italic>a</italic>) Calculamos la fuerza sobre la carga <italic>q</italic><sub>2</sub> mediante la Ley de Coulomb y aplicando el principio de superposici&#x00F3;n:<target id="pg36" specific-use="page-break"/></p>
<fig id="fig-23">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-23-45.jpg"/>
</fig>
<p>Los vectores unitarios de la figura anterior se descomponen usando el &#x00E1;ngulo que forman con la horizontal:</p>
<disp-formula id="Eq115"><mml:math id="M205" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>12</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>60</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>60</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq116"><mml:math id="M206" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>32</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>60</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>60</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq117"><mml:math id="M207" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>12</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>32</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq118"><mml:math id="M208" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) La energ&#x00ED;a almacenada en el sistema de cargas se puede calcular usando los potenciales generados en el lugar donde est&#x00E1; situada cada una de las cargas:</p>
<disp-formula id="Eq119"><mml:math id="M209" display='block'><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>13500</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq120"><mml:math id="M210" display='block'><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq121"><mml:math id="M211" display='block'><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4500</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Calculamos ahora la energ&#x00ED;a electrost&#x00E1;tica del sistema:</p>
<disp-formula id="Eq122"><mml:math id="M212" display='block'><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:munder><mml:mo>&#x2211;</mml:mo><mml:mi>i</mml:mi></mml:munder><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx26" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg37" specific-use="page-break"/>4.</label> <p>Cinco cargas negativas id&#x00E9;nticas de valor &#x2212;10 <italic>&#x00B5;</italic>C, est&#x00E1;n igualmente espaciadas en un semic&#x00ED;rculo de radio 2 m, de manera que dos de ellas est&#x00E1;n en los extremos del semic&#x00ED;rculo.
<fig id="fig-24">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-24-45.jpg"/>
</fig></p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcule el campo el&#x00E9;ctrico generado por esta distribuci&#x00F3;n de carga en el centro del semic&#x00ED;rculo.</p>
<p>A continuaci&#x00F3;n, las cargas 2 y 4 (ver figura) cambian de signo y modifican su posici&#x00F3;n a lo largo del borde del semic&#x00ED;rculo, de modo que el campo el&#x00E9;ctrico en el centro del semic&#x00ED;rculo pasa a ser nulo. Obtenga:</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La nueva posici&#x00F3;n de ambas part&#x00ED;culas.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>El trabajo realizado por el campo el&#x00E9;ctrico para traer un electr&#x00F3;n desde el infinito hasta el centro del semic&#x00ED;rculo.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-4">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) El campo en el centro del semic&#x00ED;rculo es la superposici&#x00F3;n de los campos generados por las 5 cargas. Es recomendable realizar un esquema del problema en el que se vean los campos el&#x00E9;ctricos generados por las distintas cargas de modo que nos permita entender mejor el problema.</p>
<fig id="fig-25">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-25-45.jpg"/>
</fig>
<p>Una vez que tenemos el esquema del problema, procedemos a realizar la suma vectorial de los campos el&#x00E9;ctricos. Para ello nos aprovecharemos del esquema realizado y al conocer el sentido de cada campo podremos trabajar con el m&#x00F3;dulo de la carga.</p>
<disp-formula id="Eq123"><mml:math id="M213" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>5</mml:mn></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><target id="pg38" specific-use="page-break"/>con los vectores unitarios: <inline-formula><mml:math id="M214" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> y <inline-formula><mml:math id="M215" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>. Con <inline-formula><mml:math id="M216" display='block'><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>4</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>5</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, la resultante es:</p>
<disp-formula id="Eq124"><mml:math id="M217" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>54319</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) Para encontrar la nueva distribuci&#x00F3;n de cargas conviene dibujar una distribuci&#x00F3;n ficticia tal que la suma hipot&#x00E9;tica de los campos en el centro del semic&#x00ED;rculo sea cero.</p>
<fig id="fig-26">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-26-45.jpg"/>
</fig>
<p>Podemos ver inmediatamente que el campo resultante de las cargas 1 y 5 es nulo. Otra hip&#x00F3;tesis razonable de cara al c&#x00E1;lculo es asumir que la distribuci&#x00F3;n se mantiene sim&#x00E9;trica con respecto al eje <italic>y</italic> marcado en la figura, esto nos indica que las componentes seg&#x00FA;n el eje <italic>x</italic> de las cargas 2 y 4 tambi&#x00E9;n se anulan, dejando &#x00FA;nicamente una componente seg&#x00FA;n el eje <italic>y</italic>. Finalmente, la suma de estas componentes m&#x00E1;s el campo generado por la part&#x00ED;cula 3 debe ser nula en el punto que se nos pide.</p>
<fig id="fig-27">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-27-45.jpg"/>
</fig>
<p>Siendo <inline-formula><mml:math id="M218" display='block'><mml:msup><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:math></inline-formula> la carga de 2 y 4, las componentes seg&#x00FA;n el eje <italic>y</italic> de campo de las dos cargas son:</p>
<disp-formula id="Eq125"><mml:math id="M219" display='block'><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>y</mml:mi></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msup><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq126"><mml:math id="M220" display='block'><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>y</mml:mi></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msup><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>El campo de la carga 3 en el centro del c&#x00ED;rculo es:</p>
<disp-formula id="Eq127"><mml:math id="M221" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><target id="pg39" specific-use="page-break"/>El problema consiste ahora en calcular el &#x00E1;ngulo &#x03B1; para obtener un campo nulo en el centro:</p>
<disp-formula id="Eq128"><mml:math id="M222" display='block'><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msup><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq129"><mml:math id="M223" display='block'><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:math></disp-formula>
<p>la soluci&#x00F3;n siendo: <italic>&#x03B1;</italic> = &#x03C0;/6 rad.</p>
<p><italic>c</italic>) Para resolver este apartado lo primero que debemos hacer es calcular el potencial en el centro del semic&#x00ED;rculo:</p>
<disp-formula id="Eq130"><mml:math id="M224" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msup><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>45000</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>El trabajo realizado por el campo el&#x00E9;ctrico para traer el electr&#x00F3;n desde el infinito hasta este punto vendr&#x00E1; dado por:</p>
<disp-formula id="Eq131"><mml:math id="M225" display='block'><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>e</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x221E;</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>e</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>e</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq132"><mml:math id="M226" display='block'><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx27" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>5.</label> <p>En tres v&#x00E9;rtices de un cuadrado de 1 m de lado se situ&#x00E1;n cargas de 10 <italic>&#x00B5;</italic>C cada una (ver figura). Calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El campo el&#x00E9;ctrico en el cuarto v&#x00E9;rtice y la fuerza que experimentar&#x00E1; un electr&#x00F3;n cuando lo situemos en dicho v&#x00E9;rtice.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>El trabajo que realizar&#x00E1; el campo el&#x00E9;ctrico para llevar el electr&#x00F3;n desde este v&#x00E9;rtice hasta el centro del cuadrado en presencia de las otras tres. &#x00BF;Ser&#x00E1; espont&#x00E1;neo el movimiento?
<fig id="fig-28">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-28-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-5">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) Para calcular el campo el&#x00E9;ctrico aplicamos el principio de superposici&#x00F3;n calculando primero el campo debido a cada carga en el cuarto v&#x00E9;rtice del cuadrado:</p>
<disp-formula id="Eq133"><target id="pg40" specific-use="page-break"/><mml:math id="M227" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>,</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq134"><mml:math id="M228" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq135"><mml:math id="M229" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<p>siendo <inline-formula><mml:math id="M230" display='block'><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>,</mml:mo><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mtext> y </mml:mtext><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula>.</p>
<p>El campo total se obtiene mediante la suma vectorial de los campos anteriores:</p>
<disp-formula id="Eq136"><mml:math id="M231" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>t</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq137"><mml:math id="M232" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>t</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>121819</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>121819</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>La fuerza que se ejerce sobre un electr&#x00F3;n en este punto es</p>
<disp-formula id="Eq138"><mml:math id="M233" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>e</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>t</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>e</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>95</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>14</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) Para calcular el trabajo realizado por el campo el&#x00E9;ctrico para desplazar el electr&#x00F3;n desde el cuarto v&#x00E9;rtice hasta el centro del cuadrado, necesitamos calcular los potenciales el&#x00E9;ctricos en estos puntos. Para simplificar la notaci&#x00F3;n consideraremos <italic>q</italic><sub>1</sub> = <italic>q</italic><sub>2</sub> = <italic>q</italic><sub>3</sub> = <italic>q</italic>, <italic>r</italic><sub>1</sub> = <italic>r</italic><sub>2</sub> = <italic>d</italic> = 1 m</p>
<disp-formula id="Eq139"><mml:math id="M234" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>243639</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>61</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Calcular el potencial el&#x00E9;ctrico en el centro del cuadrado es a&#x00FA;n m&#x00E1;s sencillo, puesto que la distancia entre las cargas y el centro es la misma para todas ellas <inline-formula><mml:math id="M235" display='block'><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>'</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow></mml:math></inline-formula>. De este modo,</p>
<disp-formula id="Eq140"><mml:math id="M236" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>'</mml:mi></mml:mrow></mml:msup></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>381837</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>66</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Teniendo en cuenta que <inline-formula><mml:math id="M237" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:math></inline-formula>, obtenemos:</p>
<disp-formula id="Eq141"><mml:math id="M238" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>e</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq142"><target id="pg41" specific-use="page-break"/><mml:math id="M239" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>21</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>14</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Como el trabajo realizado por el campo el&#x00E9;ctrico tiene signo positivo nos indica que el movimiento del electr&#x00F3;n habr&#x00E1; sido espont&#x00E1;neo.</p>
<boxed-text id="bx28" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>6.</label> <p>Dada la configuraci&#x00F3;n espacial de cargas que se presenta en la siguiente figura. Razone las siguientes afirmaciones:
<fig id="fig-29">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-29-45.jpg"/>
</fig></p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El campo el&#x00E9;ctrico en el punto (0,0) es nulo.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>El potencial el&#x00E9;ctrico en el punto (0,0) es nulo.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Si introducimos un electr&#x00F3;n en el punto (0,0) la fuerza que actuar&#x00E1; sobre &#x00E9;l llevar&#x00E1; sentido <inline-formula><mml:math id="M240" display='block'><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula></p></list-item>
</list></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-6">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para resolver las cuestiones <italic>a</italic>) y <italic>c</italic>) lo m&#x00E1;s sencillo es hacer un dibujo esquem&#x00E1;tico del problema en el que representemos el campo el&#x00E9;ctrico generado por cada carga. Dado que la distancia de las cargas al origen es la misma para todas, los campos generados ser&#x00E1;n directamente proporcionales al valor de las cargas. De este modo <inline-formula><mml:math id="M241" display='block'><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x00B1;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x00B1;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow></mml:math></inline-formula></p>
<fig id="fig-30">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-30-45.jpg"/>
</fig>
<p><target id="pg42" specific-use="page-break"/><italic>a</italic>) <bold>Falsa.</bold> Si hacemos la suma vectorial de todos los campos el&#x00E9;ctricos de la figura se observa que el campo resultante lleva direcci&#x00F3;n <inline-formula><mml:math id="M242" display='block'><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>.</p>
<p><italic>b</italic>) <bold>Verdadera.</bold> Para calcular el potencial en el origen de coordenadas debemos hacer la suma de los potenciales generados por cada una de las cargas.</p>
<disp-formula id="Eq143"><mml:math id="M243" display='block'><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2211;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula>
<p><italic>c</italic>) <bold>Falsa.</bold> Si como hemos dicho en el apartado <italic>a</italic>) el campo el&#x00E9;ctrico lleva sentido <inline-formula><mml:math id="M244" display='block'><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, la fuerza el&#x00E9;ctrica que actuar&#x00E1; sobre un electr&#x00F3;n llevar&#x00E1; sentido <inline-formula><mml:math id="M245" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x00AF;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, puesto que la carga del electr&#x00F3;n es negativa.</p>
<boxed-text id="bx29" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>7.</label> <p>Una part&#x00ED;cula con carga <italic>q</italic> = 1 <italic>&#x00B5;</italic>C, masa <inline-formula><mml:math id="M246" display='block'><mml:mi>m</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>13</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></inline-formula> kg y con velocidad <inline-formula><mml:math id="M247" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>4</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></inline-formula> entra en <italic>x</italic> = 0 en una zona con campo el&#x00E9;ctrico uniforme <inline-formula><mml:math id="M248" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow></mml:math></inline-formula>. &#x00BF;En qu&#x00E9; punto del eje <italic>x</italic> la part&#x00ED;cula se detendr&#x00E1; y dar&#x00E1; la vuelta?</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-7">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Una forma de resolver este problema es aplicando conceptos energ&#x00E9;ticos. De este modo, si aplicamos el teorema de la energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica o teorema de las fuerzas vivas obtenemos:</p>
<disp-formula id="Eq144"><mml:math id="M249" display='block'><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:math></disp-formula>
<p>Al ser un campo uniforme podemos calcular el trabajo:</p>
<disp-formula id="Eq145"><mml:math id="M250" display='block'><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p>Siendo <inline-formula><mml:math id="M251" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> la longitud del trayecto realizado en el campo el&#x00E9;ctrico. Igualando las dos ecuaciones anteriores se obtiene:</p>
<disp-formula id="Eq146"><mml:math id="M252" display='block'><mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Como el enunciado nos dice que consideremos <italic>x<sub>i</sub></italic> = 0, la part&#x00ED;cula se parar&#x00E1; en el punto <italic>x<sub>f</sub></italic> = 0,5 m.</p>
<p>Otra forma de resolver este problema utilizando conceptos energ&#x00E9;ticos ser&#x00ED;a aplicar el teorema de conservaci&#x00F3;n de la energ&#x00ED;a:</p>
<disp-formula id="Eq147"><target id="pg43" specific-use="page-break"/><mml:math id="M253" display='block'><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p>En este caso la relaci&#x00F3;n entre &#x0394;V y E es muy sencilla:</p>
<disp-formula id="Eq148"><mml:math id="M254" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Sustituyendo su expresi&#x00F3;n en la ecuaci&#x00F3;n anterior:</p>
<disp-formula id="Eq149"><mml:math id="M255" display='block'><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>que nos lleva a la soluci&#x00F3;n obtenida anteriormente.</p>
<p>Finalmente, tambi&#x00E9;n podr&#x00ED;amos haber aplicado conceptos de cinem&#x00E1;tica. Al entrar en la regi&#x00F3;n donde hay campo el&#x00E9;ctrico este genera sobre la part&#x00ED;cula una aceleraci&#x00F3;n que la frena:</p>
<disp-formula id="Eq150"><mml:math id="M256" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mrow></mml:mrow><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:msub></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Teniendo en cuenta esta aceleraci&#x00F3;n, podemos calcular el tiempo que tardar&#x00E1; la part&#x00ED;cula en detenerse:</p>
<disp-formula id="Eq151"><mml:math id="M257" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>t</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>t</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>t</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Con este tiempo y la ecuaci&#x00F3;n del movimiento uniformemente acelerado podemos calcular el espacio recorrido por la part&#x00ED;cula hasta detenerse:</p>
<disp-formula id="Eq152"><mml:math id="M258" display='block'><mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>t</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>a</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>t</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Encontramos la misma soluci&#x00F3;n.</p>
<boxed-text id="bx30" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>8.</label> <p>Tenemos tres cargas puntuales <italic>q</italic><sub>1</sub> = &#x2212;15 <italic>&#x00B5;</italic>C, <italic>q</italic><sub>2</sub> = &#x2212;15 <italic>&#x00B5;</italic>C y <italic>q</italic><sub>3</sub> de valor desconocido, situadas respectivamente en los puntos (0, &#x2212;6), (0, 8) y (&#x2212;6, 8), estando las coordenadas en metros. Sabiendo que el potencial el&#x00E9;ctrico en el origen de coordenadas es nulo, calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El valor de <italic>q</italic><sub>3</sub> y el campo el&#x00E9;ctrico en el origen.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>El trabajo realizado por el campo el&#x00E9;ctrico para pasar una carga de 1 nC desde el origen de coordenadas hasta el punto (&#x2212;6,0).</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-8">
<title><target id="pg44" specific-use="page-break"/>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>En este tipo de problemas la realizaci&#x00F3;n de un esquema en el que situemos las cargas en sus posiciones y dibujemos el campo el&#x00E9;ctrico que genera cada una de las cargas en los puntos que se nos indique el enunciado, nos facilitar&#x00E1; tanto la soluci&#x00F3;n como la comprensi&#x00F3;n del problema.</p>
<p>En este caso hemos dibujado los campos generados por las cargas <italic>q</italic><sub>1</sub> y <italic>q</italic><sub>2</sub> en el origen de coordenadas y la recta sobre la que se situar&#x00E1; el campo generado por <italic>q</italic><sub>3</sub> (de momento no conocemos su signo y por lo tanto no podemos saber su sentido).</p>
<fig id="fig-31">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-31-45.jpg"/>
</fig>
<p><italic>a</italic>) Puesto que el potencial en el origen es nulo, podemos obtener el valor de la carga <italic>q</italic><sub>3</sub>, sin m&#x00E1;s que exigir esta condici&#x00F3;n:</p>
<disp-formula id="Eq153"><mml:math id="M259" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mn>6</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mn>8</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mn>10</mml:mn></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mn>6</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mn>8</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mn>10</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>175</mml:mn><mml:mn>4</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>43</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>75</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Una vez que tenemos el valor de <italic>q</italic><sub>3</sub>, podemos completar el esquema dibujando el campo el&#x00E9;ctrico generado por esta carga (<inline-formula><mml:math id="M260" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula>).</p>
<p>Para calcular el campo el&#x00E9;ctrico total deberemos realizar la suma vectorial de los tres campos. Mediante el esquema podemos deducir que el vector unitario de <inline-formula><mml:math id="M261" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mtext> es </mml:mtext><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></inline-formula>, simplemente aplicando la definici&#x00F3;n de vector unitario o haciendo uso de sus cosenos directores.</p>
<disp-formula id="Eq154"><target id="pg45" specific-use="page-break"/><mml:math id="M262" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:msup><mml:mn>6</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:msup><mml:mn>8</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>43</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>75</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>,</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq155"><mml:math id="M263" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2362</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4790</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>625</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) Para esta segunda pregunta necesitamos el valor del potencial en el punto (&#x2212;6, 0):</p>
<disp-formula id="Eq156"><mml:math id="M264" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msqrt><mml:msup><mml:mn>6</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mn>6</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msqrt><mml:msup><mml:mn>6</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mn>8</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mn>8</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>19808</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>El trabajo del campo el&#x00E9;ctrico sobre la carga de 1 nC entre el origen y ese punto es:</p>
<disp-formula id="Eq157"><mml:math id="M265" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>19808</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>98</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx31" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>9.</label> <p>Se disponen 3 cargas puntuales situadas en el plano <italic>xy</italic> tal y como se indica en la figura siguiente.</p>
<p>Calcule el potencial en el centro del tri&#x00E1;ngulo equil&#x00E1;tero formado por las tres cargas (punto A), y en el punto medio de la base del tri&#x00E1;ngulo (punto B).
<fig id="fig-32">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-32-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-9">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) El potencial en el centro del tri&#x00E1;ngulo se calcula f&#x00E1;cilmente si observamos que el centro es equidistante a las cargas. Por lo tanto, si definimos <italic>d</italic><sub>1</sub> como la distancia del centro a las cargas, obtenemos:</p>
<disp-formula id="Eq158"><target id="pg46" specific-use="page-break"/><mml:math id="M266" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>A</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>9</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>En el punto B el c&#x00E1;lculo del potencial es tambi&#x00E9;n inmediato, solo necesitamos calcular la altura h del tri&#x00E1;ngulo:</p>
<disp-formula id="Eq159"><mml:math id="M267" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>h</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mfrac><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>2</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx32" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>10.</label> <p>Se dispone un plano infinito situado en el plano (<italic>O</italic>, <italic>x</italic>, <italic>y</italic>) con una densidad de carga de superficie <italic>&#x03C3;</italic> uniforme. Se desplaza una part&#x00ED;cula desde el punto (0,0,&#x2212;1) m hasta el punto (0,0,1) m (puede eventualmente atravesar el plano). &#x00BF;Cu&#x00E1;l es la energ&#x00ED;a total necesaria en el proceso?</p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-10">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>En este problema tenemos una simetr&#x00ED;a del campo el&#x00E9;ctrico con respecto al plano. Los campos el&#x00E9;ctricos a un lado y otro del plano, tienen el mismo m&#x00F3;dulo pero sentidos opuestos. Una consecuencia de este hecho, es que si realizamos un trabajo para acercar la part&#x00ED;cula hasta el plano desde el punto (0,0,&#x2212;1), tendremos el trabajo opuesto al mover la part&#x00ED;cula desde el plano hasta el punto (0,0,1). Sumando las dos partes obtenemos un trabajo globalmente nulo al mover la part&#x00ED;cula de un punto al otro por este juego de simetr&#x00ED;a.</p>
<boxed-text id="bx33" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>11.</label> <p>Una carga puntual de valor <italic>q</italic> = 1 <italic>&#x00B5;</italic>C se encuentra en el centro de una corteza cargada de radio <italic>R</italic> = 10 cm y de carga total <italic>Q</italic> = 3 <italic>&#x00B5;</italic>C. A continuaci&#x00F3;n, dicha carga se desplaza 1 cm con respecto al centro.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;l es el trabajo realizado sobre la carga?</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;nto vale el flujo del campo el&#x00E9;ctrico a trav&#x00E9;s de una esfera de radio <italic>R</italic><sub>2</sub> = 15 cm conc&#x00E9;ntrica con la carcasa antes y despu&#x00E9;s del desplazamiento?</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-11">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) Para calcular el trabajo realizado por el campo el&#x00E9;ctrico lo m&#x00E1;s sencillo es aplicar <italic>W</italic> = &#x2212;<italic>q</italic>&#x0394;<italic>V</italic>.</p>
<p>Sin embargo, en este caso, el campo en el interior de la corteza es nulo (simplemente hay que aplicar la Ley de Gauss tomando una superficie gaussiana esf&#x00E9;rica de centro el centro de la esfera y comprobar que <italic>q<sub>int</sub></italic> = 0). Si el campo el&#x00E9;ctrico es nulo &#x2192; V=cte &#x2192; W=0 J.</p>
<p><target id="pg47" specific-use="page-break"/><italic>b</italic>) El flujo el&#x00E9;ctrico a trav&#x00E9;s de una superficie es independiente de d&#x00F3;nde est&#x00E9;n situadas las cargas internas, solo depende de la suma algebraica de dichas cargas, por lo tanto:</p>
<disp-formula id="Eq160"><mml:math id="M268" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>451977</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx34" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>12.</label> <p>Disponemos de una part&#x00ED;cula de carga <italic>q</italic> = 1 <italic>&#x00B5;</italic>C y masa <italic>m</italic> = 1 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;6</sup> kg a 1 m de un plano infinito cargado con una densidad de carga uniforme <italic>&#x03C3;</italic> = &#x2212;10<italic>&#x00B5;</italic> C&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup>. Si en el instante <italic>t</italic> = 0, se deja a la part&#x00ED;cula, inicialmente en reposo, evolucionar libremente despreciando los efectos de la gravedad, responda a las siguientes preguntas:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>&#x00BF;A &#x00FA; distancia del plano la part&#x00ED;cula habr&#x00E1; adquirido una energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica de 100 mJ?</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;l es la velocidad en este punto concreto?</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-12">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) El campo el&#x00E9;ctrico generado por el plano es uniforme, perpendicular al plano y su m&#x00F3;dulo viene dado por la expresi&#x00F3;n:</p>
<disp-formula id="Eq161"><mml:math id="M269" display='block'><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>En este caso, como la carga de la part&#x00ED;cula es positiva y la densidad de carga del plano es negativa, el campo el&#x00E9;ctrico ejercer&#x00E1; una fuerza de atracci&#x00F3;n sobre la part&#x00ED;cula, independientemente de si la part&#x00ED;cula se encuentra por encima o por debajo del plano.</p>
<p>Como la &#x00FA;nica fuerza que est&#x00E1; actuando es la fuerza el&#x00E9;ctrica, la energ&#x00ED;a adquirida por la part&#x00ED;cula se corresponder&#x00E1; con el trabajo realizado por la fuerza el&#x00E9;ctrica durante la distancia <italic>d</italic>, y puesto que la fuerza es constante en todo el espacio y perpendicular al plano podemos escribir:</p>
<disp-formula id="Eq162"><mml:math id="M270" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>d</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>F</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>100</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>mJ</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Despejando la distancia, obtenemos</p>
<disp-formula id="Eq163"><mml:math id="M271" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>100</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mi>F</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>100</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>100</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>177</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><target id="pg48" specific-use="page-break"/>Como lo que nos piden es la distancia al plano y puesto que la part&#x00ED;cula estaba inicialmente a 1 metro del plano y se ha acercado, el resultado final ser&#x00E1;:</p>
<disp-formula id="Eq164"><mml:math id="M272" display='block'><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>177</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>823</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) La velocidad en este instante vendr&#x00E1; dada por:</p>
<disp-formula id="Eq165"><mml:math id="M273" display='block'><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac></mml:msqrt><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>100</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac></mml:msqrt><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>447</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>21</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx35" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>13.</label> <p>Un plano infinito vertical, (<italic>O</italic>, <italic>yz</italic>), est&#x00E1; cargado con una densidad superficial de carga <italic>&#x03C3;</italic> positiva. A un metro del plano tenemos un objeto de masa <italic>m</italic> con una carga <italic>q</italic> positiva. En un instante dado soltamos el objeto sin velocidad inicial:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular las fuerzas que actu&#x00E1;n sobre el objeto y el m&#x00F3;dulo de cada una de ellas.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Determinar el tipo de movimiento del objeto y calcular su aceleraci&#x00F3;n si la tuviera.</p></list-item>
</list>
<p>Datos: <italic>&#x03C3;</italic> = 8<italic>&#x03B5;</italic><sub>0</sub> C&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup> , <italic>m</italic> = 0,3 kg, <italic>q</italic> = 1 C, <italic>g</italic> = 10 m&#x00B7;s<sup>&#x2212;2</sup>.</p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-13">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) El plano infinito genera un campo el&#x00E9;ctrico uniforme en la zona donde se encuentra el objeto, por lo tanto la fuerza que experimentar&#x00E1; dicho objeto debida a este campo ser&#x00E1;:</p>
<disp-formula id="Eq166"><mml:math id="M274" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Por otro lado, el objeto tiene una masa <italic>m</italic>, por lo que la fuerza gravitatoria vendr&#x00E1; dada por:</p>
<disp-formula id="Eq167"><mml:math id="M275" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>g</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) Al ser fuerzas constantes, tenemos una aceleraci&#x00F3;n constante:</p>
<disp-formula id="Eq168"><mml:math id="M276" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:msub><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>g</mml:mi></mml:msub><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>40</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>y por lo tanto el objeto describir&#x00E1; un movimiento rectil&#x00ED;neo uniformemente acelerado.</p>
<boxed-text id="bx36" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg49" specific-use="page-break"/>14.</label> <p>Dado un cilindro macizo, infinito y conductor de radio <italic>R</italic> y con densidad de carga +<italic>&#x03C3;</italic> distribuida uniformemente en la superficie. Calcule el potencial el&#x00E9;ctrico en cualquier punto del espacio si consideramos <italic>V</italic> (2<italic>R</italic>) = 0.</p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-14">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<fig id="fig-33">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-33-45.jpg"/>
</fig>
<p>En este problema se asume la expresi&#x00F3;n del campo el&#x00E9;ctrico <inline-formula><mml:math id="M277" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub></mml:math></inline-formula> para <italic>r</italic> &#x003E; <italic>R</italic> y <inline-formula><mml:math id="M278" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></inline-formula> para <italic>r</italic> &#x2264; <italic>R</italic>.</p>
<p>Para calcular el potencial el&#x00E9;ctrico deberemos tener en cuenta las dos regiones en las que queda dividido el espacio.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>para <italic>r</italic> &#x003E; <italic>R</italic> el potencial se puede hallar usando directamente la definici&#x00F3;n de diferencia de potencial <inline-formula><mml:math id="M279" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> y considerando la expresi&#x00F3;n del campo el&#x00E9;ctrico generado por un hilo infinito</p>
<p>visto en el cap&#x00ED;tulo anterior.</p>
<p><disp-formula id="Eq169"><mml:math id="M280" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msubsup><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>r</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>[</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>ln</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>]</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msubsup></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mi>ln</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p>
<p><target id="pg50" specific-use="page-break"/>Es decir tenemos:</p>
<p><disp-formula id="Eq170"><mml:math id="M281" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mi>ln</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac><mml:mtext> para </mml:mtext><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo>&#x003E;</mml:mo><mml:mi>R</mml:mi></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>para <italic>r</italic> &#x2264; <italic>R</italic> deberemos aplicar el hecho de que el campo el&#x00E9;ctrico en el interior del cilindro es nulo, puesto que el enunciado nos dice que el cilindro es conductor, lo que implica que el potencial en esta regi&#x00F3;n toma un valor constante para cualquier punto. Para calcular este valor constante aplicaremos la continuidad de la funci&#x00F3;n potencial en la superficie de separaci&#x00F3;n del cilindro. Con todo ello obtenemos</p>
<p><disp-formula id="Eq171"><mml:math id="M282" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mi>ln</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mi>ln</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mtext> para </mml:mtext><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo>&#x2264;</mml:mo><mml:mi>R</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>Si representamos gr&#x00E1;ficamente la funci&#x00F3;n potencial obtenemos:
<fig id="fig-34">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-34-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
<boxed-text id="bx37" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>15.</label> <p>Hallar el campo el&#x00E9;ctrico asociado a las siguientes funciones potencial el&#x00E9;ctrico:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><disp-formula id="Eq172"><mml:math id="M283" display='block'><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi></mml:math></disp-formula>.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><disp-formula id="Eq173"><mml:math id="M284" display='block'><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>y</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-15">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para hallar el campo el&#x00E9;ctrico asociado a la funci&#x00F3;n potencial el&#x00E9;ctrico deberemos calcular menos el gradiente de la correspondiente funci&#x00F3;n potencial.</p>
<disp-formula id="Eq174"><target id="pg51" specific-use="page-break"/><mml:math id="M285" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>gradV</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>De este modo obtenemos:</p>
<disp-formula id="Eq175"><mml:math id="M286" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq176"><mml:math id="M287" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx38" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>16.</label> <p>Disponemos de dos semiaros con densidad de carga <italic>&#x03BB;</italic> repartida uniformemente. Uno de los semiaros se encuentra en el semiplano <italic>xy</italic> para <italic>y</italic> &#x003C; 0 y con su centro en el origen. El otro semiaro se encuentra en el semiplano <italic>xz</italic> con <italic>z</italic> &#x003E; 0 y su centro tambi&#x00E9;n coincide con el origen. Ambos semiaros tienen radio <italic>a</italic>. Calcule el potencial producido por los semiaros en el origen.
<fig id="fig-35">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-35-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-16">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para resolver el problema debemos tratar los dos semiaros por separado. Primero consideramos el semiaro situado en el plano <italic>xy</italic>. Para encontrar el potencial en el origen de coordenadas consideramos un peque&#x00F1;o trozo del aro de longitud <italic>ad&#x03B8;</italic> siendo <italic>d&#x03B8;</italic> el diferencial de &#x00E1;ngulo. Este elemento contiene una carga <italic>dq</italic> = <italic>&#x03BB;ad&#x03B8;</italic>. El potencial en el origen se puede calcular integrando todas las contribuciones <italic>dV = Kdq/a</italic>:</p>
<disp-formula id="Eq177"><mml:math id="M288" display='block'><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:msubsup><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:msubsup><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p>La contribuci&#x00F3;n del otro semiaro es id&#x00E9;ntica siendo el potencial total:</p>
<p><italic>V</italic><sub>1</sub> + <italic>V</italic><sub>2</sub> = 2<italic>K&#x03C0;&#x03BB;</italic></p>
<boxed-text id="bx39" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg52" specific-use="page-break"/>17.</label> <p>Una esfera conductora de radio <italic>R</italic> = 1 m se encuentra cargada con una densidad superficial de carga <inline-formula><mml:math id="M289" display='block'><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></inline-formula>. Disponemos de una carga puntual <italic>q</italic> = 1 C que podemos desplazar a nuestro antojo. Calcular el trabajo realizado por el campo el&#x00E9;ctrico en los siguientes desplazamientos:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Movemos la carga de <italic>r</italic> = 0 cm a <italic>r</italic> = 3 cm dentro de la esfera, siendo <italic>r</italic> la distancia al centro de la esfera.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Alejamos la carga de <italic>r</italic> = 1 m hasta una distancia de <italic>r</italic> = 2 m, siendo <italic>r</italic> la distancia al centro de la esfera.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Damos una vuelta completa a la esfera con la carga.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-17">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) En el interior de un conductor en equilibrio el campo el&#x00E9;ctrico es nulo, por lo tanto el trabajo de mover la carga es nulo al no haber fuerza electrost&#x00E1;tica sobre la carga puntual.</p>
<p><italic>b</italic>) En esta segunda situaci&#x00F3;n el campo el&#x00E9;ctrico lo genera la esfera cargada, por lo tanto, tenemos un potencial el&#x00E9;ctrico similar al potencial generado por una carga puntual situada en el centro de la esfera y de valor <italic>Q</italic> = 4<italic>&#x03C0;R</italic><sup>2</sup><italic>&#x03C3;</italic> = 1 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;6</sup> C. El potencial el&#x00E9;ctrico es entonces: <italic>V</italic> (<italic>r</italic>) = <italic>KQ/r</italic> V.</p>
<p>El trabajo realizado por el campo el&#x00E9;ctrico para alejar la carga a un metro de la esfera es:</p>
<disp-formula id="Eq178"><mml:math id="M290" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>Q</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>Q</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4500</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Conviene aqu&#x00ED; hacer un comentario acerca de la distribuci&#x00F3;n de carga sobre la esfera conductora. Hemos asumido que las cargas de la esfera no se mueven al acercar una carga <italic>q</italic>. Sin embargo, al acercar la carga <italic>q</italic> hacia la superficie conductora, las cargas de la esfera experimentar&#x00E1;n una fuerza que aumentar&#x00E1; conforme nos acerquemos a ellas, lo que generar&#x00E1; una redistribuci&#x00F3;n de las cargas sobre la superficie. Esto implica que el potencial alrededor se ver&#x00E1; modificado y por tanto el valor del trabajo tambi&#x00E9;n. El c&#x00E1;lculo anterior es una aproximaci&#x00F3;n.</p>
<p><italic>c</italic>) Si mantenemos la distancia al centro constante, podemos ver que el potencial es id&#x00E9;ntico en cualquier punto de este recorrido. Como tal, el trabajo realizado sobre la carga es nulo al ser la diferencia de potencial nula.</p>
<p>Otra forma de justificar este resultado ser&#x00ED;a teniendo en cuenta que la fuerza el&#x00E9;ctrica es conservativa, por lo tanto si salimos de un punto y volvemos al mismo la diferencia de potencial es nula y tambi&#x00E9;n el trabajo del campo.</p>
<boxed-text id="bx40" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg53" specific-use="page-break"/>18.</label> <p>Se disponen dos planos infinitos paralelos de densidades <italic>&#x03C3;</italic> y <italic>&#x2212;&#x03C3;</italic> tal y como se muestra en la figura adjunta. Tenemos una carga negativa <italic>q</italic> = &#x2212;1 <italic>&#x00B5;</italic>C que podemos desplazar.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;l es el valor y direcci&#x00F3;n del campo entre las placas?</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Calcular el trabajo del campo el&#x00E9;ctrico para mover <italic>q</italic> de A a C.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Calcular el trabajo del campo el&#x00E9;ctrico para mover <italic>q</italic> de A a B a C.</p></list-item>
<list-item><label><italic>d</italic>)</label> <p>Deducir la diferencia de potencial entre A y C.
<fig id="fig-36">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-36-45.jpg"/>
</fig></p>
</list-item></list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-18">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) Tenemos entre placas para <italic>x</italic> &#x2208; [1, 4] la superposici&#x00F3;n de dos campos generados por planos indefinidos:</p>
<disp-formula id="Eq179"><mml:math id="M291" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) Para calcular el trabajo realizado por el campo el&#x00E9;ctrico al desplazar una carga de A a C, calcularemos la integral siguiente:</p>
<disp-formula id="Eq180"><mml:math id="M292" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>A</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msubsup><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>A</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msubsup><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>[</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>]</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><italic>c</italic>) Ahora queremos calcular el trabajo que necesitamos para mover la part&#x00ED;cula siguiendo el trayecto <italic>A</italic> &#x2192; <italic>B</italic> &#x2192; <italic>C</italic>. Durante el tramo de A a B, el campo el&#x00E9;ctrico es perpendicular al trayecto, por lo tanto, la contribuci&#x00F3;n al trabajo es cero al ser el producto escalar nulo. El trabajo total es:</p>
<disp-formula id="Eq181"><mml:math id="M293" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>A</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msubsup><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>A</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:msubsup><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msubsup><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msubsup><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>La integral correspondiente al &#x00FA;ltimo tramo <italic>B</italic> &#x2192; <italic>C</italic> se resuelve sabiendo que <inline-formula><mml:math id="M294" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> y que el vector <inline-formula><mml:math id="M295" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> se puede expresar como <inline-formula><mml:math id="M296" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>. <target id="pg54" specific-use="page-break"/>Se calcula el producto escalar <inline-formula><mml:math id="M297" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi></mml:math></inline-formula>. Integramos &#x00FA;nicamente a lo largo del eje <italic>y</italic> entre las coordenadas 3 y 2:</p>
<disp-formula id="Eq182"><mml:math id="M298" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msubsup><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>[</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>]</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><italic>d</italic>) La diferencia de potencial entre A y C se calcula aplicando la definici&#x00F3;n de diferencia de potencial:</p>
<disp-formula id="Eq183"><mml:math id="M299" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>A</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>[</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>]</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Tambi&#x00E9;n se podr&#x00ED;a calcular haciendo uso de la relaci&#x00F3;n entre trabajo y energ&#x00ED;a potencial, de este modo:</p>
<disp-formula id="Eq184"><mml:math id="M300" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>W</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx41" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>19.</label> <p>Dos esferas de masas <italic>m</italic><sub>1</sub> y <italic>m</italic><sub>2</sub> est&#x00E1;n cargadas con <italic>q</italic><sub>1</sub> y <italic>q</italic><sub>2</sub> respectivamente. Inicialmente las esferas se encuentran en reposo a una distancia de <italic>d<sub>i</sub></italic> cuando, debido a la fuerza el&#x00E9;ctrica se ponen en movimiento. Hallar las velocidades de las esferas cuando se encuentran a una distancia <italic>d<sub>f</sub></italic>.</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-19">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Al no considerarse fuerzas de rozamiento en el problema podemos aplicar el principio de conservaci&#x00F3;n de la energ&#x00ED;a mec&#x00E1;nica. En un estado inicial tenemos un balance de energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica <inline-formula><mml:math id="M301" display='block'><mml:msubsup><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msubsup></mml:math></inline-formula> y potencial electrost&#x00E1;tica <inline-formula><mml:math id="M302" display='block'><mml:msubsup><mml:mi>U</mml:mi><mml:mi>p</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msubsup></mml:math></inline-formula>:</p>
<disp-formula id="Eq185"><mml:math id="M303" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msubsup><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msubsup></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msubsup><mml:mi>U</mml:mi><mml:mi>p</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msubsup></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Al final del proceso tenemos las siguientes energ&#x00ED;as:</p>
<disp-formula id="Eq186"><target id="pg55" specific-use="page-break"/><mml:math id="M304" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msubsup><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msubsup></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msubsup><mml:mi>U</mml:mi><mml:mi>p</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msubsup></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Tenemos la conservaci&#x00F3;n de la energ&#x00ED;a mec&#x00E1;nica que permite establecer una relaci&#x00F3;n entre las velocidades finales <italic>v</italic><sub>1,<italic>f</italic></sub> y <italic>v</italic><sub>2,<italic>f</italic></sub>:</p>
<disp-formula id="Eq187"><mml:math id="M305" display='block'><mml:msubsup><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msubsup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msubsup><mml:mi>U</mml:mi><mml:mi>p</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msubsup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msubsup><mml:mi>U</mml:mi><mml:mi>p</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msubsup></mml:math></disp-formula>
<p>Sustituimos las expresiones de las energ&#x00ED;as y operando llegamos a la siguiente expresi&#x00F3;n:</p>
<disp-formula id="Eq188"><mml:math id="M306" display='block'><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>La otra ecuaci&#x00F3;n necesaria involucra la conservaci&#x00F3;n del momento lineal del sistema <inline-formula><mml:math id="M307" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>p</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>c</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:math></inline-formula>.</p>
<disp-formula id="Eq189"><mml:math id="M308" display='block'><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>i</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>i</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub></mml:math></disp-formula>
<p>Siendo las velocidades iniciales <italic>v</italic><sub>1,<italic>i</italic></sub> y <italic>v</italic><sub>2,<italic>i</italic></sub> nulas, la ecuaci&#x00F3;n correspondiente a la conservaci&#x00F3;n del momento lineal proyectando sobre el eje del movimiento es:</p>
<disp-formula id="Eq190"><mml:math id="M309" display='block'><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub></mml:math></disp-formula>
<p>obtenemos el sistema de ecuaciones siguientes:</p>
<disp-formula id="Eq191"><mml:math id="M310" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>La resoluci&#x00F3;n de este sistema de ecuaciones nos da como soluci&#x00F3;n:</p>
<disp-formula id="Eq192"><mml:math id="M311" display='block'><mml:mtable columnalign="right" columnspacing="1em" rowspacing="4pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mi>&#x03B2;</mml:mi><mml:mrow><mml:msup><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:msqrt></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mi>&#x03B2;</mml:mi><mml:mrow><mml:msup><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:msqrt></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>siendo</p>
<disp-formula id="Eq193"><mml:math id="M312" display='block'><mml:mtable columnalign="right" columnspacing="1em" rowspacing="4pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi>&#x03B2;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>K</mml:mi><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx42" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg56" specific-use="page-break"/>20.</label> <p>Representamos la funci&#x00F3;n potencial <italic>V</italic> (<italic>x</italic>) en funci&#x00F3;n de <italic>x</italic> para dos casos diferentes. Describa en ambos casos el efecto del potencial sobre una carga puntual <italic>q</italic> &#x003E; 0 libre inicialmente situada en <italic>x</italic> = 1m para los dos casos.
<fig id="fig-37">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-37-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-20">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para resolver este problema lo m&#x00E1;s sencillo es recordar que el campo el&#x00E9;ctrico siempre se dirige de potenciales altos a potenciales bajos, con esto en mente, analizaremos los dos potenciales que nos proponen.</p>
<p><italic>a</italic>) En este caso el campo el&#x00E9;ctrico ir&#x00E1; dirigido seg&#x00FA;n el vector <inline-formula><mml:math id="M313" display='block'><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, como la carga <italic>q</italic> es positiva, la fuerza que actuar&#x00E1; sobre ella tambi&#x00E9;n ir&#x00E1; dirigida seg&#x00FA;n <inline-formula><mml:math id="M314" display='block'><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> y por lo tanto la part&#x00ED;cula acabar&#x00E1; en <italic>x</italic> = &#x2212;&#x221E;.</p>
<p><italic>b</italic>) En este caso observamos que aparece un m&#x00ED;nimo de potencial en el centro, lo que nos divide el espacio en dos regiones diferentes. En <italic>x</italic> &#x003E; 0 el campo el&#x00E9;ctrico se dirige de derecha a izquierda (<inline-formula><mml:math id="M315" display='block'><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>) mientras que para <italic>x</italic> &#x003C; 0 se dirige de izquierda a derecha (<inline-formula><mml:math id="M316" display='block'><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>). Por lo tanto, la part&#x00ED;cula que inicialmente hemos depositado en <italic>x</italic> = 1 <italic>m</italic> experimentar&#x00E1; una fuerza hacia la izquierda que har&#x00E1; que su velocidad aumente. Este efecto durar&#x00E1; hasta el momento en el que la part&#x00ED;cula pase a la regi&#x00F3;n <italic>x</italic> &#x003C; 0, en ese momento el campo el&#x00E9;ctrico cambiar&#x00E1; de sentido, y por lo tanto la fuerza. Esto har&#x00E1; que la part&#x00ED;cula se vaya frenando hasta detenerse. Una vez que se detenga, al estar situada en la regi&#x00F3;n <italic>x</italic> &#x003C; 0, la fuerza har&#x00E1; que vuelva hacia la derecha, aumentando su velocidad hasta que pase a la regi&#x00F3;n <italic>x</italic> &#x003E; 0, donde nuevamente el campo el&#x00E9;ctrico cambiar&#x00E1; de sentido y har&#x00E1; que la part&#x00ED;cula se vuelva a frenar. Por lo tanto, en este caso la part&#x00ED;cula realizar&#x00E1; un movimiento de vaiv&#x00E9;n en torno al m&#x00ED;nimo de la funci&#x00F3;n potencial.</p>
<p>Observe el alumno que en todo momento hemos despreciado el efecto radiativo que se produce cuando una carga se desplaza y que hace que la energ&#x00ED;a de la part&#x00ED;cula disminuya en el tiempo. Este efecto est&#x00E1; muy alejado de los conocimientos de un alumno de cursos b&#x00E1;sicos de f&#x00ED;sica, por lo que no entramos en profundidad en este problema conceptual y simplemente hacemos una descripci&#x00F3;n generalista.</p>
<boxed-text id="bx43" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>21.</label> <p>Una esfera met&#x00E1;lica aislada de radio 10 cm se carga a un potencial de 1000 V. Se toca la esfera con otra, tambi&#x00E9;n aislada de 2 cm de di&#x00E1;metro que a continuaci&#x00F3;n se descarga. Se repite la operaci&#x00F3;n 5 veces.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg57" specific-use="page-break"/><italic>a</italic>)</label> <p>La carga de la primera esfera antes de ser tocada.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La carga de dicha esfera despu&#x00E9;s de la quinta operaci&#x00F3;n una vez que el sistema alcanza el equilibrio electrost&#x00E1;tico.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-21">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) La primera esfera antes de ser tocada por la segunda tiene un potencial de <italic>V</italic> = 1000 <italic>V</italic>, por tanto:</p>
<disp-formula id="Eq194"><mml:math id="M317" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1000</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Despejamos <italic>q</italic> con un radio <italic>r</italic><sub>1</sub> = 10 cm:</p>
<disp-formula id="Eq195"><mml:math id="M318" display='block'><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>V</mml:mi><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>11</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) Al tocar la segunda esfera, la carga inicialmente localizada sobre la primera se reparte entre los dos conductores. Llamaremos <italic>q</italic><sub>1</sub> la carga de la esfera de radio <italic>r</italic><sub>1</sub> = 10 cm y <italic>q</italic><sub>2</sub> a la carga de la esfera de radio <italic>r</italic><sub>2</sub> = 2 cm. Despu&#x00E9;s del contacto, tendremos la relaci&#x00F3;n:</p>
<disp-formula id="Eq196"><mml:math id="M319" display='block'><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:math></disp-formula>
<p>Adem&#x00E1;s, por el hecho de estar en contacto, ambos conductores pasar&#x00E1;n a tener el mismo potencial (si no lo estuviesen, habr&#x00ED;a una diferencia de potencial entre ambos conductores y por lo tanto un campo el&#x00E9;ctrico que har&#x00ED;a que las cargas no estuviesen en equilibrio electrost&#x00E1;tico)</p>
<disp-formula id="Eq197"><mml:math id="M320" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>La carga <italic>q</italic><sub>1</sub> despu&#x00E9;s de la primera iteraci&#x00F3;n es:</p>
<disp-formula id="Eq198"><mml:math id="M321" display='block'><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Factorizamos <italic>q</italic><sub>1</sub>:</p>
<disp-formula id="Eq199"><mml:math id="M322" display='block'><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>En cada iteraci&#x00F3;n se retira siempre la misma proporci&#x00F3;n de carga de la esfera 1 de modo que al cabo de cinco iteraciones la carga remanente en la esfera ser&#x00E1;:</p>
<disp-formula id="Eq200"><target id="pg58" specific-use="page-break"/><mml:math id="M323" display='block'><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>5</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>46</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
    <boxed-text id="bx45" position="float">
        <list list-type="simple">
            <list-item><label>22.</label> <p>Se dispone de un aparato para desviar iones mediante campos el&#x00E9;ctricos. En una primera secci&#x00F3;n los iones, inicialmente en reposo, son acelerados mediante un campo el&#x00E9;ctrico horizontal generado entre dos electrodos con una diferencia de potencial &#x0394;<italic>V</italic><sub>1</sub> entre ellos. A continuaci&#x00F3;n, las part&#x00ED;culas entran con una velocidad <italic>v</italic><sub>0</sub> en una regi&#x00F3;n en la que existe un campo el&#x00E9;ctrico vertical creado por dos placas paralelas mediante una diferencia de potencial (<italic>V<sub>B</sub> &#x2212; V<sub>A</sub></italic>) entre ellas. Al salir de la zona de campo vertical, las part&#x00ED;culas chocan contra un panel vertical. (ver figura adjunta)</p>
                <p>El problema consiste en determinar las diferencias de potencial adecuadas para tener una desviaci&#x00F3;n vertical en la pantalla de altura <italic>h</italic>. Supondremos para todo el problema que los iones que queremos desviar tienen carga <italic>q</italic> positiva y masa <italic>m</italic>. Calcule:
                    <fig id="fig-39">
                        <graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-39-45.jpg"/>
                    </fig></p>
                <list list-type="simple">
                    <list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>La velocidad <italic>v</italic><sub>0</sub> al entrar entre las placas horizontales en funci&#x00F3;n de la diferencia de potencial &#x0394;<italic>V</italic><sub>1</sub>.</p></list-item>
                    <list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>El campo el&#x00E9;ctrico entre las placas horizontales en funci&#x00F3;n de la diferencia de potencial &#x0394;<italic>V</italic><sub>2</sub> = <italic>V<sub>B</sub></italic> &#x2212; <italic>V<sub>A</sub></italic> si las placas est&#x00E1;n separadas una distancia <italic>d</italic><sub>1</sub>.</p></list-item>
                    <list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Sabiendo que la longitud de las placas es <italic>l</italic><sub>1</sub>, calcular en funci&#x00F3;n de &#x0394;<italic>V</italic><sub>2</sub>, <italic>v</italic><sub>0</sub> y los par&#x00E1;metros del problema el &#x00E1;ngulo <italic>&#x03B1;</italic> que forma la trayectoria de salida de las part&#x00ED;culas con la horizontal.</p></list-item>
                    <list-item><label><target id="pg62" specific-use="page-break"/><italic>d</italic>)</label> <p>La desviaci&#x00F3;n vertical <italic>h</italic> en la pantalla en funci&#x00F3;n de los par&#x00E1;metros del problema. Demostrar que la distancia <italic>h</italic> no depende ni de la masa ni de la carga de la part&#x00ED;cula.</p></list-item>
                    <list-item><label><italic>e</italic>)</label> <p>Si suponemos una diferencia de potencial &#x0394;<italic>V</italic><sub>1</sub> = 100 V, calcule la diferencia de potencial &#x0394;<italic>V</italic><sub>2</sub> necesaria para obtener una deflecci&#x00F3;n <italic>h</italic> de 10 cm.</p></list-item>
                </list></list-item></list>
    </boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-22">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) Puesto que la &#x00FA;nica fuerza que est&#x00E1; actuando es la fuerza el&#x00E9;ctrica y sabemos que es conservativa, podemos aplicar el principio de conservaci&#x00F3;n de la energ&#x00ED;a para calcular la velocidad <italic>v</italic><sub>0</sub>. El trabajo realizado por el campo el&#x00E9;ctrico se transforma en energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica, es decir, la part&#x00ED;cula se acelera y va ganando energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica a costa de perder energ&#x00ED;a potencial electrost&#x00E1;tica.</p>
<disp-formula id="Eq213"><mml:math id="M352" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>U</mml:mi><mml:mi>p</mml:mi></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula>
<p>En este caso la diferencia de potencial &#x0394;<italic>V</italic><sub>1</sub> debe ser negativa ya que la carga es positiva, es decir, la part&#x00ED;cula se mueve de forma espont&#x00E1;nea hacia las regiones de potencial bajo y por lo tanto &#x0394;<italic>V</italic><sub>1</sub> &#x003C; 0</p>
<disp-formula id="Eq214"><mml:math id="M353" display='block'><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:math></disp-formula>
<p>lo cual nos proporciona:</p>
<disp-formula id="Eq215"><mml:math id="M354" display='block'><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac></mml:msqrt></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) El campo generado por los dos planos paralelos se halla a partir de la diferencia de potencial &#x0394;<italic>V</italic><sub>2</sub> = <italic>V<sub>B</sub></italic> &#x2212; <italic>V<sub>A</sub></italic>:</p>
<disp-formula id="Eq216"><mml:math id="M355" display='block'><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<p>La orientaci&#x00F3;n del campo depende de qu&#x00E9; placa tenga el mayor potencial pues el campo el&#x00E9;ctrico siempre va de potencial mayor a menor.</p>
<p><italic>c</italic>) Para obtener el &#x00E1;ngulo de salida tenemos que calcular la trayectoria de la part&#x00ED;cula en la zona en la que se dispone del campo el&#x00E9;ctrico vertical uniforme (<italic>l</italic><sub>1</sub>).</p>
<p>La velocidad inicial <italic>v</italic><sub>0</sub> de la part&#x00ED;cula es perpendicular al campo el&#x00E9;ctrico existente en esta segunda regi&#x00F3;n y la aceleraci&#x00F3;n de la part&#x00ED;cula es vertical, por lo que estamos en un caso de tiro parab&#x00F3;lico con aceleraci&#x00F3;n constante. Si descomponemos la trayectoria seg&#x00FA;n los ejes <italic>x</italic> e <italic>y</italic>, tenemos un movimiento rectil&#x00ED;neo uniforme en el eje <italic>x</italic> y rectil&#x00ED;neo uniformemente acelerado seg&#x00FA;n el eje <italic>y.</italic><target id="pg63" specific-use="page-break"/></p>
<fig id="fig-40">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-40-45.jpg"/>
</fig>
<p>En la figura observamos que en este caso la desviaci&#x00F3;n de la part&#x00ED;cula es hacia arriba (<italic>a</italic> &#x003E; 0), es decir, que el campo el&#x00E9;ctrico en esa regi&#x00F3;n tambi&#x00E9;n apunta hacia arriba, o lo que es lo mismo &#x0394;<italic>V</italic><sub>2</sub> = (<italic>V<sub>B</sub></italic> &#x2212; <italic>V<sub>A</sub></italic>) &#x003E; 0. Las ecuaciones del movimiento nos quedan:</p>
<disp-formula id="Eq217"><mml:math id="M356" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>a</mml:mi><mml:msup><mml:mi>t</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>A la salida de la regi&#x00F3;n donde hay campo, el vector velocidad vendr&#x00E1; dado por:</p>
<disp-formula id="Eq218"><mml:math id="M357" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi><mml:msub><mml:mi>t</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>con una aceleraci&#x00F3;n</p>
<disp-formula id="Eq219"><mml:math id="M358" display='block'><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>El tiempo <italic>t<sub>f</sub></italic> de recorrido se puede hallar mediante la velocidad horizontal <italic>v</italic><sub>0</sub>, pues tal y como hemos dicho antes, en el eje <italic>x</italic> la part&#x00ED;cula describe un movimiento rectil&#x00ED;neo uniforme.</p>
<disp-formula id="Eq220"><mml:math id="M359" display='block'><mml:msub><mml:mi>t</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Para calcular el &#x00E1;ngulo que forma el vector velocidad de salida <italic>v<sub>f</sub></italic> con la horizontal podemos ayudarnos del siguiente gr&#x00E1;fico:</p>
<fig id="fig-41">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-41-45.jpg"/>
</fig>
<p>El &#x00E1;ngulo se puede obtener aplicando trigonometr&#x00ED;a al tri&#x00E1;ngulo formado por el vector velocidad y sus componentes <italic>v<sub>x</sub></italic> = <italic>v</italic><sub>0</sub> y <italic>v<sub>y</sub></italic> = <italic>a t<sub>f</sub></italic>:</p>
<disp-formula id="Eq221"><target id="pg64" specific-use="page-break"/><mml:math id="M360" display='block'><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msup><mml:mi>tan</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi><mml:msub><mml:mi>t</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msup><mml:mi>tan</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi><mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msup><mml:mi>tan</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><italic>d</italic>) Una vez que la part&#x00ED;cula ha salido del campo el&#x00E9;ctrico, sigue un movimiento rectil&#x00ED;neo uniforme hasta la pantalla vertical donde acaba impactando. La altura <italic>h</italic> se obtiene sumando las alturas <italic>h</italic><sub>1</sub> y <italic>h</italic><sub>2</sub> que se indican en el gr&#x00E1;fico anterior. La altura <italic>h</italic><sub>1</sub> es la altura final de la part&#x00ED;cula cuando sale de la regi&#x00F3;n delimitada por las placas horizontales, es decir, <italic>h</italic><sub>1</sub> = <italic>y</italic>(<italic>t<sub>f</sub></italic>). La altura <italic>h</italic><sub>2</sub> se obtiene con el tri&#x00E1;ngulo rect&#x00E1;ngulo de lado <italic>l</italic><sub>2</sub> y altura <italic>h</italic><sub>2</sub>, de donde deducimos <italic>h</italic><sub>2</sub> = <italic>l</italic><sub>2</sub> tan <italic>&#x03B1;</italic>. De este modo:</p>
<disp-formula id="Eq222"><mml:math id="M361" display='block'><mml:mi>h</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mi>tan</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>t</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msubsup><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>m</mml:mi><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>m</mml:mi><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Si sustituimos la velocidad inicial <italic>v</italic><sub>0</sub> obtenemos:</p>
<disp-formula id="Eq223"><mml:math id="M362" display='block'><mml:mi>h</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Con esta f&#x00F3;rmula hemos demostrado que la altura <italic>h</italic> no depende de la carga ni de la masa de la part&#x00ED;cula.</p>
<p>e) Calculamos &#x0394;<italic>V</italic><sub>2</sub> para obtener una deflecci&#x00F3;n de 10 cm</p>
<disp-formula id="Eq224"><mml:math id="M363" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx46" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>23.</label> <p>Un cascar&#x00F3;n esf&#x00E9;rico tiene radio interno <italic>a</italic> y radio externo <italic>b</italic>. Si la regi&#x00F3;n <italic>a</italic> &#x2264; <italic>r</italic> &#x2264; <italic>b</italic> tiene una densidad de carga el&#x00E9;ctrica <italic>&#x03C1;</italic> C&#x00B7;m<sup>&#x2212;3</sup> uniformemente distribuida. Determine el campo el&#x00E9;ctrico y el potencial para cualquier punto del espacio.
<fig id="fig-42">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-42-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-23">
<title><target id="pg65" specific-use="page-break"/>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para calcular el campo el&#x00E9;ctrico en cualquier punto vamos a aprovechar la simetr&#x00ED;a esf&#x00E9;rica del problema y aplicar el teorema de Gauss. En este caso el campo el&#x00E9;ctrico es radial y tiene valor constante <italic>E</italic>(<italic>r</italic>) para cualquier punto situado a una distancia <italic>r</italic> fija.</p>
<p>Los tres casos importantes son:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>para <italic>r</italic> &#x2264; <italic>a</italic> la esfera de Gauss no contiene carga (<italic>q<sub>int</sub></italic> = 0), por tanto:</p>
<p><disp-formula id="Eq225"><mml:math id="M364" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>para <italic>a</italic> &#x003C; <italic>r</italic> &#x2264; <italic>b</italic> la esfera de Gauss contiene una carga interior que depende del volumen del cascar&#x00F3;n que abarca dicha superficie:</p>
<p><disp-formula id="Eq226"><mml:math id="M365" display='block'><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>4</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>De este modo la Ley de Gauss nos queda de la siguiente manera,</p>
<p><disp-formula id="Eq227"><mml:math id="M366" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>s</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Usando la simetr&#x00ED;a esf&#x00E9;rica del campo el&#x00E9;ctrico podemos hallar el resultado de la integral:</p>
<p><disp-formula id="Eq228"><mml:math id="M367" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>s</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></disp-formula></p>
<p>Combinando ambos resultados y obtenemos:</p>
<p><disp-formula id="Eq229"><mml:math id="M368" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>para <italic>r</italic> &#x003E; <italic>b</italic> la esfera de Gauss contiene toda la carga:</p>
<p><disp-formula id="Eq230"><mml:math id="M369" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>s</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>b</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Usando de nuevo la simetr&#x00ED;a del campo el&#x00E9;ctrico podemos hallar:</p>
<p><disp-formula id="Eq231"><mml:math id="M370" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>b</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<p>En este problema podemos usar el convenio del valor de potencial el&#x00E9;ctrico nulo en el infinito: <italic>V</italic> (&#x221E;) = 0 V. Para el potencial el&#x00E9;ctrico en cualquier punto <target id="pg66" specific-use="page-break"/>debemos proceder al rev&#x00E9;s, primero calcularemos el potencial para las partes externas para posteriormente calcularlo para las regiones internas. Procediendo de este modo aseguraremos la continuidad del potencial.</p>
<p>De nuevo dividimos el espacio en varias partes:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>r</italic> &#x003E; <italic>b</italic> El potencial es equivalente al potencial generado por una part&#x00ED;cula puntual con una carga equivalente a la total del casquete esf&#x00E9;rico: De este modo si la carga total del casquete es:</p>
<p><disp-formula id="Eq232"><mml:math id="M371" display='block'><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>b</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>el potencial el&#x00E9;ctrico vendr&#x00E1; dado por:</p>
<p><disp-formula id="Eq233"><mml:math id="M372" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:msub><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>b</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>r</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>b</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>r</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>para <italic>a</italic> &#x003C; <italic>r</italic> &#x2264; <italic>b</italic> el potencial puede hallarse usando la definici&#x00F3;n de diferencia de potencial entre las distancias <italic>b</italic> y <italic>r</italic> al centro de la esfera y considerando la expresi&#x00F3;n del campo el&#x00E9;ctrico que hemos obtenido en el apartado anterior para esta regi&#x00F3;n. Para realizar esta integral vamos a hacer uso de una nueva variable <italic>r</italic><sup>&#x2032;</sup> que nos permite definir <inline-formula><mml:math id="M373" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mover><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></inline-formula>. Esta nueva variable la usamos porque la variable <italic>r</italic> ya se ha definido como la distancia al centro del casquete.</p>
<p><disp-formula id="Eq234"><mml:math id="M374" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>b</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>b</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>b</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msubsup><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>[</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup></mml:mfrac><mml:mo>]</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>b</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>[</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>b</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mi>b</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>]</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>.</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p>
<p>Despejamos el potencial <italic>V</italic> (<italic>r</italic>):</p>
<p><disp-formula id="Eq235"><mml:math id="M375" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>b</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mi>b</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>b</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msup><mml:mi>b</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>.</mml:mo></mml:math></disp-formula></p>
<p>Donde el valor de <italic>V</italic> (<italic>b</italic>) lo podemos obtener particularizando la expresi&#x00F3;n de <italic>V</italic> (<italic>r</italic>) obtenida en la zona exterior al cascar&#x00F3;n para el caso <italic>r</italic> = <italic>b</italic>.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>para <italic>r</italic> &#x2264; <italic>a</italic> tenemos que tener en cuenta que en esta regi&#x00F3;n el campo el&#x00E9;ctrico es nulo y por lo tanto el valor del potencial es constante en toda esta zona. Para calcular su valor simplemente debemos particularizar la expresi&#x00F3;n obtenida anteriormente para el caso <italic>r = a</italic>:</p>
<p><target id="pg67" specific-use="page-break"/><disp-formula id="Eq236"><mml:math id="M376" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msup><mml:mi>b</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>b</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>.</mml:mo></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx47" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>24.</label> <p>Tenemos una corteza esf&#x00E9;rica conductora de radio interno <italic>a</italic> = 20 cm y radio externo <italic>b</italic> = 30 cm cargada con una carga <italic>Q</italic>. En el centro de la corteza se situ&#x00E1; una segunda carga <italic>q</italic>.</p>
<p>Una vez alcanzado el equilibrio electrost&#x00E1;tico y sabiendo que el campo el&#x00E9;ctrico en <italic>r</italic> = 10 cm vale <inline-formula><mml:math id="M377" display='block'><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>6</mml:mn></mml:msup><mml:msub><mml:mrow><mml:mover accent="true"><mml:mrow><mml:mi>u</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></inline-formula> y el potencial para <italic>r</italic> = 40 cm es <italic>V</italic> (<italic>r</italic>) = &#x2212;22500 V (para obtener este valor se ha considerado que <italic>V</italic> (&#x221E;) = 0 V) calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Los valores de las cargas <italic>Q</italic> y <italic>q</italic>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>El potencial el&#x00E9;ctrico en <italic>r</italic> = 15 cm.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>El trabajo realizado por el campo el&#x00E9;ctrico para pasar una carga <italic>q</italic><sub>0</sub> = &#x2212;1 nC desde <italic>r</italic> = 25 cm hasta <italic>r</italic> = 40 cm. &#x00BF;Es espont&#x00E1;neo el movimiento?.
<fig id="fig-43">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-43-45.jpg"/>
</fig></p>
</list-item></list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-24">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) El campo el&#x00E9;ctrico en el interior del cascar&#x00F3;n (para <italic>r</italic> &#x003C; <italic>a</italic>) se debe &#x00FA;nicamente a la carga puntual situada en el centro de la corteza. Por tanto:</p>
<disp-formula id="Eq237"><mml:math id="M378" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>6</mml:mn></mml:msup><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>Despejamos la carga el&#x00E9;ctrica <italic>q</italic>:</p>
<disp-formula id="Eq238"><mml:math id="M379" display='block'><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>6</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>9</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>9</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>El dato del potencial el&#x00E9;ctrico nos permite hallar la carga de la corteza met&#x00E1;lica, ya que dada la simetr&#x00ED;a del problema podemos considerar que ese potencial es similar al que se generar&#x00ED;a considerando ambas cargas como puntuales y situadas en el centro de la corteza esf&#x00E9;rica. De este modo, para todos los puntos externos a la corteza esf&#x00E9;rica (<italic>r</italic> &#x2265; <italic>b</italic>) tendremos:</p>
<disp-formula id="Eq239"><target id="pg68" specific-use="page-break"/><mml:math id="M380" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Considerando el valor num&#x00E9;rico que nos proporciona el enunciado y despejando la carga <italic>Q</italic> obtenemos:</p>
<disp-formula id="Eq240"><mml:math id="M381" display='block'><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>22500</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>9</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>9</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) Para calcular el potencial en el interior del cascar&#x00F3;n necesitamos primero calcular el potencial para <italic>r = a</italic> y despu&#x00E9;s calcular la diferencia de potencial provocada por la carga puntual en el interior. Sabiendo que en el conductor el potencial es uniforme en todo el interior tenemos <italic>V</italic> (<italic>a</italic>) = <italic>V</italic> (<italic>b</italic>) y podemos deducir:</p>
<disp-formula id="Eq241"><mml:math id="M382" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>b</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>b</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>30000</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
    <p>La diferencia de potencial entre un punto a una distancia <italic>r</italic> y el radio <italic>a</italic> se debe &#x00FA;nicamente al campo eléctrico generado por la carga puntual:</p>
<disp-formula id="Eq242"><mml:math id="M383" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Despejando <italic>V</italic> (<italic>r</italic>), tenemos:</p>
<disp-formula id="Eq243"><mml:math id="M384" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>30000</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Sustituimos para <italic>r</italic> = 15 cm:</p>
<disp-formula id="Eq244"><mml:math id="M385" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>30000</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>180000</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>135000</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>75000</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><italic>c</italic> Para calcular el trabajo de una part&#x00ED;cula cargada desde <italic>r</italic> = 25 cm hasta <italic>r</italic> = 40 cm debemos calcular la diferencia de potencial entre ambos puntos. El potencial en el interior del conductor es constante y ser&#x00E1; el mismo que tome en la superficie externa <italic>r</italic> = 30 cm. Unicamente necesitamos calcular la diferencia de potencial entre los radios <italic>r</italic> = 30cm y <italic>r</italic> = 40cm:</p>
<disp-formula id="Eq245"><mml:math id="M386" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>7500</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>El trabajo buscado es por tanto:</p>
<disp-formula id="Eq246"><mml:math id="M387" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>7500</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Como el trabajo es positivo, el movimiento de la carga ser&#x00E1; espont&#x00E1;neo.</p>
<boxed-text id="bx48" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>25.</label> <p>Un plano infinito se extiende sobre el plano <italic>xy</italic> y se deposita sobre este una densidad de carga <italic>&#x03C3;</italic><sub>1</sub> = 5 <italic>&#x00B5;</italic>C&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup>. Se situ&#x00E1; otro plano cargado paralelo y 2 m por encima del primero con una densidad de carga <italic>&#x03C3;</italic><sub>2</sub> = &#x2212;2 <italic>&#x00B5;</italic>C&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup>. Aplicando la definici&#x00F3;n de diferencial de potencial el&#x00E9;ctrico, calcule la diferencia de potencial entre los puntos A(0,0,3) m y B(0,0,5) m.</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-25">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>El c&#x00E1;lculo de la diferencia de potencial entre dos puntos de coordenadas <italic>z<sub>A</sub></italic> = 3 m y <italic>z<sub>B</sub></italic> = 5 m se obtiene integrando directamente el campo. Para ello primero debemos calcular el campo el&#x00E9;ctrico que hay en la regi&#x00F3;n que se nos pide, en este caso, y como el campo est&#x00E1; siendo generado por dos planos infinitos de densidades <italic>&#x03C3;</italic><sub>1</sub> y <italic>&#x03C3;</italic><sub>2</sub></p>
<disp-formula id="Eq247"><mml:math id="M388" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Una vez obtenido el campo el&#x00E9;ctrico, aplicamos la propia definici&#x00F3;n de diferencia de potencial entre dos puntos:</p>
    <disp-formula id="Eq248"><mml:math id="M389" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>A</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>z</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>z</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:msub></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>[</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false"></mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>]</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>z</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>z</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:msub></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>z</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>z</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>338983</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx49" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>26.</label> <p>Una carcasa met&#x00E1;lica neutra de radio interior <italic>r<sub>i</sub></italic> = 10 cm y de radio exterior <italic>r<sub>e</sub></italic> = 15 cm encierra una corteza esf&#x00E9;rica de radio <italic>r<sub>c</sub></italic> = 5 cm con una densidad de carga uniforme <italic>&#x03C3;</italic><sub>c</sub> = 10 <italic>&#x00B5;</italic>C&#x00B7;m<sup>&#x2212;2</sup>. Los centros de la carcasa y de la corteza coinciden en O(0,0,0). Calcule el potencial a lo largo del semieje <italic>z</italic> &#x2265; 0.
<fig id="fig-44">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-44-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-26">
<title><target id="pg70" specific-use="page-break"/>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para calcular el potencial para cualquier punto del eje <italic>z</italic> deberemos considerar las tres regiones en las que la carcasa divide el espacio. Comenzaremos estudiando el problema en la regi&#x00F3;n externa a la carcasa puesto que vamos a considerar como referencia del potencial su valor en el infinito, el cual consideraremos nulo. <italic>V</italic>(<italic>z</italic>&#x2192;&#x221E;)=0<italic>V</italic>.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>z</italic> &#x2265; 15 cm. Para puntos externos a la carcasa, el potencial ser&#x00ED;a similar al generado por una carga puntual de valor la carga total del sistema, situada en el origen de coordenadas.</p>
<p>Calculamos la carga total de la esfera <inline-formula><mml:math id="M390" display='block'><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, con lo que obtenemos:
<disp-formula id="Eq249"><mml:math id="M391" display='block'><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo>&#x2265;</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>cm</mml:mi></mml:mrow></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mi>z</mml:mi></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>10 cm &#x2264; <italic>z</italic> &#x2264; 15 cm. En esta regi&#x00F3;n el campo el&#x00E9;ctrico es nulo, por lo tanto el potencial deber&#x00E1; permanecer constante a lo largo de toda esta zona.</p>
<p>Para calcular su valor num&#x00E9;rico simplemente debemos exigir la continuidad del potencial, es decir, en esta regi&#x00F3;n del espacio el potencial el&#x00E9;ctrico toma el mismo valor que en el l&#x00ED;mite exterior de la carcasa <italic>z</italic> = 15 cm:</p>
<p><disp-formula id="Eq250"><mml:math id="M392" display='block'><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>cm</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x2264;</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>&#x2264;</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>cm</mml:mi></mml:mrow></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p>5 cm &#x2264; <italic>z</italic> &#x2264; 10 cm. Para calcular el potencial el&#x00E9;ctrico en esta regi&#x00F3;n podemos o bien aplicar su definici&#x00F3;n <inline-formula><mml:math id="M393" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mover><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></inline-formula> e integrar entre un punto gen&#x00E9;rico de la regi&#x00F3;n, <italic>r</italic>, y el borde interior del casquete esf&#x00E9;rico, o bien resolver la integral indefinida del campo y exigir la continuidad del potencial, de modo que obtengamos la constante de integraci&#x00F3;n.</p>
<p>En este caso, y por cambiar el procedimiento seguido en otros ejercicios anteriores, aplicaremos el segundo m&#x00E9;todo. As&#x00ED;, y teniendo en cuenta que el campo el&#x00E9;ctrico es el generado por la corteza esf&#x00E9;rica cuya carga total hemos calculado anteriormente, la integraci&#x00F3;n indefinida que tenemos es:</p>
<p><disp-formula id="Eq251"><mml:math id="M394" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>cm</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x2264;</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>&#x2264;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>cm</mml:mi></mml:mrow></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>cm</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x2264;</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>&#x2264;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>cm</mml:mi></mml:mrow></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mi>z</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p>
<p>Para calcular el valor de la constante de integraci&#x00F3;n, <italic>C</italic>, deberemos volver a aplicar la continuidad de la funci&#x00F3;n potencial en la superficie de separaci&#x00F3;n de ambas regiones, <italic>V</italic><sub>5 cm&#x2264;<italic>z</italic>&#x2264;10 cm</sub>(10 cm) = <italic>V</italic><sub>10 cm&#x2264;<italic>z</italic>&#x2264;15 cm</sub>(10 cm)</p>
<p><target id="pg71" specific-use="page-break"/><disp-formula id="Eq252"><mml:math id="M395" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>C</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi>C</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p>
<p>Una vez calculada la constante de integraci&#x00F3;n <italic>C</italic>, la expresi&#x00F3;n del potencial en esta regi&#x00F3;n queda:</p>
<p><disp-formula id="Eq253"><mml:math id="M396" display='block'><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>cm</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x2264;</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>&#x2264;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>cm</mml:mi></mml:mrow></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mi>z</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>z</italic> &#x003C; 5cm. Finalmente, en la &#x00FA;ltima regi&#x00F3;n el campo el&#x00E9;ctrico vuelve a ser nulo y, por lo tanto, el potencial volver&#x00E1; a ser constante; en este caso, su valor ser&#x00E1; el mismo que toma la funci&#x00F3;n potencial en la superficie externa de la esfera <italic>z</italic> = 5 cm</p>
<p><disp-formula id="Eq254"><mml:math id="M397" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>&#x2264;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>cm</mml:mi></mml:mrow></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>05</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>&#x2264;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>cm</mml:mi></mml:mrow></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>50</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p>
    <p>Como resumen podemos representar gr&#x00E1;ficamente el potencial de modo que podamos ver c&#x00F3;mo evoluciona en funci&#x00F3;n de <italic>z</italic>.
<fig id="fig-45">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-45-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
<boxed-text id="bx50" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>27.</label> <p>Consideramos dos cilindros coaxiales huecos muy largos y de radios <italic>r</italic><sub>1</sub> y <italic>r</italic><sub>2</sub> siendo <italic>r</italic><sub>2</sub> &#x003E; <italic>r</italic><sub>1</sub>. Los cilindros tienen una densidad superficial de carga uniforme <italic>&#x03C3;</italic><sub>1</sub> y <italic>&#x03C3;</italic><sub>2</sub> ambas positivas. Hallar:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El campo el&#x00E9;ctrico en funci&#x00F3;n de la distancia al eje para todo el espacio.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La diferencia de potencial entre los dos cilindros en funci&#x00F3;n de la densidad de carga.</p></list-item></list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-27">
<title><target id="pg72" specific-use="page-break"/>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) Para calcular el campo el&#x00E9;ctrico en cualquier punto del espacio deberemos dividir el problema en tres regiones. En cada una de estas regiones aplicaremos la Ley de Gauss para lo cual consideraremos como superficie gaussiana cilindros de radio arbitrario <italic>r</italic> y longitud <italic>L</italic> coaxiales con los cilindros cargados.</p>
<fig id="fig-46">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-46-45.jpg"/>
</fig>
<p>Tal y como se ha comentado en ejercicios anteriores, el campo el&#x00E9;ctrico generado por un cilindro infinito es perpendicular a la superficie lateral del mismo, por lo tanto, el flujo el&#x00E9;ctrico &#x00FA;nicamente se produce a trav&#x00E9;s de la superficie lateral de la superficie gaussiana. De modo que a la hora de aplicar la ley de Gauss, la ecuaci&#x00F3;n que nos quedar&#x00E1; es:</p>
<disp-formula id="Eq255"><mml:math id="M398" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>E</mml:mi><mml:msub><mml:mi>S</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>lateral </mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>L</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>int </mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Procedamos a calcular el campo el&#x00E9;ctrico en las diferentes regiones.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>r</italic> &#x003C; <italic>r</italic><sub>1</sub>. En esta regi&#x00F3;n la carga encerrada es nula y por lo tanto:</p>
<p><disp-formula id="Eq256"><mml:math id="M399" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>r</italic><sub>1</sub> &#x003C; <italic>r</italic> &#x003C; <italic>r</italic><sub>2</sub>. En la regi&#x00F3;n entre los cilindros cargados la &#x00FA;nica carga interna es la que aporta el cilindro de radio <italic>r</italic><sub>1</sub>.</p>
<p><disp-formula id="Eq257"><mml:math id="M400" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mi>L</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>L</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p><target id="pg73" specific-use="page-break"/>Puesto que las cargas son positivas el sentido del campo el&#x00E9;ctrico ser&#x00E1; positivo seg&#x00FA;n la direcci&#x00F3;n radial, es decir:</p>
<p><disp-formula id="Eq258"><mml:math id="M401" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><italic>r</italic> &#x003E; <italic>r</italic><sub>2</sub> En la regi&#x00F3;n externa el campo el&#x00E9;ctrico total ser&#x00E1; la suma de los campos generados por ambos cilindros. En este caso los dos cilindros tienen carga positiva y procediendo de forma similar al caso anterior obtenemos que el campo total ser&#x00E1;:</p>
<p><disp-formula id="Eq259"><mml:math id="M402" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<p><italic>b</italic>) Para calcular la diferencia de potencial entre ambos cilindros simplemente debemos aplicar la definici&#x00F3;n de diferencia de potencial e integrar. En el caso que nos piden, el campo el&#x00E9;ctrico que hay entre ambos cilindros &#x00FA;nicamente es el campo generado por el cilindro de radio <italic>r</italic><sub>1</sub>, por lo tanto,</p>
<disp-formula id="Eq260"><mml:math id="M403" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mi>ln</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx51" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>28.</label> <p>Disponemos de un semiaro de radio <italic>a</italic> con densidad lineal de carga &#x03BB; <bold>no uniforme</bold>:</p>
<p><disp-formula id="Eq261"><mml:math id="M404" display='block'><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:msup><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p>
<p>Calcule el potencial producido por el semiaro en el origen <italic>O</italic>.
<fig id="fig-47">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-47-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-28">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para calcular el potencial en el origen es preciso plantear una integral que va a sumar los efectos de todas las partes del aro. Un elemento de longitud <italic>dl = ad&#x03B8;</italic> del aro llevar&#x00E1; una carga <italic>dq</italic> que depender&#x00E1; del &#x00E1;ngulo: <italic>dq</italic> = <italic>&#x03BB;(&#x03B8;)ad&#x03B8;</italic>. Integramos a lo largo del aro para obtener el potencial:</p>
<disp-formula id="Eq262"><target id="pg74" specific-use="page-break"/><mml:math id="M405" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:msubsup><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>K</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi><mml:mi>&#x03BB;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p>La distancia al origen de cada elemento de longitud <italic>ad&#x03B8;</italic> es constante y podemos sustituir la expresi&#x00F3;n de la densidad de carga en la integral:</p>
<disp-formula id="Eq263"><mml:math id="M406" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:msubsup><mml:mi>K</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:msup><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>K</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>siendo <italic>C</italic> una constante de integraci&#x00F3;n que depender&#x00E1; de d&#x00F3;nde tomemos el origen para la funci&#x00F3;n potencial. Si consideramos que <italic>V</italic> (&#x221E;) = 0, entonces <italic>C</italic> = 0 <italic>V</italic>.</p>
    <boxed-text id="bx44" position="float">
        <list list-type="simple">
            <list-item><label>29.</label> <p>En una regi&#x00F3;n del espacio el campo el&#x00E9;ctrico viene expresado por:</p>
                <p><disp-formula id="Eq201"><mml:math id="M324" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>y</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>.</mml:mo></mml:math></disp-formula></p>
                <p>Calcular el trabajo necesario para mover una carga <italic>Q</italic> = 0,1 <italic>&#x00B5;</italic>C inicialmente situada en el punto <italic>P</italic><sub>0</sub>(0, 2, 0) <italic>m</italic> una distancia &#x0394;<italic>l</italic> = 1 mm seg&#x00FA;n las siguientes direcciones:</p>
                <list list-type="simple">
                    <list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p><inline-formula><mml:math id="M325" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>.</p></list-item>
                    <list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p><inline-formula><mml:math id="M326" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>.</p></list-item>
                    <list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p><inline-formula><mml:math id="M327" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>.</p></list-item>
                </list></list-item></list>
    </boxed-text>
</sec>
    <sec id="c2-s2-29">
        <title>Soluci&#x00F3;n</title>
        <p>Para calcular el trabajo que nos piden aplicaremos la definici&#x00F3;n de trabajo realizado por una fuerza:</p>
        <disp-formula id="Eq202"><mml:math id="M328" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mover><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mover><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:math></disp-formula>
        <p>Ahora, nos queda por determinar el trayecto de la part&#x00ED;cula desde el punto inicial <italic>P</italic><sub>0</sub> hasta el punto final <italic>P<sub>f</sub></italic> para cada uno de los casos propuestos.</p>
        <p><italic>a</italic>) Primero evaluamos el elemento de trabajo <italic>dW</italic> antes de integrar:</p>
        <disp-formula id="Eq203"><mml:math id="M329" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mover><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>10</mml:mn><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:math></disp-formula>
        <p>La integraci&#x00F3;n es inmediata al ser la direcci&#x00F3;n a lo largo del eje <italic>x</italic> entre 0 y &#x0394;<italic>l</italic>:</p>
        <disp-formula id="Eq204"><mml:math id="M330" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>10</mml:mn><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
        <p><italic>b</italic>) Este segundo apartado requiere un poco m&#x00E1;s de cuidado puesto que la direcci&#x00F3;n del desplazamiento ya no sigue uno de los ejes. El punto de salida es <italic>P</italic><sub>0</sub>(0, 2, 0) y el punto de llegada ser&#x00E1; <inline-formula><mml:math id="M331" display='block'><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, siendo <inline-formula><mml:math id="M332" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:math></inline-formula> el vector desplazamiento. Haciendo esta suma, obtenemos que el punto final es <inline-formula><mml:math id="M333" display='block'><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></inline-formula>.</p>
        <fig id="fig-38">
            <graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-38-45.jpg"/>
        </fig>
        <p><target id="pg59" specific-use="page-break"/>Para calcular la integral del trabajo haremos uso del hecho de que la fuerza el&#x00E9;ctrica es una fuerza conservativa, y por lo tanto su integral no depende del camino seguido. En este caso integraremos primero siguiendo el eje <italic>x</italic> y luego el eje <italic>y</italic> (el lector puede comprobar que invirtiendo el orden de integraci&#x00F3;n el resultado es el mismo).</p>
        <p>Como &#x00FA;nicamente la componente <italic>E<sub>y</sub></italic> del campo var&#x00ED;a en funci&#x00F3;n del punto del espacio en el que nos encontremos (en este caso solo depende de la coordenada <italic>y</italic>), podemos separar el c&#x00E1;lculo en dos integrales independientes: una siguiendo el eje <italic>x</italic> de 0 a <inline-formula><mml:math id="M334" display='block'><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac></mml:math></inline-formula> y otra siguiendo el eje <italic>y</italic> de <inline-formula><mml:math id="M335" display='block'><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mtext> a </mml:mtext><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac></mml:math></inline-formula> seg&#x00FA;n el eje <italic>y</italic>.</p>
        <disp-formula id="Eq205"><mml:math id="M336" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mrow><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">[</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi><mml:msubsup><mml:mo stretchy="false">]</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mrow><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>[</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:msup><mml:mi>y</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>]</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>[</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>10</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>8</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>]</mml:mo></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>273</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
        <p><italic>c</italic>) Este &#x00FA;ltimo apartado involucra de nuevo descomponer el trayecto, esta vez en tres tramos. Por la naturaleza del campo vamos a poder integrar primero seg&#x00FA;n los ejes <italic>x</italic> y <italic>z</italic> antes de integrar la componente <italic>y</italic>.</p>
        <p>Para calcular las coordenadas del punto de llegada, primero normalizaremos el vector desplazamiento,</p>
        <disp-formula id="Eq206"><mml:math id="M337" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
        <p>A continuaci&#x00F3;n al punto inicial le sumaremos el vector unitario anterior multiplicado por el m&#x00F3;dulo del desplazamiento <inline-formula><mml:math id="M338" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:math></inline-formula>, con lo que obtenemos que el punto de llegada es <inline-formula><mml:math id="M339" display='block'><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mo fence="true" stretchy="true" symmetric="true"></mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo fence="true" stretchy="true" symmetric="true"></mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></inline-formula>.</p>
        <p>Tenemos ahora tres integrales, una para cada eje de coordenadas:</p>
        <disp-formula id="Eq207"><mml:math id="M340" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mrow><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo>+</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>[</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>y</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>]</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>[</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>4</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>]</mml:mo></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>63</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
        <p><target id="pg60" specific-use="page-break"/>Otra forma de afrontar este problema es aplicar la relaci&#x00F3;n:</p>
        <disp-formula id="Eq208"><mml:math id="M341" display='block'><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>.</mml:mo></mml:math></disp-formula>
        <p>Para ello, lo primero que debemos hacer es obtener la funci&#x00F3;n <italic>V</italic> (<italic>x</italic>, <italic>y</italic>, <italic>z</italic>). Puesto que el enunciado nos da la expresi&#x00F3;n del campo el&#x00E9;ctrico podemos aplicar <inline-formula><mml:math id="M342" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>grad</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></inline-formula>. Para obtener <italic>V</italic> podemos proceder por integraci&#x00F3;n de los polinomios verificando que se obtiene siempre la igualdad anterior. Esto nos lleva a obtener la expresi&#x00F3;n:</p>
        <disp-formula id="Eq209"><mml:math id="M343" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:msup><mml:mi>y</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>C</mml:mi></mml:math></disp-formula>
        <p>donde <italic>C</italic> es una constante que depende del sistema de referencia que tomemos a la hora de definir el potencial electrost&#x00E1;tico. En nuestro caso y como lo que vamos a calcular es &#x0394;<italic>V</italic> no tiene importancia y podremos considerar que <italic>C</italic> = 0. Procedamos al c&#x00E1;lculo del trabajo en cada uno de los casos propuestos:</p>
        <list list-type="simple">
            <list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Al movernos &#x0394;<italic>l</italic> seg&#x00FA;n la direcci&#x00F3;n <inline-formula><mml:math id="M344" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, pasamos del punto <italic>P</italic><sub>0</sub> = (0, 2, 0) al punto <italic>P<sub>f</sub></italic> = (&#x0394;<italic>l</italic>, 2, 0), con lo que el trabajo realizado por el campo vendr&#x00E1; dado por:
                <disp-formula id="Eq210"><mml:math id="M345" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>10</mml:mn><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p></list-item>
            <list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Ahora nos movemos &#x0394;<italic>l</italic> seg&#x00FA;n la direcci&#x00F3;n <inline-formula><mml:math id="M346" display='block'><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></inline-formula>, pasando del punto <italic>P</italic><sub>0</sub> = (0, 2, 0) al punto <inline-formula><mml:math id="M347" display='block'><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></inline-formula>. En este caso el trabajo realizado por el campo ser&#x00E1;:
                <disp-formula id="Eq211"><mml:math id="M348" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>2</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>273</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p></list-item>
            <list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Finalmente, nos movemos &#x0394;<italic>l</italic> seg&#x00FA;n la direcci&#x00F3;n <inline-formula><mml:math id="M349" display='block'><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></inline-formula>, pasando del punto <italic>P</italic><sub>0</sub> = (0, 2, 0) al punto <inline-formula><mml:math id="M350" display='block'><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></inline-formula>. El trabajo realizado por el campo ser&#x00E1;:
                <disp-formula id="Eq212"><target id="pg61" specific-use="page-break"/><mml:math id="M351" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>6</mml:mn></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>63</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p></list-item>
        </list>
        
<boxed-text id="bx52" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>30.</label> <p>En una regi&#x00F3;n del espacio el campo el&#x00E9;ctrico viene expresado como:
<disp-formula id="Eq264"><mml:math id="M407" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>y</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>y</mml:mi><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mover><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">k</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>.</mml:mo></mml:math></disp-formula></p>
<p>Calcule el trabajo necesario para mover una carga <italic>Q</italic> = 1<italic>&#x00B5;</italic>C inicialmente situada en el punto <italic>P</italic><sub>0</sub>(2, &#x2212;1, 2) <italic>m</italic> hasta el punto <italic>P<sub>f</sub></italic> (&#x2212;1, 3, &#x2212;2) m.</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c2-s2-30">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Este problema es el num&#x00E9;ricamente m&#x00E1;s complejo de los que haremos de este estilo y por eso, a modo de resumen, lo resolveremos por dos m&#x00E9;todos diferentes ofreciendo otras posibilidades.</p>
<p><bold><underline>M&#x00E9;todo 1</underline></bold> En este primer m&#x00E9;todo que proponemos utilizaremos la relaci&#x00F3;n que existe entre campo el&#x00E9;ctrico y energ&#x00ED;a potencial.</p>
    <disp-formula id="Eq265"><mml:math id="M408" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>grad</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<p>Esto nos permite obtener la funci&#x00F3;n energ&#x00ED;a potencial <italic>V</italic> (<italic>x</italic>, <italic>y</italic>, <italic>z</italic>)</p>
<disp-formula id="Eq266"><mml:math id="M409" display='block'><mml:mtable columnalign="right" columnspacing="1em" rowspacing="4pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:msup><mml:mi>y</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>y</mml:mi><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>K</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:msup><mml:mi>y</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>y</mml:mi><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>K</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>4</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>y</mml:mi><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>K</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>donde <italic>K</italic><sub>1</sub> (<italic>y</italic>, <italic>z</italic>), <italic>K</italic><sub>2</sub>(<italic>x</italic>, <italic>z</italic>) y <italic>K</italic><sub>3</sub>(<italic>x</italic>, <italic>y</italic>) son funciones que contienen a los elementos que no aparecen en la expresi&#x00F3;n obtenida en cada una de las integrales pero s&#x00ED; en alguna de las otras.</p>
<p>Por ejemplo, el t&#x00E9;rmino &#x2212;3<italic>y</italic> &#x00FA;nicamente aparece en la segunda expresi&#x00F3;n pero cumple los requisitos para poder estar contenido tanto en <italic>K</italic><sub>1</sub> (<italic>y</italic>, <italic>z</italic>) como en <italic>K</italic><sub>3</sub> (<italic>x</italic>, <italic>y</italic>). Si esto no ocurriese nos indicar&#x00ED;a que o bien nos hemos equivocado <target id="pg75" specific-use="page-break"/>en los c&#x00E1;lculos o que el campo el&#x00E9;ctrico <inline-formula><mml:math id="M410" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>(<italic>x</italic>, <italic>y</italic>, <italic>z</italic>) que nos proporcionan no es conservativo y por lo tanto no podemos calcular la funci&#x00F3;n potencial correspondiente.</p>
<p>Aclarado este punto, obtendremos la funci&#x00F3;n potencial sin m&#x00E1;s que poner los diferentes t&#x00E9;rminos que hemos obtenido en las integrales anteriores.</p>
<disp-formula id="Eq267"><mml:math id="M411" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:msup><mml:mi>y</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>y</mml:mi><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>4</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>C</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p>donde <italic>C</italic> es una constante num&#x00E9;rica de integraci&#x00F3;n que depender&#x00E1; del punto que tomemos como referencia para la funci&#x00F3;n potencial. En este tipo de problemas, no es importante su valor ya que lo que nos interesa calcular es la variaci&#x00F3;n de potencial entre dos puntos y por lo tanto el t&#x00E9;rmino <italic>C</italic> nos aparecer&#x00E1; en ambas expresiones, por ello consideraremos <italic>C</italic> = 0.</p>
<p>Es aconsejable que una vez obtenida la funci&#x00F3;n <italic>V</italic> (<italic>x</italic>, <italic>y</italic>, <italic>z</italic>) se realice el camino inverso y se compruebe que al hacer su gradiente se obtiene el campo el&#x00E9;ctrico que nos propone el enunciado.</p>
<p>Finalmente, con la funci&#x00F3;n potencial <italic>V</italic> (<italic>x</italic>, <italic>y</italic>, <italic>z</italic>) podemos calcular la energ&#x00ED;a potencial de la part&#x00ED;cula en los puntos entre los que se va a desplazar la part&#x00ED;cula.</p>
<disp-formula id="Eq268"><mml:math id="M412" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>U</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>55</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>U</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>48</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Si ahora aplicamos la relaci&#x00F3;n entre trabajo y energ&#x00ED;a potencial, W = &#x2212;&#x0394;<italic>U</italic></p>
<disp-formula id="Eq269"><mml:math id="M413" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>U</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>U</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><bold><underline>M&#x00E9;todo 2</underline></bold></p>
<p>En este segundo m&#x00E9;todo vamos a aplicar directamente la definici&#x00F3;n de trabajo realizado por una fuerza <inline-formula><mml:math id="M414" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>. Adem&#x00E1;s, tendremos en cuenta que el campo el&#x00E9;ctrico <inline-formula><mml:math id="M415" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> es conservativo, por lo que el trabajo realizado por la fuerza el&#x00E9;ctrica asociada es independiente del camino que sigamos. Con el objetivo de realizar un ejercicio completo propondremos dos caminos distintos y comprobaremos que el trabajo realizado en ambos casos es el mismo y es el mismo al obtenido seg&#x00FA;n el m&#x00E9;todo anterior.</p>
<p><underline>Camino 1</underline></p>
    <p>En este camino el trayecto desde el punto <italic>P</italic><sub>0</sub>(2, &#x2212;1, 2) m hasta el punto <italic>P<sub>f</sub></italic> (&#x2212;1, 3, &#x2212;2) m lo dividiremos en tres tramos. En el primer tramo nos desplazaremos &#x00FA;nicamente por el eje <italic>x</italic> pasando de <italic>P</italic><sub>0</sub>(2, &#x2212;1, 2) m al punto <italic>P</italic><sub>1</sub> (&#x2212;1, &#x2212;1, 2) m, a continuaci&#x00F3;n, nos desplazaremos por el eje <italic>y</italic> y pasaremos de <italic>P</italic><sub>1</sub>(&#x2212;1, &#x2212;1, 2) m hasta el punto <italic>P</italic><sub>2</sub>(&#x2212;1, 3, 2) m. Finalmente, nos moveremos por el eje <italic>z</italic> y pasaremos de <italic>P</italic><sub>2</sub>(&#x2212;1, 3, 2) m hasta el punto final <italic>P<sub>f</sub></italic> (&#x2212;1, 3, &#x2212;2) m. La ventaja de utilizar este tipo de caminos <target id="pg76" specific-use="page-break"/>es que al desplazarnos por un eje, por ejemplo el <italic>x</italic> los valores de las variables <italic>y</italic> y <italic>z</italic> permanecen constantes y sus diferenciales respectivos son nulos (<italic>dy</italic> = <italic>dz</italic> = 0).</p>
<p>Recapitulando la trayectoria que proponemos en este primer trayecto ser&#x00ED;a:</p>
<disp-formula id="Eq270"><mml:math id="M416" display='block'><mml:mtable columnalign="right" columnspacing="1em" rowspacing="4pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:munderover><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mstyle><mml:mpadded width="+0.833em" lspace="0.278em" voffset=".15em" depth="-.15em"><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mspace height=".75em"></mml:mspace></mml:mpadded><mml:mpadded width="+0.833em" lspace="0.278em" voffset="-.2em" height="-.2em"><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mspace depth=".25em"></mml:mspace></mml:mpadded></mml:munderover><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:munderover><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mstyle><mml:mpadded width="+0.833em" lspace="0.278em" voffset=".15em" depth="-.15em"><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mspace height=".75em"></mml:mspace></mml:mpadded><mml:mpadded width="+0.833em" lspace="0.278em" voffset="-.2em" height="-.2em"><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mspace depth=".25em"></mml:mspace></mml:mpadded></mml:munderover><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:munderover><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mstyle><mml:mpadded width="+0.833em" lspace="0.278em" voffset=".15em" depth="-.15em"><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mspace height=".75em"></mml:mspace></mml:mpadded><mml:mpadded width="+0.833em" lspace="0.278em" voffset="-.2em" height="-.2em"><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mspace depth=".25em"></mml:mspace></mml:mpadded></mml:munderover><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Procedamos al c&#x00E1;lculo del trabajo realizado por la fuerza en cada uno de los tramos indicados</p>
<disp-formula id="Eq271"><mml:math id="M417" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msubsup><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>y</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:msup><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>27</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="1em"></mml:mspace></mml:mstyle><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn></mml:msubsup><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:msup><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>28</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msubsup><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>y</mml:mi><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mn>3</mml:mn><mml:msup><mml:mi>z</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>48</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Ahora &#x00FA;nicamente nos queda sumar los trabajos en cada uno de los tramos y obtenemos el trabajo total</p>
<disp-formula id="Eq272"><mml:math id="M418" display='block'><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>W</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>27</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>28</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>48</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Este procedimiento lo podemos repetir pero cambiando el orden de los ejes por los que nos desplazamos, as&#x00ED; otra opci&#x00F3;n ser&#x00ED;a:</p>
<disp-formula id="Eq273"><mml:math id="M419" display='block'><mml:mtable columnalign="right" columnspacing="1em" rowspacing="4pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:munderover><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mstyle><mml:mpadded width="+0.833em" lspace="0.278em" voffset=".15em" depth="-.15em"><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mspace height=".75em"></mml:mspace></mml:mpadded><mml:mpadded width="+0.833em" lspace="0.278em" voffset="-.2em" height="-.2em"><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mspace depth=".25em"></mml:mspace></mml:mpadded></mml:munderover><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:munderover><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mstyle><mml:mpadded width="+0.833em" lspace="0.278em" voffset=".15em" depth="-.15em"><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mspace height=".75em"></mml:mspace></mml:mpadded><mml:mpadded width="+0.833em" lspace="0.278em" voffset="-.2em" height="-.2em"><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mspace depth=".25em"></mml:mspace></mml:mpadded></mml:munderover><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:munderover><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mstyle><mml:mpadded width="+0.833em" lspace="0.278em" voffset=".15em" depth="-.15em"><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mspace height=".75em"></mml:mspace></mml:mpadded><mml:mpadded width="+0.833em" lspace="0.278em" voffset="-.2em" height="-.2em"><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mspace depth=".25em"></mml:mspace></mml:mpadded></mml:munderover><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>O cualquiera de las otras que al lector se le ocurran (en este caso, al ser un desplazamiento de &#x211D;<sup>3</sup> en &#x211D;<sup>3</sup>, tenemos 6 posibles caminos).</p>
<p>Para cada trayectoria los trabajos pueden ser distintos, pero la suma de los trabajos siempre ser&#x00E1; la misma.</p>
<p><underline>Camino 2</underline></p>
<p><target id="pg77" specific-use="page-break"/>Tal y como hemos comentado y demostrado, el trabajo realizado por la fuerza el&#x00E9;ctrica es independiente de la trayectoria seguida por la part&#x00ED;cula desplazada. Por eso, y puesto que las trayectorias propuestas en el apartado parecen un poco &#x201C;artificiales&#x201D;, proponemos a continuaci&#x00F3;n una segunda trayectoria que parecer&#x00ED;a en un principio algo m&#x00E1;s natural: esta trayectoria es la l&#x00ED;nea recta que une ambos puntos <italic>P</italic><sub>0</sub> y <italic>P<sub>f</sub></italic>.</p>
<p>Para calcular el trabajo a trav&#x00E9;s de la trayectoria propuesta debemos parametrizar la recta. Para ello, calculamos el vector que une ambos puntos al que denominaremos <inline-formula><mml:math id="M420" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>:</p>
<disp-formula id="Eq274"><mml:math id="M421" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<p>Con este vector ya podemos proceder a parametrizar el tramo de la recta que une ambos puntos en funci&#x00F3;n de un par&#x00E1;metro <italic>t</italic>:</p>
<disp-formula id="Eq275"><mml:math id="M422" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mtext> con </mml:mtext><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>&#x2264;</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>&#x2264;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:math></disp-formula>
<p>Esto nos permite expresar las coordenadas <italic>x</italic>, <italic>y</italic> y <italic>z</italic> en funci&#x00F3;n de <italic>t</italic>, as&#x00ED; como sus diferenciales</p>
<disp-formula id="Eq276"><mml:math id="M423" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Procedamos a calcular el trabajo realizado por la fuerza el&#x00E9;ctrica al desplazar la carga <italic>Q</italic> por la recta que une ambos puntos, para lo cual en la expresi&#x00F3;n del trabajo sustituiremos las coordenadas <italic>x</italic>, <italic>y</italic> y <italic>z</italic> y sus correspondientes diferenciales por sus expresiones en funci&#x00F3;n del par&#x00E1;metro <italic>t</italic></p>
<disp-formula id="Eq277"><mml:math id="M424" display='block'><mml:mtable columnalign="right" columnspacing="1em" rowspacing="4pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>y</mml:mi></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>z</mml:mi></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>y</mml:mi></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>z</mml:mi></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>1</mml:mn></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>1</mml:mn></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>1</mml:mn></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>11</mml:mn></mml:mrow><mml:mn>5</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn></mml:mrow><mml:mn>5</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>16</mml:mn></mml:mrow><mml:mn>5</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>35</mml:mn></mml:mrow><mml:mn>5</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
</sec>
</sec>
</body>
</book-part>
<book-part id="c3" book-part-type="chapter">
<book-part-meta>
<book-part-id book-part-id-type="publisher-id">URJC</book-part-id>
<title-group>
<label><target id="pg78" specific-use="page-break"/><target id="pg79" specific-use="page-break"/>3.</label>
<title>Condensadores</title>
</title-group>
<fpage>79</fpage>
<lpage>96</lpage>
</book-part-meta>
<body>
<sec id="c3-s1">
<label>3.1.</label>
<title>Ecuaciones relevantes</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Condensador.</bold></p>
    <p>Un condensador es un dispositivo constituido por dos conductores, uno de ellos cargado con una carga <italic>Q</italic> y el otro con <italic>&#x2212;Q</italic> que sirve para acumular energía. Teniendo en cuenta que entre ambos conductores hay una diferencial de potencial &#x0394;<italic>V</italic> = <italic>V</italic><sub>+</sub> &#x2212; <italic>V</italic><sub>&#x2212;</sub>, podemos definir la capacidad del condensador como:
<disp-formula id="Eq003-1"><label>(3.1)</label> <mml:math id="M425" display='block'><mml:mi>C</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>En el S.I. la unidad de capacidad se denomina <italic>Faradio</italic> [<italic>F</italic>] y su definici&#x00F3;n es 1 F =1 C/1 V.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Capacidad condensador plano.</bold>
<disp-formula id="Eq003-2"><label>(3.2)</label><mml:math id="M426" display='block'><mml:mi>C</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>A</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>siendo <italic>&#x03B5;</italic><sub>0</sub> la permeabilidad el&#x00E9;ctrica del vac&#x00ED;o, <italic>d</italic> la distancia entre dos placas planas y paralelas que forman el condensador y <italic>A</italic> la secci&#x00F3;n de dichas placas.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Capacidad condensador cil&#x00ED;ndrico.</bold>
<disp-formula id="Eq003-3"><label>(3.3)</label><mml:math id="M427" display='block'><mml:mi>C</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>L</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>ln</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>donde <italic>L</italic> es la longitud del condensador y <italic>r</italic><sub>1</sub> y <italic>r</italic><sub>2</sub> los radios de los cilindros interno y externo respectivamente que forman el condensador.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Capacidad condensador esf&#x00E9;rico.</bold>
<disp-formula id="Eq003-4"><label>(3.4)</label><mml:math id="M428" display='block'><mml:mi>C</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
    <p>en este caso <italic>r</italic><sub>1</sub> y <italic>r</italic><sub>2</sub> son los radios de las esferas concéntricas, interna y externa respectivamente, que forman el condensador.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Energ&#x00ED;a almacenada en un condensador</bold>. La energ&#x00ED;a almacenada en un condensador es igual al trabajo que hay que realizar para cargar dicho condensador
<disp-formula id="Eq003-5"><label>(3.5)</label> <mml:math id="M429" display='block'><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>C</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p><target id="pg80" specific-use="page-break"/>La energ&#x00ED;a almacenada en un condensador es la energ&#x00ED;a almacenada por el campo el&#x00E9;ctrico que se genera en el interior del condesador. Esto nos permite definir la densidad de energ&#x00ED;a como:</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Densidad de energ&#x00ED;a almacenada en un condensador.</bold>
<disp-formula id="Eq003-6"><label>(3.6)</label> <mml:math id="M430" display='block'><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msup><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Diel&#x00E9;ctricos.</bold></p>
    <p>Un material diel&#x00E9;ctrico es un material no conductor. Si el espacio entre los dos conductores que forman un condensador se rellena (total o parcialmente) con un material diel&#x00E9;ctrico, la polarizaci&#x00F3;n de sus mol&#x00E9;culas permite una mayor acumulaci&#x00F3;n de carga en el condensador y por lo tanto un aumento de su capacidad.</p>
<p>Se define la constante diel&#x00E9;ctrica o permitividad el&#x00E9;ctrica relativa como <italic>&#x03B5;<sub>r</sub></italic> = <italic>&#x03BA;</italic> = <italic>&#x03B5;</italic>/<italic>&#x03B5;</italic><sub>0</sub> siendo <italic>&#x03B5;</italic> la permitividad el&#x00E9;ctrica del medio.</p>
<p>De este modo la capacidad de un condensador cuya capacidad inicial es <italic>C</italic><sub>0</sub> se ve multiplicada por un factor <italic>&#x03B5;<sub>r</sub></italic> cuando el espacio entre los conductores que forman dicho conductor se rellena completamente con un material diel&#x00E9;ctrico de capacidad relativa <italic>&#x03B5;<sub>r</sub></italic>
<disp-formula id="Eq003-7"><label>(3.7)</label> <mml:math id="M431" display='block'><mml:mi>C</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Asociaci&#x00F3;n de condensadores.</bold></p>
<list list-type="bullet">
<list-item><p><bold>Condensadores en serie</bold>. Sea un conjunto de condensadores de capacidades <italic>C</italic><sub>1</sub>, <italic>C</italic><sub>2</sub>, <italic>C<sub>n</sub></italic> la capacidad equivalente, <italic>C<sub>eq</sub></italic>, de todos ellos cuando est&#x00E1;n conectados en serie es:
<disp-formula id="Eq003-8"><label>(3.8)</label> <mml:math id="M432" display='block'><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mo>&#x2026;</mml:mo><mml:mo>&#x2026;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><p><bold>Condensadores en paralelo</bold>. Sea un conjunto de condensadores de capacidades <italic>C</italic><sub>1</sub>,<italic>C</italic><sub>2</sub>, <italic>C<sub>n</sub></italic> la capacidad equivalente, <italic>C<sub>eq</sub></italic>, de todos ellos cuando est&#x00E1;n conectados en paralelo es:
<disp-formula id="Eq003-9"><label>(3.9)</label> <mml:math id="M433" display='block'><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2026;</mml:mo><mml:mo>&#x2026;</mml:mo><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p>
</list-item></list></list-item></list>
</sec>
<sec id="c3-s2">
<label>3.2.</label>
<title>Ejercicios</title>
<boxed-text id="bx53" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>1.</label> <p>Un condensador plano de placas paralelas de &#x00E1;rea 1 cm<sup>2</sup> y separadas 1 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;4</sup> <italic>m</italic> est&#x00E1; conectado a una diferencia de potencial de 5 V. Desconectamos el condensador de la fuente de alimentaci&#x00F3;n y le conectamos en paralelo otro condensador id&#x00E9;ntico al primero pero con un diel&#x00E9;ctrico entre sus placas de permitividad relativa <italic>&#x03B5;<sub>r</sub></italic> = 10. Calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg81" specific-use="page-break"/><italic>a</italic>)</label> <p>La carga inicial del primer condensador as&#x00ED; como su capacidad.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La carga en cada condensador una vez conectados.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>La nueva diferencia de potencial entre las placas.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
<sec id="c3-s2-1">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) Aplicamos la f&#x00F3;rmula del condensador de placas paralelas para hallar la capacidad y la carga inicial:</p>
<disp-formula id="Eq278"><mml:math id="M434" display='block'><mml:mi>C</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>8</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>85</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>12</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>85</mml:mn><mml:mrow><mml:mi>pF</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>La carga acumulada en el condensador es:</p>
<disp-formula id="Eq279"><mml:math id="M435" display='block'><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>C</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>85</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>12</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>425</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>11</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) Una vez que hemos desconectado el condensador de la fuente de alimentaci&#x00F3;n, conectamos el segundo condensador al primero en paralelo tal y como nos dice el enunciado. Al estar desconectados de la fuente, la carga total acumulada en ambos condensadores deber&#x00E1; ser igual a la carga inicial acumulada en el primer condensador, y que hemos calculado en el apartado anterior. Es decir, la carga inicial se repartir&#x00E1; entre ambos condensadores de modo que se cumpla con el principio de conservaci&#x00F3;n de la carga.</p>
    <p>Nuestros condensadores est&#x00E1;n conectados en paralelo y por lo tanto tendr&#x00E1;n la misma diferencia de potencial. Por otro lado, la capacidad del segundo condensador es 10 veces superior a la capacidad del primero al tener un diel&#x00E9;ctrico de permitividad relativa <italic>&#x03B5;<sub>r</sub></italic> = 10, por lo tanto, <italic>C<sup>&#x2032;</sup></italic> = 10<italic>C</italic>.</p>
<disp-formula id="Eq280"><mml:math id="M436" display='block'><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>C</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>C</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>C</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>11</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:math></disp-formula>
<p>Si despejamos &#x0394;<italic>V</italic><sub>1</sub> obtenemos</p>
<disp-formula id="Eq281"><mml:math id="M437" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>11</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>C</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>C</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>11</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>C</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mn>11</mml:mn></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>A partir de la diferencia de potencial podemos hallar la carga acumulada en cada condensador:</p>
<disp-formula id="Eq282"><mml:math id="M438" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>C</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>11</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>02</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>12</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msup><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>10</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>11</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>40</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>12</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p><target id="pg82" specific-use="page-break"/><italic>c</italic>) La nueva diferencia de potencial entre placas se ha calculado anteriormente:</p>
<disp-formula id="Eq283"><mml:math id="M439" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>5</mml:mn><mml:mn>11</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx54" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>2.</label> <p>Un condensador plano, cuyas placas tienen una superficie <italic>A</italic> y se encuentran separadas por una distancia <italic>d</italic>, se carga mediante una tensi&#x00F3;n &#x0394;<italic>V</italic>. A continuaci&#x00F3;n se desconecta de la fuente de tensi&#x00F3;n y sin descargar el condensador se separan las placas hasta una distancia 3<italic>d</italic>. Calcular:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>La nueva diferencia de potencial entre las placas.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La nueva capacidad del condensador.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>La variaci&#x00F3;n de energ&#x00ED;a acumulada en el condensador.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c3-s2-2">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) El condensador tiene inicialmente una capacidad <italic>C</italic><sub>0</sub> que se puede expresar mediante la ecuaci&#x00F3;n del condensador de placas paralelas:</p>
<disp-formula id="Eq284"><mml:math id="M440" display='block'><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>A</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>La carga acumulada una vez conectado a la diferencia de potencial es:</p>
<disp-formula id="Eq285"><mml:math id="M441" display='block'><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p>Cuando se separan, la capacidad cambia pero la carga no se altera (se ha desconectado la fuente de tensi&#x00F3;n). La nueva capacidad es:</p>
<disp-formula id="Eq286"><mml:math id="M442" display='block'><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>A</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>y la nueva diferencia de potencial ser&#x00E1;:</p>
<disp-formula id="Eq287"><mml:math id="M443" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) La nueva capacidad del condensador ha sido obtenida en el apartado anterior:</p>
<disp-formula id="Eq288"><mml:math id="M444" display='block'><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>A</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p><italic>c</italic>) La energ&#x00ED;a inicial acumulada en el condensador era:</p>
<disp-formula id="Eq289"><mml:math id="M445" display='block'><mml:msub><mml:mi>U</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p><target id="pg83" specific-use="page-break"/>Una vez desconectado y modificada la distancia entre sus placas, podemos relacionar la energ&#x00ED;a acumulada en el condensador con la acumulada inicialmente, teniendo en cuenta las relaciones que hemos obtenido anteriormente, de modo que:</p>
<disp-formula id="Eq290"><mml:math id="M446" display='block'><mml:msub><mml:mi>U</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:msup><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:msub><mml:mi>U</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:math></disp-formula>
<p>La pregunta que nos viene a la cabeza es, &#x00BF;De d&#x00F3;nde sale este exceso de energ&#x00ED;a? En realidad, el aumento de la distancia entre las placas es el responsable del aumento de energ&#x00ED;a acumulada y la variaci&#x00F3;n de la distancia la hemos tenido que realizar nosotros desde el exterior, por lo tanto, el aumento de energ&#x00ED;a se produce porque desde el exterior le aportamos una energ&#x00ED;a al sistema al aumentar la separaci&#x00F3;n entre las placas.</p>
<boxed-text id="bx55" position="float">
<list list-type="simple">
    <list-item><label>3.</label> <p>En la siguiente figura se muestra el esquema de un condensador de placas paralelas, entre las cuales se colocan dos diel&#x00E9;ctricos diferentes. Se establece una diferencia de potencial entre ambas placas <italic>V<sub>b</sub></italic> &#x2212; <italic>V<sub>a</sub></italic> = 100 V. Datos: <italic>&#x03B5;</italic><sub><italic>r</italic>1</sub> = 1, <italic>&#x03B5;</italic><sub><italic>r</italic>2</sub> = 2, <italic>d</italic><sub>1</sub> = 0,1 m, <italic>d</italic><sub>2</sub> = 0,15 m.
<fig id="fig-48">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-48-45.jpg"/>
</fig></p>
<p>Calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El campo el&#x00E9;ctrico en cada diel&#x00E9;ctrico.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La capacidad y la carga del condensador si la superficie de las placas es <italic>S</italic> = 10 m<sup>2</sup>.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c3-s2-3">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) Para calcular el campo el&#x00E9;ctrico en cada zona, podemos aplicar la definici&#x00F3;n de diferencia de potencial entre placas sabiendo que el campo es uniforme en cada diel&#x00E9;ctrico en primera aproximaci&#x00F3;n (despreciamos los efectos de borde). Aplicando la definici&#x00F3;n obtenemos:</p>
<disp-formula id="Eq291"><mml:math id="M447" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi><mml:mi>b</mml:mi></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msubsup><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msubsup><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>b</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>100</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
    <p>La segunda relación constitutiva necesaria es la dependencia lineal del campo entre placas sin dieléctrico (<italic>E</italic><sub>0</sub>) con los campos elétricos en las regiones con dieléctrico (<italic>E</italic><sub>1</sub> y <italic>E</italic><sub>2</sub>). Así, <italic>E</italic><sub>1</sub> = <italic>&#x03B5;</italic><sub><italic>r</italic>1</sub><italic>E</italic><sub>0</sub> y <italic>E</italic><sub><italic>r</italic>2</sub> = <italic>&#x03B5;</italic><sub><italic>r</italic>2</sub><italic>E</italic><sub>0</sub>. Todo esto nos lleva a <italic>E</italic><sub>1</sub> = <italic>&#x03B5;</italic><sub><italic>r</italic>1</sub>/<italic>&#x03B5;</italic><sub><italic>r</italic>2</sub><italic>E</italic><sub>2</sub>.</p>
<p><target id="pg84" specific-use="page-break"/>Combinando las dos ecuaciones obtenemos los campos <italic>E</italic><sub>1</sub> y <italic>E</italic><sub>2</sub>:</p>
<disp-formula id="Eq292"><mml:math id="M448" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>r2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>r1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>100</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>r2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>r1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Despejando, obtenemos:</p>
<disp-formula id="Eq293"><mml:math id="M449" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>100</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>r1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>r1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>r2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>250</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>100</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>r2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>r1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>r2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>500</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) Para calcular la capacidad del condensador rigurosamente debemos usar la ley de Gauss aplicada en varios lugares del diel&#x00E9;ctrico para saber cu&#x00E1;nta carga tenemos acumulada en los planos conductores.</p>
<p>Sin embargo, en la situaci&#x00F3;n de diel&#x00E9;ctricos apilados como el caso presente, es posible considerar que el condensador est&#x00E1; formado por dos condensadores independientes conectados en serie. Un condensador <italic>C</italic><sub>1</sub> formado por el diel&#x00E9;ctrico <italic>&#x03B5;</italic><sub>1</sub> y espesor <italic>d</italic><sub>1</sub> y el otro con diel&#x00E9;ctrico <italic>&#x03B5;</italic><sub>2</sub> y espesor <italic>d</italic><sub>2</sub>. Las capacidades asociadas son:</p>
    <disp-formula id="Eq294"><mml:math id="M450" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>r1</mml:mn></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>r2</mml:mn></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Al tener una conexi&#x00F3;n equivalente en serie, la capacidad total de la asociaci&#x00F3;n se puede calcular usando la f&#x00F3;rmula correspondiente:</p>
    <disp-formula id="Eq295"><mml:math id="M451" display='block'><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>S</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>r1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>r2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>r1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>r2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>S</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>05</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>F</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx56" position="float">
<list list-type="simple">
    <list-item><label>4.</label> <p>Se construye un recipiente cil&#x00ED;ndrico, con bases perfectamente conductoras y de secci&#x00F3;n <italic>S</italic>, separadas una distancia <italic>a</italic>, con paredes perfectamente aislantes y de espesor despreciable. El interior se llena hasta una altura <italic>h</italic> con un l&#x00ED;quido diel&#x00E9;ctrico y permitividad relativa <italic>&#x03B5;<sub>r</sub></italic> (el resto se deja vac&#x00ED;o). El recipiente se coloca en un principio con las bases dispuestas horizontalmente. En esta posici&#x00F3;n, se carga hasta que la diferencia de potencial entre las placas es &#x0394;<italic>V</italic><sub>0</sub>.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg85" specific-use="page-break"/><italic>a</italic>)</label> <p>Expresar la capacidad del cilindro en funci&#x00F3;n de <italic>h</italic>, <italic>a</italic> y de las constantes diel&#x00E9;ctricas.</p>
<p>Acto seguido se abre el circuito y, sin descargar las placas, el recipiente es girado 90<sup>&#x00B0;</sup> alrededor del eje horizontal.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;l es la nueva diferencia de potencial entre las placas, &#x0394;<italic>V</italic>&#x2032;?
<fig id="fig-49">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-49-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c3-s2-4">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) El conjunto se puede considerar como un condensador de placas paralelas donde las tapas enfrentadas hacen el papel de planos paralelos. Usando esta aproximaci&#x00F3;n, el condensador as&#x00ED; formado consiste en un problema de condensador con un diel&#x00E9;ctrico que llena parcialmente el hueco entre placas. Tenemos entonces dos diel&#x00E9;ctricos apilados, uno de permitividad <italic>&#x03B5;</italic><sub>0</sub><italic>&#x03B5;</italic><sub>r</sub> y otro vac&#x00ED;o de permitividad <italic>&#x03B5;</italic><sub>0</sub>. El conjunto as&#x00ED; formado es equivalente a dos condensadores <italic>C</italic><sub>0</sub> y <italic>C</italic><sub>1</sub> conectados en serie: el condensador <italic>C</italic><sub>0</sub> con aire entre sus placas y el condensador <italic>C</italic><sub>1</sub> que contiene al diel&#x00E9;ctrico. Los valores de las capacidades de estos condensadores son:</p>
<disp-formula id="Eq296"><mml:math id="M452" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>h</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>h</mml:mi></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p><target id="pg86" specific-use="page-break"/>Por lo tanto, la capacidad total del sistema ser&#x00E1;:</p>
<disp-formula id="Eq297"><mml:math id="M453" display='block'><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>h</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>h</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Es &#x00FA;til hallar la carga del condensador para la segunda parte del</p>
<p>problema:</p>
<disp-formula id="Eq298"><mml:math id="M454" display='block'><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>h</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>h</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:math></disp-formula>
    <p><italic>b</italic>) A continuaci&#x00F3;n, tumbamos el recipiente y el diel&#x00E9;ctrico pasa a ocupar la parte inferior del volumen del dep&#x00F3;sito. Al haber desconectado el sistema de la fuente de alimentaci&#x00F3;n, la carga acumulada en las placas se conservar&#x00E1;, aunque la capacidad del condensador se ver&#x00E1; modificada. Ahora tenemos un condensador equivalente a dos condensadores conectados en paralelo. Nos queda por determinar cu&#x00E1;l es el volumen de cada una de las partes en la que el diel&#x00E9;ctrico original se ha quedado dividido en la nueva posici&#x00F3;n.</p>
<p>Cuando el cilindro est&#x00E1; de pie, el volumen de diel&#x00E9;ctrico es <italic>V</italic> = <italic>S&#x00B7;h</italic>. Tumbado, el diel&#x00E9;ctrico ocupa un volumen <italic>V = S</italic><sub>1</sub> &#x00B7; <italic>a</italic> con <italic>S</italic><sub>1</sub> la superficie de tapa en contacto con el diel&#x00E9;ctrico. Relacionando las dos ecuaciones anteriores obtenemos: <italic>S</italic><sub>1</sub> = <italic>S</italic>(<italic>h/a</italic>). La superficie de las bases que no est&#x00E1; en contacto con el diel&#x00E9;ctrico ser&#x00E1; <italic>S</italic><sub>2</sub> = <italic>S</italic> &#x2212; <italic>S</italic><sub>1</sub> = <italic>S</italic>(1 &#x2212; <italic>h/a</italic>). Una vez obtenidas las dos superficies <italic>S</italic><sub>1</sub> y <italic>S</italic><sub>2</sub>, se pueden hallar las capacidades de ambas partes, siendo condensadores de placas paralelas de superficie <italic>S</italic><sub>1</sub> y <italic>S</italic><sub>2</sub>:</p>
<disp-formula id="Eq299"><mml:math id="M455" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>S</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>S</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Podemos ahora calcular la capacidad total:</p>
<disp-formula id="Eq300"><mml:math id="M456" display='block'><mml:msubsup><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mfrac><mml:mi>h</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>h</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>La nueva diferencia de potencial entre los planos se puede hallar recordando que la carga se conserva al girar el cilindro:</p>
<disp-formula id="Eq301"><mml:math id="M457" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:msubsup><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>h</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>h</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>h</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mi>h</mml:mi><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx57" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg87" specific-use="page-break"/>5.</label> <p>A partir del circuito que se muestra en la figura, calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>La capacidad equivalente de la asociaci&#x00F3;n de condensadores.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La diferencia de potencial en cada condensador.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>La carga de cada condensador.
<fig id="fig-50">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-50-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c3-s2-5">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) Para resolver este tipo de problemas, comenzaremos simplificando el circuito mediante el c&#x00E1;lculo de los condensadores equivalentes de las distintas asociaciones que vayamos detectando. En este problema, se puede observar que los condensadores de 20<italic>&#x00B5;</italic>F y 10<italic>&#x00B5;</italic>F est&#x00E1;n conectados en paralelo y, por lo tanto, su asociaci&#x00F3;n nos da un condensador equivalente de 20<italic>&#x00B5;</italic>F + 10<italic>&#x00B5;</italic>F = 30<italic>&#x00B5;</italic>F, con lo que el circuito original se transforma en el siguiente:</p>
<fig id="fig-51">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-51-45.jpg"/>
</fig>
<p>En este nuevo circuito aparece una asociaci&#x00F3;n en serie entre el condensador de 15<italic>&#x00B5;</italic>F y 30<italic>&#x00B5;</italic>F. En este caso, el resultado de asociar estos dos elementos es:</p>
<disp-formula id="Eq302"><mml:math id="M458" display='block'><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>15</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>30</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>F</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><target id="pg88" specific-use="page-break"/><italic>b</italic>) Para hallar la diferencia de potencial en cada condensador vamos primero a razonar sobre el circuito reducido siguiente:</p>
<fig id="fig-52">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-52-45.jpg"/>
</fig>
<p>En este circuito tenemos dos condensadores que llevan la misma carga <italic>Q</italic> al estar en serie. Podemos hallar la carga de cada uno con una simple ecuaci&#x00F3;n si nos fijamos en que la suma de las diferencias de potencial de los condensadores debe ser igual a la de la fuente de alimentaci&#x00F3;n, 10 V:</p>
<disp-formula id="Eq303"><mml:math id="M459" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>30</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>15</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>El c&#x00E1;lculo nos lleva a una carga de <italic>Q</italic> = 100<italic>&#x00B5;</italic>C.</p>
<p>Otra forma de haber obtenido el valor de la carga acumulada en estos condensadores habr&#x00ED;a sido observar que est&#x00E1;n conectados en serie y, por lo tanto, podemos calcular su capacidad equivalente sin m&#x00E1;s que aplicar la ecuaci&#x00F3;n correspondiente, obteniendo <italic>C<sub>total</sub></italic> = 10<italic>&#x00B5;</italic>F y de aqu&#x00ED;, deducir la carga acumulada en el condensador <italic>Q</italic> = 100<italic>&#x00B5;</italic>C. En este caso debemos tener en cuenta que la carga que se acumula en dos condensadores conectados en serie es siempre la misma que se acumula en el condensador equivalente. La carga &#x201C;no se reparte&#x201D; entre ambos condensadores como en el caso de condensadores en paralelo.</p>
<p>Volviendo al esquema original, los dos condensadores que est&#x00E1;n conectados en paralelo tienen la misma diferencia de potencial &#x0394;<italic>V</italic><sub>1</sub> = <italic>Q</italic>/(30 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;6</sup>) y suman una carga <italic>Q</italic> = 100<italic>&#x00B5;</italic>C. Las diferencias de potencial son entonces:</p>
<disp-formula id="Eq304"><mml:math id="M460" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>30</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>15</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>20</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Tenemos ahora todas las diferencias de potencial del circuito.</p>
<p><italic>c</italic>) Finalmente calculamos la carga de cada condensador:</p>
<disp-formula id="Eq305"><target id="pg89" specific-use="page-break"/><mml:math id="M461" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>100</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>20</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>200</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>20</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>100</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx58" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>6.</label> <p>A partir de la figura siguiente, calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>La capacidad equivalente de la asociaci&#x00F3;n de condensadores.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La diferencia de potencial en cada condensador.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>La carga de cada condensador.
<fig id="fig-53">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-53-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c3-s2-6">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) Para calcular la capacidad equivalente del circuito asociamos primero los dos condensadores en serie de capacidad 2<italic>&#x00B5;</italic>F y 4<italic>&#x00B5;</italic>F:</p>
<disp-formula id="Eq306"><mml:math id="M462" display='block'><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>4</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>F</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>El circuito equivalente resultante tiene ahora dos condensadores en paralelo cuya capacidad equivalente ser&#x00E1;:</p>
<disp-formula id="Eq307"><mml:math id="M463" display='block'><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>4</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>34</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>F</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<fig id="fig-54">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-54-45.jpg"/>
</fig>
<p><target id="pg90" specific-use="page-break"/><italic>b</italic>) La diferencia de potencial del condensador de 10 <italic>&#x00B5;</italic>F tiene una diferencia de 12 V al estar conectado al generador.</p>
<p>Para calcular la diferencia de potencial de los dos condensadores conectados en serie debemos considerar que ambos condensadores tienen la misma carga <italic>Q</italic> y la suma de las dos diferencias de potencial debe ser 12 V, por lo tanto tenemos la ecuaci&#x00F3;n siguiente:</p>
<disp-formula id="Eq308"><mml:math id="M464" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>F</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>F</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>12</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
    <p>Finalmente, una vez calculada la carga acumulada <italic>Q</italic> = 1,6 &#x22C5; 10s<sup>–15</sup> C.</p>
    <p><italic>c</italic>) Otra forma de calcular la carga <italic>Q</italic> sería aplicando la capacidad equivalente de ambos condensadores y que hemos calculado anteriormente:</p>
<disp-formula id="Eq309"><mml:math id="M465" display='block'><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>4</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mn>12</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Finalmente, una vez calculada la carga acumulada en cada condensador hallamos la diferencia de potencial de cada uno de los condensadores:</p>
<disp-formula id="Eq310"><mml:math id="M466" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>F</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>F</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx59" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>7.</label> <p>Un condensador de placas cuadradas y paralelas contiene un diel&#x00E9;ctrico de constante relativa <italic>&#x03B5;<sub>r</sub></italic> = 10 insertado parcialmente tal y como se indica en la siguiente figura. Si los lados de las placas miden <italic>L</italic> = 1 m y la separaci&#x00F3;n entre las placas es <italic>h</italic> = 1 cm, calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>La capacidad del condensador.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La energ&#x00ED;a almacenada en el condensador en funci&#x00F3;n de <italic>x</italic> suponiendo una diferencia de potencial constante &#x0394;<italic>V</italic> entre placas.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Suponiendo la carga almacenada como constante, si movemos el diel&#x00E9;ctrico hacia la derecha una distancia <italic>dx</italic>, &#x00BF;cu&#x00E1;nto vale la variaci&#x00F3;n <italic>dU</italic> de energ&#x00ED;a del condensador?</p></list-item>
<list-item><label><italic>d</italic>)</label> <p>Deducir la fuerza que se ejerce sobre el diel&#x00E9;ctrico.
<fig id="fig-55">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-55-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c3-s2-7">
<title><target id="pg91" specific-use="page-break"/>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) El condensador puede separarse en dos zonas, una rellenada con el diel&#x00E9;ctrico y otra, la zona vac&#x00ED;a entre las placas. En ambas regiones el campo el&#x00E9;ctrico es aproximadamente constante y pueden tratarse por separado (despreciamos el campo cerca de la interfaz entre las dos zonas). De este modo los dos condensadores generados tienen una capacidad:</p>
<disp-formula id="Eq311"><mml:math id="M467" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>diel&#x00E9;ctrico </mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>L</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>h</mml:mi></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>vac&#x00ED;o </mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>L</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mi>L</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>h</mml:mi></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Queda por definir la capacidad del condensador en su conjunto. Para ello, podemos observar que la carga total de las placas es la suma de las cargas de ambas placas:</p>
<disp-formula id="Eq312"><mml:math id="M468" display='block'><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>vac&#x00ED;o </mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>diel&#x00E9;ctrico </mml:mtext></mml:mrow></mml:msub></mml:math></disp-formula>
<p>Dado que los condensadores tienen la misma diferencia de potencial al estar las placas en equilibrio electrost&#x00E1;tico tenemos:</p>
<disp-formula id="Eq313"><mml:math id="M469" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>vac&#x00ED;o </mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>diel&#x00E9;ctrico </mml:mtext></mml:mrow></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>vac&#x00ED;o </mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>diel&#x00E9;ctrico </mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>vac&#x00ED;o </mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext>diel&#x00E9;ctrico </mml:mtext></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>L</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>h</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>L</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mi>L</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>h</mml:mi></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Es decir, la capacidad de este tipo de estructuras es similar a tener dos condensadores conectados en paralelo.</p>
<p><italic>b</italic>) La energ&#x00ED;a del condensador depende directamente de la capacidad y de la diferencia de potencial:</p>
<disp-formula id="Eq314"><mml:math id="M470" display='block'><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p><italic>c</italic>) Si movemos el diel&#x00E9;ctrico un <italic>dx</italic> hacia la derecha, la energ&#x00ED;a del condensador var&#x00ED;a en:</p>
<disp-formula id="Eq315"><mml:math id="M471" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>U</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>&#x2202;</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>L</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>h</mml:mi></mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p><italic>d</italic>) Para este apartado conviene recordar la definici&#x00F3;n de trabajo realizado por una fuerza en un desplazamiento elemental <inline-formula><mml:math id="M472" display='block'><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">d</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>:</p>
<disp-formula id="Eq316"><mml:math id="M473" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>W</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p><target id="pg92" specific-use="page-break"/>El objetivo es relacionar la fuerza <italic>F</italic> con la variaci&#x00F3;n de energ&#x00ED;a del condensador. La variaci&#x00F3;n de trabajo es menos la variaci&#x00F3;n de energ&#x00ED;a potencial <italic>dW</italic> = &#x2212;<italic>dU</italic> y la fuerza se despeja como:</p>
<disp-formula id="Eq317"><mml:math id="M474" display='block'><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>U</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>L</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>h</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>La fuerza que aparece sobre el diel&#x00E9;ctrico es constante y tiende a tirar del diel&#x00E9;ctrico hacia dentro del condensador.</p>
<boxed-text id="bx60" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>8.</label> <p>Consideremos el circuito de la figura adjunta. Comenzamos cargando el condensador <italic>C</italic><sub>1</sub> con el interruptor <italic>S</italic><sub>1</sub> cerrado. A continuaci&#x00F3;n abrimos <italic>S</italic><sub>1</sub> y cerramos <italic>S</italic><sub>2</sub> cargando as&#x00ED; el condensador <italic>C</italic><sub>2</sub>. <italic>S</italic><sub>3</sub> permanece abierto durante todo el proceso. Datos: &#x0394;<italic>V</italic><sub>0</sub> = 20 <italic>V</italic>, <italic>C</italic><sub>1</sub> = 6<italic>&#x00B5;</italic>F, <italic>C</italic><sub>2</sub> = 2<italic>&#x00B5;</italic>F, <italic>R</italic> = 10 &#x2126;.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular la carga inicial de <italic>C</italic><sub>1</sub> y la carga final de cada condensador.</p>
<p>A continuaci&#x00F3;n cerramos el interruptor <italic>S</italic><sub>3</sub> conectando los dos condensadores a la resistencia <italic>R</italic>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;nta energ&#x00ED;a se ha disipado en la resistencia al quedarse los condensadores totalmente descargados?
<fig id="fig-56">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-56-45.jpg"/>
</fig></p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c3-s2-8">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) Inicialmente, la carga acumulada en el condensador <italic>C</italic><sub>1</sub> ser&#x00E1;:</p> <p><italic>Q<sub>i</sub></italic> = <italic>C</italic><sub>1</sub> &#x00B7;&#x0394;<italic>V</italic><sub>0</sub> = 6&#x00B7; 10<sup>&#x2212;6</sup> &#x00B7; 20 = 120 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;6</sup> C.</p>
<p>A continuaci&#x00F3;n, se abre el interruptor <italic>S</italic><sub>1</sub> y se cierra el <italic>S</italic><sub>2</sub>, de modo que la bater&#x00ED;a deja de actuar y los condensadores <italic>C</italic><sub>1</sub> y <italic>C</italic><sub>2</sub> se conectan en paralelo.</p>
<fig id="fig-57">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-57-45.jpg"/>
</fig>
    <p>Ahora, la carga que inicialmente estaba acumulada en el condensador <italic>C</italic><sub>1</sub> y que hemos denominado <italic>Q<sub>i</sub></italic> pasar&#x00E1; a repartirse entre ambos condensadores sabiendo que tienen la misma diferencia de potencial, por lo tanto:</p>
<disp-formula id="Eq318"><target id="pg93" specific-use="page-break"/><mml:math id="M475" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>si adem&#x00E1;s aplicamos la ecuaci&#x00F3;n de conservaci&#x00F3;n de la carga:</p>
<disp-formula id="Eq319"><mml:math id="M476" display='block'><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>120</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>obtenemos un sistema de dos ecuaciones con dos inc&#x00F3;gnitas que podemos resolver:</p>
<disp-formula id="Eq320"><mml:math id="M477" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>120</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>90</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>120</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>30</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) Finalmente, una vez conectados los condensadores a la resistencia, un proceso de descarga tiene lugar.</p>
<fig id="fig-58">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-58-45.jpg"/>
</fig>
<p>Durante este proceso, toda la energ&#x00ED;a almacenada por los condensadores se disipar&#x00E1; en la resistencia mediante una corriente el&#x00E9;ctrica. Por tanto, en base al principio de conservaci&#x00F3;n de la energ&#x00ED;a, basta con calcular la energ&#x00ED;a inicial almacenada por los dos condensadores:</p>
<disp-formula id="Eq321"><mml:math id="M478" display='block'><mml:msub><mml:mi>U</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msubsup><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msubsup><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx61" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>9.</label> <p>Se tiene el circuito que se muestra en la figura siguiente. La capacidad de los condensadores es respectivamente <italic>C</italic><sub>1</sub> = 4 <italic>&#x00B5;</italic>F, <italic>C</italic><sub>2</sub> = 2 <italic>&#x00B5;</italic>F, <italic>C</italic><sub>3</sub> = 2 <italic>&#x00B5;</italic>F y <italic>C</italic><sub>4</sub> = 2 <italic>&#x00B5;</italic>F y la bater&#x00ED;a tiene una f.e.m de 12 V. Inicialmente el interruptor <italic>S</italic><sub>1</sub> est&#x00E1; abierto y el <italic>S</italic><sub>2</sub> cerrado y todos los condensadores est&#x00E1;n descargados.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular la carga en cada condensador y la energ&#x00ED;a acumulada en el condensador <italic>C</italic><sub>1</sub>.</p>
<p>A continuaci&#x00F3;n se abre el interruptor <italic>S</italic><sub>2</sub> y se cierra el <italic>S</italic><sub>1</sub>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Calcule la diferencia de potencial entre las placas de cada condensador y la carga que acumula cada condensador.
<target id="pg94" specific-use="page-break"/><fig id="fig-59">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-59-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c3-s2-9">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p><italic>a</italic>) Con el interruptor <italic>S</italic><sub>1</sub> abierto y <italic>S</italic><sub>2</sub> cerrado tenemos los dos condensadores <italic>C</italic><sub>1</sub> y <italic>C</italic><sub>2</sub> conectados en paralelo a la fuente de tensi&#x00F3;n &#x0394;<italic>V</italic>. En este caso los dos condensadores tienen una carga:</p>
<disp-formula id="Eq322"><mml:math id="M479" display='block'><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>12</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>48</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq323"><mml:math id="M480" display='block'><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>12</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>24</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Nos proporciona una carga total <italic>Q</italic><sub>T</sub> = 72 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;6</sup> C.</p>
<p>Para calcular la energ&#x00ED;a acumulada aplicaremos la ecuaci&#x00F3;n correspondiente a cada uno de los condensadores, de este modo:</p>
<disp-formula id="Eq324"><mml:math id="M481" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>U</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>F</mml:mi><mml:msup><mml:mn>12</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>288</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>J</mml:mi></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>U</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>F</mml:mi><mml:msup><mml:mn>12</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>144</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>J</mml:mi></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p><italic>b</italic>) En la segunda parte se desconecta la fuente de tensi&#x00F3;n (se abre <italic>S</italic><sub>2</sub>) y se conectan otros dos condensadores (se cierra <italic>S</italic><sub>1</sub>). Vamos a tener una transferencia de carga entre los condensadores hasta que la diferencia de potencial en los extremos de <italic>C</italic><sub>1</sub>, <italic>C</italic><sub>2</sub> y la asociaci&#x00F3;n <italic>C</italic><sub>3</sub> con <italic>C</italic><sub>4</sub> sea la misma.</p>
<p>Llamamos de momento <italic>C</italic><sub>eq</sub> el resultado de la asociaci&#x00F3;n de <italic>C</italic><sub>3</sub> y <italic>C</italic><sub>4</sub> en serie:</p>
<disp-formula id="Eq325"><mml:math id="M482" display='block'><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>4</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>F</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Los tres condensadores <italic>C</italic><sub>1</sub>, <italic>C</italic><sub>2</sub> y <italic>C</italic><sub>eq</sub> est&#x00E1;n en paralelo y tienen la misma diferencia de potencial &#x0394;<italic>V</italic> <sup>&#x2032;</sup>:</p>
<disp-formula id="Eq326"><mml:math id="M483" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:msub></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p><target id="pg95" specific-use="page-break"/>La otra ecuaci&#x00F3;n necesaria, relaciona la carga de cada condensador con la carga inicialmente almacenada. Por conservaci&#x00F3;n de la carga, la carga inicial se ha repartido entre los tres elementos al cabo del proceso de equilibrio:</p>
<disp-formula id="Eq327"><mml:math id="M484" display='block'><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:msub></mml:math></disp-formula>
<p>Si sustituimos en esta ecuaci&#x00F3;n la carga de cada condensador en funci&#x00F3;n del voltaje:</p>
<disp-formula id="Eq328"><mml:math id="M485" display='block'><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>72</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Despejando, obtenemos una diferencia de potencial &#x0394;<italic>V</italic> <sup>&#x2032;</sup> = 10,29</p>
<p>V. A partir de este dato podemos hallar la diferencia de potencial y la carga de cada condensador:</p>
<disp-formula id="Eq329"><mml:math id="M486" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>41</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>14</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>20</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>58</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>Q</mml:mi><mml:mn>4</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>29</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx62" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>10.</label> <p>Se tiene un condensador plano de capacidad <italic>C</italic><sub>0</sub> = 10 pF y de secci&#x00F3;n <italic>S</italic> = 5 cm<sup>2</sup> y separaci&#x00F3;n <italic>d</italic> = 1 cm. Se carga mediante una bater&#x00ED;a de fuerza electromotriz <italic>V</italic> = 12 V. A continuaci&#x00F3;n se desconecta y se rellena con tres materiales diel&#x00E9;ctricos de permitividades relativas: <italic>&#x03B5;</italic><sub><italic>r</italic>1</sub> = 2, <italic>&#x03B5;</italic><sub><italic>r</italic>2</sub> = 4 y <italic>&#x03B5;</italic><sub><italic>r</italic>3</sub> = 6, tal y como se indica en la figura. Calcule la nueva diferencia de potencial entre las placas del condensador.
<fig id="fig-60">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-60-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c3-s2-10">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para calcular la diferencia de potencial una vez relleno el condensador con los diel&#x00E9;ctricos necesitamos primero calcular la capacidad del condensador modificado.</p>
<p><target id="pg96" specific-use="page-break"/>Podemos tratar de forma independiente la parte izquierda y la derecha del condensador. La raz&#x00F3;n por la que se pueden separar es porque el campo el&#x00E9;ctrico es perpendicular a las placas en pr&#x00E1;cticamente todo el volumen. De alg&#x00FA;n modo no hay interferencia entre la parte derecha y la parte izquierda. La capacidad ser&#x00E1; entonces la suma de la capacidad de la mitad izquierda y de la mitad derecha.</p>
<p>Si nos fijamos en la parte izquierda, tenemos un condensador plano de superficie <italic>S/2</italic> y separaci&#x00F3;n entre placas <italic>d</italic>. El volumen est&#x00E1; relleno de un diel&#x00E9;ctrico de permitividad relativa <italic>&#x03B5;</italic><sub>1</sub>, con lo que la capacidad pasa a ser:</p>
<disp-formula id="Eq330"><mml:math id="M487" display='block'><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>La mitad derecha est&#x00E1; compuesta de dos capas de espesor <italic>d</italic>/2 con diel&#x00E9;ctricos distintos. Nos limitaremos a decir aqu&#x00ED; que equivale a poner dos condensadores en serie, cada uno con una superficie <italic>S</italic>/2 y de separaci&#x00F3;n entre placas <italic>d</italic>/2. Cada uno tendr&#x00E1; una capacidad distinta en funci&#x00F3;n del diel&#x00E9;ctrico, as&#x00ED;:</p>
<disp-formula id="Eq331"><mml:math id="M488" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>La asociaci&#x00F3;n en serie de estos dos condensadores nos da la capacidad total de la parte derecha del condensador:</p>
<disp-formula id="Eq332"><mml:math id="M489" display='block'><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Para terminar podemos calcular la capacidad total como:</p>
<disp-formula id="Eq333"><mml:math id="M490" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>50</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>12</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi>F</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
</sec>
</sec>
</body>
</book-part>
<book-part id="c4" book-part-type="chapter">
<book-part-meta>
<book-part-id book-part-id-type="publisher-id">URJC</book-part-id>
<title-group>
<label><target id="pg97" specific-use="page-break"/>4.</label>
<title>Corriente el&#x00E9;ctrica</title>
</title-group>
<fpage>97</fpage>
<lpage>115</lpage>
</book-part-meta>
<body>
<sec id="c4-s1">
<label>4.1.</label>
<title>Ecuaciones relevantes</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Intensidad de la corriente el&#x00E9;ctrica.</bold></p>
<p>Se define la intensidad de corriente el&#x00E9;ctrica como el flujo de carga que por unidad de tiempo atraviesa la secci&#x00F3;n transversal <italic>S</italic> de un conductor
<disp-formula id="Eq004-1"><label>(4.1)</label> <mml:math id="M491" display='block'><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>Q</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>S</mml:mi><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p>
<p>siendo <italic>q</italic> la carga total de los portadores de carga, <italic>n</italic> la densidad de portadores o portadores por unidad de volumen del conductor y <italic>v<sub>d</sub></italic> la velocidad media de desplazamiento de dichos portadores.</p>
<p>La unidad de corriente en el S.I. es el Amperio[<italic>A</italic>].</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Resistencia y resistividad. Ley de Ohm.</bold></p>
<p>Cuando entre dos puntos <italic>a</italic> y <italic>b</italic> de un conductor hay una diferencia de potencial &#x0394;<italic>V</italic> implica que en el interior del conductor hay un campo el&#x00E9;ctrico <inline-formula><mml:math id="M492" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> que genera una fuerza sobre los portadores libres de carga del conductor, <inline-formula><mml:math id="M493" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>.</mml:mo></mml:math></inline-formula> Esta fuerza produce un moviento de dichos portadores lo que nos lleva a la generaci&#x00F3;n de una corriente el&#x00E9;ctrica.</p>
<p>El cociente entre la ca&#x00ED;da de potencial y la intensidad de corriente que circula por un conductor se llama resistencia del conductor, <italic>R</italic>.
<disp-formula id="Eq004-2"><label>(4.2)</label> <mml:math id="M494" display='block'><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>I</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mfrac><mml:mi>L</mml:mi><mml:mi>S</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
    <p>donde <italic>&#x03C1;</italic> es la resistividad del material, <italic>L</italic> es la longitud del conductor y <italic>S</italic> su secci&#x00F3;n. En el Sistema Internacional la unidad de resitencia se denomina Ohmio [&#x2126;]</p>
<p>Una forma de reescribir la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq004-2">ecuaci&#x00F3;n 4.2</xref> es la conocida como Ley de Ohm:
<disp-formula id="Eq004-3"><label>(4.3)</label> <mml:math id="M495" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
    <p>seg&#x00FA;n la cual la ca&#x00ED;da de tensi&#x00F3;n en un conductor es el producto de la intensidad que circula por &#x00E9;l y por su resistencia.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Fuentes.</bold></p>
    <p>Una fuente es un dispositivo que suministra energ&#x00ED;a a un circuito el&#x00E9;ctrico. Se define la fuerza electromotriz de una fuente, <italic>&#x03B5;</italic> o f.e.m., como el trabajo por unidad de carga que realiza la fuente sobre la part&#x00ED;cula cargada cuando esta la atraviesa. Su unidad en el Sistema Internacional es el voltio [V].</p>
<p><target id="pg98" specific-use="page-break"/>La potencia aportada por la fuente al ciruito viene dada por:
<disp-formula id="Eq004-4"><label>(4.4)</label> <mml:math id="M496" display='block'><mml:mi>P</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
    <p>siendo <italic>I</italic> la intensidad que atraviesa la propia batería. Su unidad en el Sistema Intenacional es el Vatio [W].</p>
<p>Dentro de las fuentes podemos diferenciar dos tipos:
<list list-type="bullet">
<list-item><p><underline><italic>Bater&#x00ED;as ideales:</italic></underline> son las fuentes que mantienen constante la diferencia de potencial entre sus bornes, independientemente de la intensidad que suministren.</p></list-item>
    <list-item><p><italic><underline>Bater&#x00ED;as reales:</underline></italic> en este caso la diferencia de potencial entre sus bornes depende de la intensidad que circula por ellas. Este efecto se puede modelizar considerando una bater&#x00ED;a real como una ideal con una peque&#x00F1;a resistencia en serie a la cual llamaremos resistencia interna, <italic>r<sub>i</sub></italic>. De este modo, la diferencia de potencial a la salida de la batería es:</p></list-item>
</list>
<disp-formula id="Eq004-5"><label>(4.5)</label> <mml:math id="M497" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Potencia y energ&#x00ED;a consumida en una resistencia.</bold></p>
<p>Cuando por un elemento resitivo de un circuito circula una intensidad de corriente se produce una disipaci&#x00F3;n de energ&#x00ED;a en dicho elemento. El ritmo al que se disipa esta energ&#x00ED;a es lo que denominamos potencia, y viene dada por:
<disp-formula id="Eq004-6"><label>(4.6)</label> <mml:math id="M498" display='block'><mml:mi>P</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msup><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Si ahora tenemos en cuenta que la potencia no es m&#x00E1;s que la energ&#x00ED;a disipada por unidad de tiempo, podemos calcular la energ&#x00ED;a disipada entre dos tiempos, <italic>t</italic><sub>0</sub> y <italic>t<sub>f</sub></italic>, sin m&#x00E1;s que aplicar su definici&#x00F3;n:
<disp-formula id="Eq004-7"><label>(4.7)</label> <mml:math id="M499" display='block'><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>t</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>t</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>en el caso de que la potencia no dependa del tiempo (corrientes constantes), podemos obtener la energ&#x00ED;a disipada mediante:
<disp-formula id="Eq004-8"><label>(4.8)</label> <mml:math id="M500" display='block'><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>t</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>t</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msup><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>siendo &#x0394;<italic>t</italic> = <italic>t<sub>f</sub></italic> &#x2212; <italic>t</italic><sub>0</sub>.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Asociaci&#x00F3;n de resistencias.</bold></p>
<list list-type="bullet">
<list-item><p><underline><italic>Asociaci&#x00F3;n en serie:</italic></underline> sea un conjunto de resistencias <italic>R</italic><sub>1</sub>, <italic>R</italic><sub>2</sub>. . . <italic>R<sub>n</sub></italic> conectadas en serie, esta asociaci&#x00F3;n se puede simular mediante una &#x00FA;nica resitencia a la cual denominaremos resistencia equivalente <italic>R<sub>eq</sub></italic> y cuyo valor viene dado por:
<disp-formula id="Eq004-9"><label>(4.9)</label> <mml:math id="M501" display='block'><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mo>&#x22EF;</mml:mo><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:munder><mml:mo>&#x2211;</mml:mo><mml:mi>i</mml:mi></mml:munder><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><p><target id="pg99" specific-use="page-break"/><underline><italic>Asociaci&#x00F3;n en paralelo:</italic></underline> de igual modo si el conjunto de resistencias <italic>R</italic><sub>1</sub>, <italic>R</italic><sub>2</sub>. . . <italic>R<sub>n</sub></italic> se conectan en paralelo, el valor de la resistencia equivalente <italic>R<sub>eq</sub></italic> vendr&#x00E1; dado por:
<disp-formula id="Eq004-10"><label>(4.10)</label> <mml:math id="M502" display='block'><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mo>&#x22EF;</mml:mo><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:munder><mml:mo>&#x2211;</mml:mo><mml:mi>i</mml:mi></mml:munder><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Leyes de Kirchhoff.</bold></p>
<list list-type="bullet">
<list-item><p><underline><italic>1<sup>a</sup> Ley de Kirchhoff:</italic></underline> al recorrer un circuito cerrado, la suma algebraica de las variaciones de potencial es igual a cero.
<disp-formula id="Eq004-11"><label>(4.11)</label> <mml:math id="M503" display='block'><mml:munder><mml:mo>&#x2211;</mml:mo><mml:mi>i</mml:mi></mml:munder><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><p><underline><italic>2<sup>a</sup> Ley de Kirchhoff:</italic></underline> en toda uni&#x00F3;n de un circuito donde la corriente pueda dividirse (nodo), la suma de las corrientes entrantes (<italic>I<sub>in</sub></italic>) es igual a la suma de las corrientes salientes (<italic>I<sub>out</sub></italic>)
<disp-formula id="Eq004-12"><label>(4.12)</label> <mml:math id="M504" display='block'><mml:mo>&#x2211;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2211;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>o</mml:mi><mml:mi>u</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:msub></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list></list-item></list>
</sec>
<sec id="c4-s2">
<label>4.2.</label>
<title>Ejercicios</title>
<boxed-text id="bx63" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>1.</label> <p>Un elemento de un circuito produce una energ&#x00ED;a de 10 kJ en 5 min. Calcular la potencia media producida.</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
<sec id="c4-s2-1">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Se trata simplemente de calcular la energ&#x00ED;a transferida en un tiempo dado:</p>
<disp-formula id="Eq334"><mml:math id="M505" display='block'><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>10000</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>60</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>33</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">W</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx64" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>2.</label> <p>El motor de corriente continua de una m&#x00E1;quina industrial consume una potencia 50 W durante 2 horas. A continuaci&#x00F3;n se incrementa el esfuerzo requerido y el motor consume 100 W durante 1 hora. Calcular la energ&#x00ED;a consumida a lo largo del periodo de funcionamiento.</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-2">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Se analizan los dos periodos por separado. Durante la primera parte:</p>
<disp-formula id="Eq335"><mml:math id="M506" display='block'><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>t</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>f</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi></mml:mrow></mml:msub></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>50</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>3600</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>36</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>4</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>A lo largo del segundo periodo tenemos:</p>
<disp-formula id="Eq336"><mml:math id="M507" display='block'><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>100</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>3600</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>36</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>4</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>La energ&#x00ED;a consumida total es <inline-formula><mml:math id="M508" display='block'><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>72</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>4</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></inline-formula></p>
<boxed-text id="bx65" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg100" specific-use="page-break"/>3.</label> <p>Un cable de cobre transporta una corriente continua de 20 A a lo largo de una distancia de 2000 m. A partir de la informaci&#x00F3;n disponible en el cap&#x00ED;tulo, hallar el di&#x00E1;metro del cable para que las p&#x00E9;rdidas por disipaci&#x00F3;n en el mismo sean inferiores a 100 W.</p>
<p>Dato: <italic>&#x03C1;<sub>Cu</sub></italic> = 16,76 n&#x2126;&#x00B7;m.</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-3">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Conocida la conductividad del cobre, la resistencia del cable se puede hallar mediante la f&#x00F3;rmula:</p>
<disp-formula id="Eq337"><mml:math id="M509" display='block'><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>con <italic>l</italic> = 2000 m y <italic>&#x03C1;</italic> = 16,76 n&#x2126;&#x00B7;m. Las p&#x00E9;rdidas, que no deben exceder <italic>P<sub>max</sub></italic> = 100 W, se calculan como:</p>
<disp-formula id="Eq338"><mml:math id="M510" display='block'><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mrow><mml:mo movablelimits="true">max</mml:mo></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mrow><mml:mo movablelimits="true">max</mml:mo></mml:mrow></mml:msub><mml:msup><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>es decir que la resistencia tendr&#x00E1; que ser inferior a:</p>
<disp-formula id="Eq339"><mml:math id="M511" display='block'><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mrow><mml:mo movablelimits="true">max</mml:mo></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>&#x003C;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mrow><mml:mo movablelimits="true">max</mml:mo></mml:mrow></mml:msub><mml:msup><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>25</mml:mn><mml:mi mathvariant="normal">&#x03A9;</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p>La secci&#x00F3;n m&#x00ED;nima del conductor para obtener esta resistencia ser&#x00E1;:</p>
<disp-formula id="Eq340"><mml:math id="M512" display='block'><mml:msub><mml:mi>S</mml:mi><mml:mrow><mml:mo movablelimits="true">min</mml:mo></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>&#x003E;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mrow><mml:mo movablelimits="true">max</mml:mo></mml:mrow></mml:msub></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Y se obtiene <italic>S<sub>min</sub></italic> &#x003E; 1,34 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;4</sup>m<sup>2</sup>. Es decir, un di&#x00E1;metro m&#x00ED;nimo de 13,06 mm</p>
<boxed-text id="bx66" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>4.</label> <p>Una resistencia que puede disipar como m&#x00E1;ximo 100 W se dise&#x00F1;a para funcionar con una diferencia de potencial de 200 V, responder a las siguientes preguntas:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;nto vale la resistencia y qu&#x00E9; intensidad circula por ella?</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>&#x00BF;Qu&#x00E9; potencia disipa la resistencia si se alimenta a 125 V?</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-4">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Como la potencia y la tensi&#x00F3;n son datos del problema, la resistencia se puede deducir de la siguiente f&#x00F3;rmula:
<disp-formula id="Eq341"><mml:math id="M513" display='block'><mml:mi>P</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>P</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mn>200</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mn>100</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>400</mml:mn><mml:mi mathvariant="normal">&#x03A9;</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p><target id="pg101" specific-use="page-break"/>La intensidad se calcula mediante la ley de Ohm:
<disp-formula id="Eq342"><mml:math id="M514" display='block'><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>200</mml:mn><mml:mn>400</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Cuando se alimenta la resistencia con 125 V, la potencia disipada ser&#x00E1;:
<disp-formula id="Eq343"><mml:math id="M515" display='block'><mml:mi>P</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mn>125</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mn>400</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>39</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">W</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx67" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>5.</label> <p>Por un cable de cobre de 100 <italic>m</italic> de longitud y 10 mm<sup>2</sup> de secci&#x00F3;n, circula una corriente el&#x00E9;ctrica de 1 A.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular la resistencia del cable.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;l es la diferencia de potencial en sus extremos?</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;l es la potencia disipada por el cable?</p></list-item>
</list>
<p>Datos: <italic>&#x03C1;<sub>c</sub></italic> = 17 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;9</sup> &#x2126;&#x00B7;m</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-5">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>La resistencia del cable se obtiene por aplicaci&#x00F3;n directa de la ecuaci&#x00F3;n que relaciona la resistencia con las caracter&#x00ED;sticas f&#x00ED;sicas del cable y la resistividad del material:
<disp-formula id="Eq344"><mml:math id="M516" display='block'><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03C1;</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>17</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>100</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>17</mml:mn><mml:mi mathvariant="normal">&#x03A9;</mml:mi></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La diferencia de potencial en los extremos del cable se puede calcular usando la ley de Ohm:
<disp-formula id="Eq345"><mml:math id="M517" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>17</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>17</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>c)</label> <p>La potencia disipada por el cable se calcula f&#x00E1;cilmente al tener la tensi&#x00F3;n y la corriente que circula por el cable:
<disp-formula id="Eq346"><mml:math id="M518" display='block'><mml:mi>P</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>17</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>17</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">W</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx68" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>6.</label> <p>Una resistencia de valor <italic>R</italic> se conecta a una fuente de voltaje, <italic>V</italic>, de modo que la corriente que circula por ella es de 3 A. A continuaci&#x00F3;n, se conecta otra resistencia de valor <italic>R</italic>/4 en paralelo con la primera. &#x00BF;Cu&#x00E1;nto vale la corriente total que circula por el nuevo circuito?</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-6">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para poder evaluar la corriente generada por la fuente de alimentaci&#x00F3;n, necesitamos calcular la resistencia equivalente formada por las dos resistencias en paralelo:</p>
<disp-formula id="Eq347"><target id="pg102" specific-use="page-break"/><mml:math id="M519" display='block'><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mi>R</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>5</mml:mn><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Es decir <italic>R<sub>eq</sub></italic> = <italic>R</italic>/5.</p>
<p>Para calcular la diferencia de potencial de la fuente analizaremos la informaci&#x00F3;n que nos proporciona el enunciado. Por un lado, cuando &#x00FA;nicamente la primera resistencia est&#x00E1; conectada a nuestra fuente de voltaje podemos escribir</p>
<disp-formula id="Eq348"><mml:math id="M520" display='block'><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>R</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p>Por otro lado, al conectar la segunda resistencia, tenemos una resistencia equivalente <italic>R<sub>eq</sub></italic> = <italic>R</italic>/5, con lo que la corriente generada por la fuente una vez que la segunda resistencia ha sido conectada se puede hallar f&#x00E1;cilmente mediante la ley de Ohm.</p>
<disp-formula id="Eq349"><mml:math id="M521" display='block'><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>R</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>R</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx69" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>7.</label> <p>Dos resistencias, <italic>R<sub>A</sub></italic> y <italic>R<sub>B</sub></italic>, disipan la misma potencia, pero la ca&#x00ED;da de potencial a trav&#x00E9;s de la resistencia <italic>R<sub>A</sub></italic> es el doble que la de la resistencia <italic>R<sub>B</sub></italic>.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular el valor de <italic>R<sub>B</sub></italic> en funci&#x00F3;n de <italic>R<sub>A</sub></italic>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Calcular la raz&#x00F3;n entre las intensidades que circulan por <italic>R<sub>A</sub></italic> y <italic>R<sub>B</sub></italic> (<italic>I<sub>A</sub></italic>/<italic>I<sub>B</sub></italic>).</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-7">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Llamaremos &#x0394;<italic>V<sub>A</sub></italic> a la ca&#x00ED;da de potencial en <italic>R<sub>A</sub></italic> y &#x0394;<italic>V<sub>B</sub></italic> a la ca&#x00ED;da en <italic>R<sub>B</sub></italic>. En el enunciado nos indican que las dos resistencias disipan la misma potencia y que &#x0394;<italic>V<sub>A</sub></italic> = 2 &#x0394;<italic>V<sub>B</sub></italic>. El hecho de que las resistencias disipen la misma potencia implica que:
<disp-formula id="Eq350"><mml:math id="M522" display='block'><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Despejamos <italic>R<sub>B</sub></italic> y sustituimos &#x0394;<italic>V<sub>A</sub></italic> por 2&#x0394;<italic>V<sub>B</sub></italic> en la ecuaci&#x00F3;n
<disp-formula id="Eq351"><mml:math id="M523" display='block'><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub><mml:mn>4</mml:mn></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Ahora calculamos la relaci&#x00F3;n entre las corrientes. La potencia disipada en ambas resistencias es la misma y se puede expresar en funci&#x00F3;n de las corrientes que circulan por cada una de las resistencias:
<disp-formula id="Eq352"><mml:math id="M524" display='block'><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:math></disp-formula></p>
<p><target id="pg103" specific-use="page-break"/>Si sustituimos los valores de las resistencias obtenemos la raz&#x00F3;n que se nos pide:
<disp-formula id="Eq353"><mml:math id="M525" display='block'><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac></mml:msqrt><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub></mml:mfrac></mml:msqrt><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx70" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>8.</label> <p>Una bater&#x00ED;a con una f.e.m. de 12 V tiene una diferencia de potencial en sus extremos de 11,4 V cuando la intensidad suministrada a un motor es de 20 A. Calcular:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;l es la resistencia interna de la bater&#x00ED;a?</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>&#x00BF;Qu&#x00E9; potencia suministra la bater&#x00ED;a?</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>De la potencia suministrada, &#x00BF;cu&#x00E1;nta se pierde dentro de la propia bater&#x00ED;a?</p></list-item>
<list-item><label><italic>d</italic>)</label> <p>Si en lugar de alimentar el motor, alimenta una resistencia de 2 &#x2126;, &#x00BF;cu&#x00E1;l es la diferencia de potencial entre los bornes de la bater&#x00ED;a?</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-8">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El problema se resume en el esquema siguiente:
<fig id="fig-61">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-61-45.jpg"/>
</fig></p>
<p>A partir de esta figura y de los datos del problema, se puede encontrar la resistencia interna <italic>r</italic> de la bater&#x00ED;a. Con la ley de Kirchhoff se obtiene:
<disp-formula id="Eq354"><mml:math id="M526" display='block'><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi><mml:mi>b</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula></p>
<p>donde <italic>I</italic> = 20 A, <italic>V<sub>ab</sub></italic> = 11,4 V, <italic>&#x03B5;</italic> = 12 V.</p>
<p>Despejando de la ecuaci&#x00F3;n anterior obtenemos <italic>r</italic> = 0,03 &#x2126;.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La potencia suministrada por la bater&#x00ED;a es:
<disp-formula id="Eq355"><mml:math id="M527" display='block'><mml:mi>P</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>a</mml:mi><mml:mi>b</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>11</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>20</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>228</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">W</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>La potencia que se disipa internamente en la bater&#x00ED;a es la potencia de la resistencia interna <italic>r</italic>. Esta potencia vendr&#x00E1; dada por:
<disp-formula id="Eq356"><mml:math id="M528" display='block'><mml:msub><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:msup><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>03</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>20</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>12</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">W</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>d</italic>)</label> <p>Cambiando el motor por una resistencia de <italic>R</italic> = 2 &#x2126;, se obtiene la ecuaci&#x00F3;n del circuito:
<disp-formula id="Eq357"><target id="pg104" specific-use="page-break"/><mml:math id="M529" display='block'><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula></p>
<p>La corriente es entonces: <italic>I</italic> = 12/2,03 = 5,91 A. La diferencia de potencial en los bornes de la bater&#x00ED;a será <italic>V<sub>ab</sub></italic> = <italic>RI</italic> = 11,8 V.</p>
    <p>Esta diferencia de potencial también la podríamos calcular mediante la ecuación <italic>V<sub>ab</sub></italic> = <italic>&#x03B5;</italic> − <italic>rI</italic> = 12 − 0,03 &#x2212; 5,91 = 11,8 V.</p>
</list-item>
</list>
<boxed-text id="bx71" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>9.</label> <p>Calcular las corrientes marcadas en el siguiente circuito:
<fig id="fig-62">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-62-45.jpg"/>
</fig></p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-9">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Cada resistencia se encuentra conectada en paralelo a la fuerza electromotriz de 5 V. Para calcular la corriente basta con aplicar la ley de Ohm a cada resistencia:</p>
<disp-formula id="Eq358"><mml:math id="M530" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>5</mml:mn><mml:mn>20</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>25</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>5</mml:mn><mml:mn>10</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>La corriente <italic>I</italic><sub>0</sub> se obtiene aplicando la ley de Kirchhoff en uno de los dos nudos del circuito. El balance de corriente nos proporciona la ecuaci&#x00F3;n:</p>
<disp-formula id="Eq359"><mml:math id="M531" display='block'><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>75</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx72" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>10.</label> <p>Calcular la corriente marcada y la diferencia de potencial de las resistencias en el circuito de la figura:
<fig id="fig-63">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-63-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-10">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>La corriente de la malla del circuito se puede hallar calculando la resistencia equivalente formada por las dos resistencias en serie cuyo valor es <italic>R<sub>eq</sub></italic> = 20 + 5 = 25 &#x2126;. <target id="pg105" specific-use="page-break"/>La diferencia de potencial en esta nueva resistencia es 5 V y por lo tanto la corriente que atraviesa <italic>R<sub>eq</sub></italic> es:</p>
<disp-formula id="Eq360"><mml:math id="M532" display='block'><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>5</mml:mn><mml:mn>25</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Esta es la misma corriente que atraviesa cada una de las resistencias de 5 &#x2126; y 20 &#x2126; antes de juntarlas en una &#x00FA;nica resistencia equivalente.</p>
<p>Una vez obtenida la corriente de la malla, se puede aplicar la ley de Ohm a cada elemento para obtener la diferencia de potencial:</p>
<disp-formula id="Eq361"><mml:math id="M533" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>20</mml:mn><mml:mi mathvariant="normal">&#x03A9;</mml:mi></mml:mrow></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>20</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>V</mml:mi></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>5</mml:mn><mml:mi mathvariant="normal">&#x03A9;</mml:mi></mml:mrow></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>V</mml:mi></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx73" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>11.</label> <p>Calcular la corriente marcada del circuito siguiente:
<fig id="fig-64">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-64-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-11">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>En este circuito queremos hallar la corriente de la fuente de 5 V conectada a varias resistencias. Para resolver este tipo de circuitos, el m&#x00E9;todo m&#x00E1;s directo es la reducci&#x00F3;n de todas las resistencias a una &#x00FA;nica resistencia equivalente. Dado que solo hay resistencias, se puede encontrar un equivalente &#x00FA;nico conectado a la fuente de fuerza electromotriz.</p>
<p>Empezando por las resistencias en paralelo tenemos:</p>
<disp-formula id="Eq362"><mml:math id="M534" display='block'><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>10</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>5</mml:mn></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>dando el resultado num&#x00E9;rico <italic>R<sub>1</sub></italic>= 10/3 &#x2126;. El circuito parcial con esta resistencia equivalente es:</p>
<fig id="fig-65">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-65-45.jpg"/>
</fig>
<p><target id="pg106" specific-use="page-break"/>Quedan dos resistencias en serie: <italic>R</italic><sub>2</sub> = 4+ <italic>R</italic><sub>1</sub> = 22/3 &#x2126;. La &#x00FA;ltima</p>
<p>etapa consiste en despejar la corriente:</p>
<disp-formula id="Eq363"><mml:math id="M535" display='block'><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>22</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>15</mml:mn><mml:mn>22</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx74" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>12.</label> <p>Calcular las corrientes marcadas en el circuito siguiente:
<fig id="fig-66">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-66-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-12">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>En este problema observamos que las dos resistencias de 10 &#x2126; y 5 &#x2126; est&#x00E1;n en paralelo. Por definici&#x00F3;n tienen la misma diferencia de potencial en sus bornes. Aplicando la ley de Ohm a cada resistencia se obtiene la igualdad:</p>
<disp-formula id="Eq364"><mml:math id="M536" display='block'><mml:mn>10</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:math></disp-formula>
<p>En el ejercicio anterior hemos obtenido la corriente de la fuente de fuerza electromotriz de 5 V, siendo <italic>I</italic> = 15/22 A. En el nudo de marcado en la figura siguiente, se aplica el balance de corriente de la ley de Kirchhoff:</p>
<fig id="fig-67">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-67-45.jpg"/>
</fig>
<p>Se obtiene <italic>I</italic> = <italic>I</italic><sub>1</sub> + <italic>I</italic><sub>2</sub>. Usando la relaci&#x00F3;n entre las corrientes <italic>I</italic><sub>1</sub> e <italic>I</italic><sub>2</sub>, se consigue:</p>
<disp-formula id="Eq365"><mml:math id="M537" display='block'><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p>Despejando la corriente <italic>I</italic><sub>1</sub>, llegamos a <italic>I</italic><sub>1</sub> = <italic>I</italic>/3 = 5/22 A. La corriente <italic>I</italic><sub>2</sub> es <italic>I</italic><sub>2</sub> = 2<italic>I</italic><sub>1</sub> = 10/22 A.</p>
<boxed-text id="bx75" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>13.</label> <p>Si por el circuito de la figura circula una corriente <italic>I</italic> = 1 <italic>A</italic>, calcule el valor de la fuerza electromotriz, <italic>&#x03B5;</italic><sub>0</sub>, de la bater&#x00ED;a.
<target id="pg107" specific-use="page-break"/><fig id="fig-68">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-68-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-13">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para poder encontrar el valor <italic>&#x03B5;</italic><sub>0</sub> podemos aplicar la ley de Kirchhoff a la malla del circuito eligiendo un sentido para el balance de diferencia de potencial.</p>
<p>Una vez fijada la corriente, en las resistencias la corriente circula de potencial alto a potencial bajo. Por lo que es &#x00FA;til indicar un signo + en el extremo de potencial alto y un - en el potencial m&#x00E1;s bajo.</p>
<p>A la hora de aplicar la ley de Kirchhoff sobre un recorrido cerrado del circuito, se pueden observar las bajadas y subidas de potenciales. Al recorrer el circuito, si el potencial baja (de + a -) restamos esta diferencia de potencial al balance de la ecuaci&#x00F3;n. Para subidas (de - a +) sumamos estas diferencias.</p>
<p>La suma neta sobre una malla siempre resulta cero en el contexto de las leyes de Kirchhoff:</p>
<disp-formula id="Eq366"><mml:math id="M538" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>b</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula>
<p>Dada la corriente <italic>I</italic> = 1 <italic>A</italic>, podemos calcular las diferencias de potencial &#x0394;<italic>V<sub>a</sub></italic> y &#x0394;<italic>V<sub>b</sub></italic> con la ley de Ohm: &#x0394;<italic>V<sub>a</sub></italic> = 8 <italic>I</italic> = 8 V y &#x0394;<italic>V<sub>b</sub></italic> = 10 <italic>I</italic> = 10 V. Suman <italic>&#x03B5;</italic><sub>0</sub> = 18 V.</p>
<boxed-text id="bx76" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>14.</label> <p>Obtener las corrientes marcadas en el circuito siguiente.
<fig id="fig-69">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-69-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-14">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Este circuito tiene dos mallas independientes que no se pueden reducir mediante asociaciones de resistencias en serie o paralelo. Por lo tanto, <target id="pg108" specific-use="page-break"/>tendremos que plantear las ecuaciones de Kirchhoff para uno de los dos nudos y para ambas mallas. Un primer paso para la resoluci&#x00F3;n es marcar en el circuito las diferencias de potencial, los nudos y el sentido elegido para aplicar la ley de Kirchhoff:</p>
<fig id="fig-70">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-70-45.jpg"/>
</fig>
    <p>Empezamos por plantear las ecuaciones de las dos mallas comenzando ambas por el nodo <italic>b</italic>:</p>
<disp-formula id="Eq367"><mml:math id="M539" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi>A</mml:mi><mml:mo>:</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>b</mml:mi></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>20</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>:</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>b</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Para completar el sistema aplicamos la ley de Ohm para cada resistencia:</p>
<disp-formula id="Eq368"><mml:math id="M540" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi>A</mml:mi><mml:mo>:</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>20</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>:</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Son dos ecuaciones lineales independientes con tres inc&#x00F3;gnitas. La &#x00FA;ltima ecuaci&#x00F3;n procede de uno de los dos nudos <italic>a</italic> y <italic>b</italic>. El balance de corriente para estos nudos es id&#x00E9;ntico, cualquiera de los dos es v&#x00E1;lido. Para el nudo <italic>a</italic>):</p>
<disp-formula id="Eq369"><mml:math id="M541" display='block'><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub></mml:math></disp-formula>
<p>El sistema de ecuaciones completo es:</p>
<disp-formula id="Eq370"><mml:math id="M542" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mn>15</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>20</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mn>10</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>La soluci&#x00F3;n del sistema es: <italic>I</italic><sub>1</sub> = 1,27 A, <italic>I</italic><sub>2</sub> = &#x2212;0,36 A, <italic>I</italic><sub>3</sub> = 0,91 A.</p>
<boxed-text id="bx77" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>15.</label> <p>Calcular la resistencia equivalente formada por la asociaci&#x00F3;n de resistencias del circuito siguiente:
<fig id="fig-71">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-71-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-15">
<title><target id="pg109" specific-use="page-break"/>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Cuando tratamos de reducir una red de resistencias a una &#x00FA;nica resistencia equivalente debemos fijarnos primero en las resistencias en serie. En este caso aparecen dos ramas con una resistencia de 5 &#x2126; y otra de 10 &#x2126; en serie. La suma es 15 &#x2126; y obtenemos el siguiente circuito simplificado:</p>
<fig id="fig-72">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-72-45.jpg"/>
</fig>
<p>Aparecen claramente dos resistencias en paralelo de 15 &#x2126; cuya asociaci&#x00F3;n no da una resistencia equivalente de <inline-formula><mml:math id="M543" display='block'><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>15</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi mathvariant="normal">&#x03A9;</mml:mi><mml:mo>.</mml:mo></mml:math></inline-formula></p>
<boxed-text id="bx78" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>16.</label> <p>Calcular la resistencia equivalente entre los puntos <italic>a</italic> y <italic>b</italic> formada por la asociaci&#x00F3;n de resistencias del circuito siguiente:
<fig id="fig-73">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-73-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-16">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para resolver este circuito primero asociamos las resistencias en serie:</p>
<fig id="fig-74">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-74-45.jpg"/>
</fig>
<p>Tenemos dos resistencias de 20 &#x2126; conectadas en paralelo, la asociaci&#x00F3;n de las dos es una resistencia equivalente de 10 &#x2126;:<target id="pg110" specific-use="page-break"/></p>
<fig id="fig-75">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-75-45.jpg"/>
</fig>
<p>En este &#x00FA;ltimo circuito tenemos dos resistencias de 10 &#x2126; en serie cuya resistencia equivalente es <italic>R</italic><sub><italic>eq</italic>1</sub> = 10&#x2126; + 10&#x2126; = 20&#x2126;, que a su vez est&#x00E1; en paralelo con la tercera resistencia de 10 &#x2126;. La resistencia equivalente total es:</p>
<disp-formula id="Eq371"><mml:math id="M544" display='block'><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>20</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>10</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>20</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi mathvariant="normal">&#x03A9;</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx79" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>17.</label> <p>En el circuito de la figura siguiente tenemos dos interruptores <italic>S</italic><sub>1</sub> y <italic>S</italic><sub>2</sub> inicialmente abiertos:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular las corrientes marcadas estando los dos interruptores abiertos.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Se cierra el interruptor <italic>S</italic><sub>1</sub>, calcular de nuevo las corrientes <italic>I</italic><sub>1</sub> e <italic>I</italic><sub>2</sub>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Se abre el interruptor <italic>S</italic><sub>1</sub> y se cierra <italic>S</italic><sub>2</sub>, calcular la energ&#x00ED;a disipada en la resistencia <italic>R</italic><sub>2</sub> durante 6 minutos.</p></list-item></list>
<p>Datos: <italic>R</italic><sub>1</sub> = 3 &#x2126;, <italic>R</italic><sub>2</sub> = 3 &#x2126;, <italic>R</italic><sub>3</sub> = 2 &#x2126;, <italic>R</italic><sub>4</sub> = 8 &#x2126;, <italic>R</italic><sub>5</sub> = 6 &#x2126;, <italic>R</italic><sub>6</sub> = 2 &#x2126;
<fig id="fig-76">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-76-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-17">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Cuando los dos interruptores est&#x00E1;n abiertos no hay corriente circulando en ninguna de las ramas del circuito y por lo tanto, todas las corrientes son nulas.</p></list-item>
<list-item><label><target id="pg111" specific-use="page-break"/><italic>b</italic>)</label> <p>Al cerrar el interruptor <italic>S</italic><sub>1</sub>, con el otro interruptor abierto, se conectan en serie las dos fuentes de 5 V. Al estar con polaridades opuestas, la fuerza electromotriz resultante es nula y las corrientes son de nuevo todas nulas.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Al cerrar <italic>S</italic><sub>2</sub>, con <italic>S</italic><sub>1</sub> abierto, se establece un circuito formado por la fuente de 5 V en serie con la resistencia <italic>R</italic><sub>2</sub> y las resistencias <italic>R</italic><sub>3</sub> y <italic>R</italic><sub>6</sub> en paralelo. Como consecuencia, la corriente <italic>I</italic><sub>3</sub> e <italic>I</italic><sub>1</sub> son id&#x00E9;nticas. El resultado num&#x00E9;rico es:
<disp-formula id="Eq372"><mml:math id="M545" display='block'><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>6</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>6</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>25</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Se puede hallar la energ&#x00ED;a que disipa la resistencia <italic>R</italic><sub>2</sub> durante 6 minutos en julios:
<disp-formula id="Eq373"><mml:math id="M546" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mi mathvariant="script">&#x03B5;</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:msup><mml:mn>25</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>60</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1687</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx80" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>18.</label> <p>Calcular las corrientes <italic>I</italic><sub>1</sub>, <italic>I</italic><sub>2</sub>, <italic>I</italic><sub>3</sub> del circuito siguiente.</p>
<p>Datos: <italic>R</italic><sub>1</sub> = 3 &#x2126;, <italic>R</italic><sub>2</sub> = 3 &#x2126;, <italic>R</italic><sub>3</sub> = 2 &#x2126;, <italic>R</italic><sub>4</sub> = 8 &#x2126;, <italic>R</italic><sub>5</sub> = 6 &#x2126;, <italic>R</italic><sub>6</sub> = 2 &#x2126;
<fig id="fig-77">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-77-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-18">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Podemos observar que este circuito tiene &#x00FA;nicamente 3 corrientes diferentes que son las que debemos calcular. Necesitaremos por tanto 3 ecuaciones independientes.</p>
<fig id="fig-78">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-78-45.jpg"/>
</fig>
<p><target id="pg112" specific-use="page-break"/>Estas ecuaciones las plantearemos aplicando la 1<italic><sup>a</sup></italic> ley de Kirchhoff a dos mallas independientes y la 2<italic><sup>a</sup></italic> ley de Kirchhoff al nodo (a) indicado en la figura del circuito. Se consideran las corrientes que entran al nodo como positivas y las corrientes salientes negativas.</p>
    <disp-formula id="Eq374"><mml:math id="M547" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>4</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>5</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>6</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Tenemos un sistema de tres ecuaciones que podemos resolver con m&#x00E9;todos habituales de resoluci&#x00F3;n de sistemas lineales. Sustituimos los valores en el sistema:</p>
<disp-formula id="Eq375"><mml:math id="M548" display='block'><mml:mtable columnalign="right" columnspacing="1em" rowspacing="4pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>La segunda ecuaci&#x00F3;n nos da inmediatamente una relaci&#x00F3;n entre <italic>I</italic><sub>1</sub> e <italic>I</italic><sub>2</sub> : <italic>I</italic><sub>1</sub> = 4<italic>I</italic><sub>2</sub>. Usando esta ecuaci&#x00F3;n y sustituyendo <italic>I</italic><sub>2</sub> en la tercera obtenemos:</p>
<disp-formula id="Eq376"><mml:math id="M549" display='block'><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>4</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>5</mml:mn><mml:mn>4</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula>
<p>Esta &#x00FA;ltima ecuaci&#x00F3;n puede sustituirse en la primera ecuaci&#x00F3;n del sistema para obtener <italic>I</italic><sub>1</sub>:</p>
<disp-formula id="Eq377"><mml:math id="M550" display='block'><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>14</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>14</mml:mn><mml:mfrac><mml:mn>5</mml:mn><mml:mn>4</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>39</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:math></disp-formula>
<p>De all&#x00ED; <italic>I</italic><sub>1</sub> = 10/39 A, <italic>I</italic><sub>2</sub> = 5/78 A e <italic>I</italic><sub>3</sub> = &#x2212;25/78 A.</p>
<p>El hecho de que <italic>I</italic><sub>3</sub> tenga un valor negativo significa que la corriente <italic>I</italic><sub>3</sub> circula en el sentido opuesto al que nos ha marcado el enunciado. Si observamos el circuito del problema, las tres intensidades se han dibujado saliendo de uno de los nodos (o entrando si nos fijamos en el otro nodo), por lo que si queremos que se cumpla la 2<italic><sup>a</sup></italic> Ley de Kirchhoff, alguno de los t&#x00E9;rminos tiene que tener signo negativo simplemente por el principio de conservaci&#x00F3;n de carga.</p>
<boxed-text id="bx81" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>19.</label> <p>Calcular las corrientes <italic>I</italic><sub>1</sub>, <italic>I</italic><sub>2</sub>, <italic>I</italic><sub>3</sub> del circuito siguiente.</p>
<p>Datos: <italic>R</italic><sub>1</sub> = 3 &#x2126;, <italic>R</italic><sub>2</sub> = 3 &#x2126;, <italic>R</italic><sub>3</sub> = 2 &#x2126;, <italic>R</italic><sub>4</sub> = 8 &#x2126;, <italic>R</italic><sub>5</sub> = 6 &#x2126;, <italic>R</italic><sub>6</sub> = 2 &#x2126;
<target id="pg113" specific-use="page-break"/><fig id="fig-79">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-79-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-19">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para resolver este problema, antes de ponernos a plantear ecuaciones, es conveniente reducir el circuito usando asociaciones de elementos resistivos. As&#x00ED;, por un lado est&#x00E1;n <italic>R</italic><sub>4</sub> y <italic>R</italic><sub>5</sub> en paralelo y por otro lado <italic>R</italic><sub>3</sub> y <italic>R</italic><sub>6</sub> tambi&#x00E9;n conectadas en paralelo, de modo que obtenemos <italic>R</italic><sub><italic>eq</italic>1</sub> y <italic>R</italic><sub><italic>eq</italic>2</sub> respectivamente.</p>
<fig id="fig-80">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-80-45.jpg"/>
</fig>
<p>Calculamos las resistencias equivalentes <italic>R</italic><sub><italic>eq</italic>1</sub> y <italic>R</italic><sub><italic>eq</italic>2</sub>:</p>
<disp-formula id="Eq378"><mml:math id="M551" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>4</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>5</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>24</mml:mn><mml:mn>7</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi mathvariant="normal">&#x03A9;</mml:mi></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>6</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi mathvariant="normal">&#x03A9;</mml:mi></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>En el circuito obtenido tras la simplificaci&#x00F3;n, aparecen <italic>R</italic><sub>1</sub> y <italic>R</italic><sub><italic>eq</italic> 1</sub> en serie, con lo que podemos redibujar el circuito de una forma m&#x00E1;s amena para su resoluci&#x00F3;n:<target id="pg114" specific-use="page-break"/></p>
<fig id="fig-81">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-81-45.jpg"/>
</fig>
    <p>Podemos establecer el sistema de ecuaciones independientes usando las leyes de Kirchhoff que permite resolver el circuito. La última ecuación se deduce aplicando la Ley de Kirchhoff al nudo marcado arriba:</p>
    <disp-formula id="Eq379"><mml:math id="M552" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Sustituimos los valores y resolvemos el sistema de ecuaciones:</p>
<disp-formula id="Eq380"><mml:math id="M553" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mfrac><mml:mn>45</mml:mn><mml:mn>7</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>La soluci&#x00F3;n es: <inline-formula><mml:math id="M554" display='block'><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>75</mml:mn><mml:mn>67</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>,</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>35</mml:mn><mml:mn>201</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>,</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>260</mml:mn><mml:mn>201</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></inline-formula>.</p>
<boxed-text id="bx82" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>20.</label> <p>Calcular la resistencia equivalente entre los puntos <italic>a</italic> y <italic>b</italic> formada por la asociaci&#x00F3;n de resistencias del circuito siguiente:
<fig id="fig-82">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-82-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c4-s2-20">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Aunque este circuito parece complicado, se puede reducir con facilidad si nos damos cuenta de que las resistencias de 10 &#x2126; de la rama de arriba y de la <target id="pg115" specific-use="page-break"/>rama de abajo est&#x00E1;n en paralelo dos a dos. Para ello debemos observar que los v&#x00E9;rtices de las ramas superior e inferior est&#x00E1;n conectados mediante un hilo conductor, lo que hace que se encuentren al mismo potencial.</p>
<fig id="fig-83">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-83-45.jpg"/>
</fig>
<p>La reducci&#x00F3;n es ahora trivial, en la rama de abajo tenemos 3 resistencias en serie de 10 &#x2126; y en la rama de arriba son 3 resistencias de 5 &#x2126; en serie. El resultado es una resistencia de 30 &#x2126; en paralelo con una resistencia de 15 &#x2126; en serie cuyo equivalente vale: <italic>R<sub>eq</sub></italic> = 10 &#x2126;.</p>
</sec>
</sec>
</body>
</book-part>
<book-part id="c5" book-part-type="chapter">
<book-part-meta>
<book-part-id book-part-id-type="publisher-id">URJC</book-part-id>
<title-group>
<label><target id="pg116" specific-use="page-break"/><target id="pg117" specific-use="page-break"/>5.</label>
<title>Generaci&#x00F3;n de campo magn&#x00E9;tico</title>
</title-group>
<fpage>117</fpage>
<lpage>138</lpage>
</book-part-meta>
<body>
<sec id="c5-s1">
<label>5.1.</label>
<title>Ecuaciones Relevantes.</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Campo magn&#x00E9;tico generado por una carga puntual en movimiento.</bold></p>
<p>Cuando una part&#x00ED;cula con carga <italic>q</italic> se mueve con una cierta velocidad <inline-formula><mml:math id="M555" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> genera un campo magn&#x00E9;tico en el espacio que la rodea. Este campo magn&#x00E9;tico viene determinado por la siguiente ecuaci&#x00F3;n:</p>
<p><disp-formula id="Eq005-1"><label>(5.1)</label> <mml:math id="M556" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Con <inline-formula><mml:math id="M557" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:math></inline-formula> y <inline-formula><mml:math id="M558" display='block'><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:math></inline-formula>, siendo <inline-formula><mml:math id="M559" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> el vector que parte de la carga y finaliza en el punto donde se quiere determinar el campo magn&#x00E9;tico.</p>
<p>Las unidades del campo magn&#x00E9;tico en el Sistema Internacionacional es el <italic>Tesla</italic> [T], que viene definido como 1 T= 1 N&#x00B7;A<sup>&#x2212;1</sup>&#x00B7;m<sup>&#x2212;1</sup>
<fig id="fig-84">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-84-45.jpg"/>
</fig></p>
<p>y la constante <italic>&#x00B5;</italic><sub>0</sub> es la permeabilidad magn&#x00E9;tica del vac&#x00ED;o que en unidades del Sistema Internacional tiene un valor de <italic>&#x00B5;</italic><sub>0</sub> = 4&#x03C0; &#x00B7; 10<sup>&#x2212;7</sup> T&#x00B7;m&#x00B7;A<sup>&#x2212;1</sup>=N&#x00B7;A<sup>&#x2212;2</sup>.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Ley de Biot y Savart.</bold></p>
<p>Cuando en lugar de una &#x00FA;nica carga tenemos una corriente el&#x00E9;ctrica <italic>I</italic>, deberemos aplicar la Ley de Biot y Savart cuya expresi&#x00F3;n para un elemento diferencial de corriente viene dada por:</p>
<p><disp-formula id="Eq005-2"><label>(5.2)</label> <mml:math id="M560" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Aplicando la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-2">ecuaci&#x00F3;n 5.2</xref> podemos obtener los campos generados por distintos conductores por los que circula una corriente I.</p>
<p>A continuaci&#x00F3;n se presentan varios resultados sencillos de obtener mediante integraci&#x00F3;n directa.</p>
<p>En ellos &#x00FA;nicamente representamos el m&#x00F3;dulo de <inline-formula><mml:math id="M561" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, y su sentido vendr&#x00E1; determinado por el producto <inline-formula><mml:math id="M562" display='block'><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub></mml:math></inline-formula>. Como regla sencilla para obtener el sentido del campo magn&#x00E9;tico aplicaremos la conocidad como regla de la mano derecha o regla del sacacorchos.</p></list-item>
<list-item><label><target id="pg118" specific-use="page-break"/>&#x25AA;</label> <p><bold>Campo magn&#x00E9;tico generado por una espira de radio</bold> <italic>R</italic> <bold>en su centro.</bold>
<disp-formula id="Eq005-3"><label>(5.3)</label> <mml:math id="M563" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Campo magn&#x00E9;tico generado por una espira de radio</bold> <italic>R</italic> <bold>en un punto de su eje longitudinal situado a una distancia</bold> <italic>x</italic> <bold>del centro de la espira.</bold>
<disp-formula id="Eq005-4"><label>(5.4)</label> <mml:math id="M564" display='block'><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Obs&#x00E9;rvese que las <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-3">expresiones 5.3</xref> y <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-4">5.4</xref> coinciden cuando consideramos la distancia <italic>x</italic> = 0.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Campo magn&#x00E9;tico generado por un solenoide finito en un punto de su eje.</bold>
<fig id="fig-85">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-85-45.jpg"/>
</fig></p>
<p>Si consideraremos que respecto del punto del eje donde queremos calcular el campo magn&#x00E9;tico los extremos del solenoide est&#x00E1;n en los puntos &#x2212;<italic>a</italic> y <italic>b</italic>, el campo magn&#x00E9;tico lo podemos expresar como:
<disp-formula id="Eq005-5"><label>(5.5)</label> <mml:math id="M565" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>In</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>b</mml:mi><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>b</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>a</mml:mi><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>donde <italic>n</italic> es la densidad de espiras o n&#x00FA;mero de espiras por unidad de longitud (<italic>n</italic> = <italic>N/L</italic>), <italic>L</italic> es la longitud del solenoide y <italic>N</italic> su n&#x00FA;mero total de espiras.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Campo magn&#x00E9;tico generado por un solenoide infinito en su interior.</bold>
<disp-formula id="Eq005-6"><label>(5.6)</label> <mml:math id="M566" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>Podemos comprobar que las <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-5">expresiones 5.5</xref> y <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-6">5.6</xref> coinciden cuando particularizamos la primera para el caso <italic>a</italic> &#x2192; &#x2212;&#x221E; y <italic>b</italic> &#x2192; +&#x221E;.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Campo magn&#x00E9;tico generado por un conductor rectil&#x00ED;neo de longitud</bold> <italic>L</italic> <bold>en un punto situado a una distancia</bold> <italic>d</italic><bold>.</bold>
<fig id="fig-86">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-86-45.jpg"/>
</fig>
<disp-formula id="Eq005-7"><label><target id="pg119" specific-use="page-break"/>(5.7)</label> <mml:math id="M567" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>b</mml:mi><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>b</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>a</mml:mi><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Campo magn&#x00E9;tico generado por un hilo rectil&#x00ED;neo infinito.</bold>
<disp-formula id="Eq005-8"><label>(5.8)</label> <mml:math id="M568" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>donde <italic>d</italic> es la distancia del hilo al punto.</p>
<p>Podemos comprobar que las <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-7">expresiones 5.7</xref> y <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-8">5.8</xref> coinciden cuando particularizamos la primera para el caso <italic>a</italic> &#x2192; &#x2212;&#x221E; y <italic>b</italic> &#x2192; +&#x221E;, o cuando <italic>&#x03B8;</italic><sub>1</sub> = <italic>&#x03B8;</italic><sub>2</sub> = <italic>&#x03C0;</italic>/2.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Campo magn&#x00E9;tico generado en el interior de un toroide de radios</bold> <italic>a</italic> <bold>y</bold> <italic>b</italic><bold>.</bold>
<disp-formula id="Eq005-9"><label>(5.9)</label> <mml:math id="M569" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>N</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>donde <italic>N</italic> es el n&#x00FA;mero de vueltas del solenoide y donde <italic>a</italic> &#x2264; <italic>r</italic> &#x2264; <italic>b</italic>.</p>
<p>En este caso el campo magn&#x00E9;tico generado en el interior del solenoide tiene sentido tangente a la circunferencia de centro el centro del toroide y radio <italic>r</italic>.</p>
<p>Fuera del toroide el campo magn&#x00E9;tico es nulo.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Ley de Gauss para el magnetismo.</bold></p>
<p>De forma similar a como se defini&#x00F3; en el cap&#x00ED;tulo 1 el flujo el&#x00E9;ctrico <italic>&#x03C6;<sub>e</sub></italic>, podemos definir el flujo magn&#x00E9;tico como una cantidad relacionada con el n&#x00FA;mero de l&#x00ED;neas de campo que atraviesan una superficie. Sin embargo a diferencia de las l&#x00ED;neas de campo el&#x00E9;ctrico, las l&#x00ED;neas de campo magn&#x00E9;tico son l&#x00ED;neas cerradas. Esto nos lleva a afirmar que el flujo magn&#x00E9;tico a trav&#x00E9;s de la superficie que delimita un volumen cerrado siempre es cero.
<disp-formula id="Eq005-10"><label>(5.10)</label> <mml:math id="M570" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>n</mml:mi></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula></p>
    <p>En el Sistema Internacional la unidad del flujo magn&#x00E9;tico es el Weber [Wb] y su valor es 1 Wb= 1 T&#x00B7;m<sup>2</sup>.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Ley de Amp&#x00E8;re.</bold></p>
<p>La Ley de Amp&#x00E8;re se utiliza para calcular el campo el&#x00E9;ctrico generado por distribuciones continuas de carga bajo unas determinadas condiciones de simetr&#x00ED;a.</p>
<p>En este caso, la Ley de Amp&#x00E8;re nos permitir&#x00E1; calcular el campo magn&#x00E9;tico generado por corrientes continuas con un alto grado de simetr&#x00ED;a tales como el conductor rectil&#x00ED;neo infinito, el toroide y el solenoide infinito.
<disp-formula id="Eq005-11"><label>(5.11)</label> <mml:math id="M571" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p>
<p><italic>I</italic><sub>C</sub> representa la suma algebraica de las intensidades de corriente que atraviesan la superficie delimitada por la curva <italic>C</italic>. El sentido positivo para el camino <target id="pg120" specific-use="page-break"/>de integraci&#x00F3;n viene dado por la direcci&#x00F3;n de la corriente <italic>I<sub>C</sub></italic> de acuerdo con la regla de la mano derecha.</p></list-item>
</list>
</sec>
<sec id="c5-s2">
<label>5.2.</label>
<title>Ejercicios</title>
<boxed-text id="bx83" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>1.</label> <p>Dos hilos conductores paralelos est&#x00E1;n situados seg&#x00FA;n la direcci&#x00F3;n del eje <italic>z</italic>. El primero de ellos pasa por el origen de coordenadas (0,0) y por &#x00E9;l circula una intensidad <italic>I</italic><sub>1</sub> = 3,2 A. El segundo pasa por el punto (0,3) m y por &#x00E9;l circula una intensidad <italic>I</italic><sub>2</sub> = 5 A. Los sentidos de ambas corrientes vienen indicados en la figura.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Dibuje el campo generado por cada uno de los hilos en los puntos P y Q que se indican en la figura.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Determine el valor del campo magn&#x00E9;tico total en los puntos P y Q.
<fig id="fig-87">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-87-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list></list-item></list>
</boxed-text>
<sec id="c5-s2-1">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
    <list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Para proceder al dibujo de los campos magn&#x00E9;ticos generados por cada hilo, deberemos tener en cuenta la ley de Biot y Savart, seg&#x00FA;n la cual el campo magn&#x00E9;tico generado por un elemento de corriente es perpendicular al plano generado por el hilo y el vector que va desde el hilo hasta el punto donde queremos calcular el campo. Teniendo en cuenta esto,
<fig id="fig-88">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-88-45.jpg"/>
</fig></p></list-item>
<list-item><label><target id="pg121" specific-use="page-break"/><italic>b</italic>)</label> <p>Procedamos a calcular el valor de los campos en los puntos P y Q. Para ello, una vez que sabemos el sentido de cada uno de los campos, calcularemos su m&#x00F3;dulo mediante la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-8">ecuaci&#x00F3;n 5.8</xref> y los sumaremos vectorialmente.</p>
<p><bold>Punto Q</bold>
<disp-formula id="Eq381"><mml:math id="M572" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>47</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p><bold>Punto P</bold></p>
<p>En este caso lo primero que debemos hacer es la descomposici&#x00F3;n del campo <inline-formula><mml:math id="M573" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula> en sus componentes <italic>x</italic> e <italic>y</italic>, para lo cual haremos uso de las razones trigonom&#x00E9;tricas del &#x00E1;ngulo <italic>&#x03B1;</italic> que hemos indicado en la figura.
<disp-formula id="Eq382"><mml:math id="M574" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>5</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>6</mml:mn><mml:mn>5</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>4</mml:mn><mml:mn>5</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>8</mml:mn><mml:mn>5</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p>
<p>Finalmente procedemos a sumar los campos, teniendo en cuenta que el campo <inline-formula><mml:math id="M575" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula> &#x00FA;nicamente tiene componente <italic>y</italic>:
<disp-formula id="Eq383"><mml:math id="M576" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>8</mml:mn><mml:mn>5</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>El campo total que obtendremos ser&#x00E1;:
<disp-formula id="Eq384"><mml:math id="M577" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>6</mml:mn><mml:mn>5</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>8</mml:mn><mml:mn>5</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>8</mml:mn><mml:mn>5</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>6</mml:mn><mml:mn>5</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx84" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>2.</label> <p>Dos hilos rectil&#x00ED;neos, paralelos y horizontales est&#x00E1;n separados 100 cm. Por el punto <italic>A</italic> pasa una corriente <italic>I<sub>A</sub></italic> = 3 A dirigida hacia fuera del plano de la figura. Determine:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>La intensidad y el sentido de la corriente en el conductor C si el campo magn&#x00E9;tico en el punto N es nulo.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>El campo magn&#x00E9;tico en el punto <italic>P</italic>.
<target id="pg122" specific-use="page-break"/><fig id="fig-89">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-89-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c5-s2-2">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Como queremos que el campo magn&#x00E9;tico en el punto N sea nulo, la corriente que pasa por el punto C deber&#x00E1; generar un campo magn&#x00E9;tico que anule el generado por la corriente <italic>I<sub>A</sub></italic>. Aplicando la regla de la mano derecha, el campo magn&#x00E9;tico generado por <italic>I<sub>A</sub></italic> tiene sentido hacia la derecha, por lo tanto, el campo generado por <italic>I<sub>C</sub></italic> deber&#x00E1; ir hacia la izquierda. <italic>I<sub>C</sub></italic> deber&#x00E1; apuntar hacia dentro del papel. Para determinar su intensidad deberemos igualar los m&#x00F3;dulos de los campos generados por ambas corrientes aplicando la ecuaci&#x00F3;n del campo de un hilo infinito.
<disp-formula id="Eq385"><mml:math id="M578" display='block'><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Una vez que hemos obtenido la corriente <italic>I<sub>C</sub></italic> y su sentido, para calcular el campo magn&#x00E9;tico en el punto P lo primero que debemos hacer es un dibujo de los campos generados por ambas corrientes, pues esto nos facilitar&#x00E1; la descomposici&#x00F3;n de los campos y su posterior suma.
<fig id="fig-90">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-90-45.jpg"/>
</fig></p>
    <p><target id="pg123" specific-use="page-break"/>Una vez dibujados los campos magn&#x00E9;ticos, los descompondremos en sus componentes <italic>x</italic> e <italic>y</italic>. Para calcular sus m&#x00F3;dulos aplicaremos la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-8">ecuación (5.8)</xref>.
<disp-formula id="Eq386"><mml:math id="M579" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>A</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>1</mml:mn></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>A</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>A</mml:mi></mml:msub><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mn>1</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>C</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>1</mml:mn></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>C</mml:mi><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>y</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p>
<p>Sumando las componentes <italic>x</italic> e <italic>y</italic>, obtendremos el valor total del campo en P.
<disp-formula id="Eq387"><mml:math id="M580" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>P</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx85" position="float">
<list list-type="simple">
    <list-item><label>3.</label> <p>Dos corrientes indefinidas, <italic>I</italic><sub>1</sub> e <italic>I</italic><sub>2</sub>, dirigidas seg&#x00FA;n el eje <italic>z</italic> cortan el plano <italic>xy</italic> por los puntos (0, 0) m y (9, 0) m respectivamente. La corriente <italic>I</italic><sub>1</sub> lleva sentido negativo y tiene un valor de 2 amperios. Sabiendo que el campo magn&#x00E9;tico generado por ambas corrientes en el punto (6, 4) m solo tiene componente seg&#x00FA;n el eje <italic>y</italic>, calcule el valor y sentido de la corriente <italic>I</italic><sub>2</sub>.</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c5-s2-3">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para afrontar este problema lo primero que debemos hacer es un dibujo en el que se representen ambas corrientes as&#x00ED; como los campos magn&#x00E9;ticos que generan.</p>
    <p>Para la corriente <italic>I</italic><sub>1</sub>, dado que nos dan su sentido, el campo es sencillo de dibujar sin m&#x00E1;s que aplicar la regla de la mano derecha. Sin embargo, para determinar el sentido de la corriente <italic>I</italic><sub>2</sub>, deberemos utilizar el hecho de que el campo magn&#x00E9;tico total en el punto (6, 4) m solo tiene componente y y, por lo tanto, el campo magn&#x00E9;tico que genera la corriente <italic>I</italic><sub>2</sub> debe tener una componente seg&#x00FA;n el eje <italic>x</italic> que se oponga a la del campo magn&#x00E9;tico generado por la corriente <italic>I</italic><sub>1</sub>. Con todo esto, deducimos que el sentido de la corriente <italic>I</italic><sub>2</sub> debe ir en el sentido positivo del eje <italic>z</italic> o lo que es lo mismo hacia fuera del papel.</p>
<p>Una vez que tenemos el sentido de ambas corrientes, podemos dibujar los campos magn&#x00E9;ticos que generan, obteniendo la siguiente figura. En esta figura se han marcado los &#x00E1;ngulos necesarios para proceder a la descomposici&#x00F3;n de ambos campos.<target id="pg124" specific-use="page-break"/></p>
<fig id="fig-91">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-91-45.jpg"/>
</fig>
<p>Tal y como se ha comentado antes, las componentes <italic>x</italic> de ambos campos deben anularse. En este caso, el sentido de la corriente <italic>I</italic><sub>2</sub> ya se ha tomado de modo que la componente del campo que genera anula la componente <italic>x</italic> del generado por <italic>I</italic><sub>1</sub>, por lo tanto, lo &#x00FA;nico que tenemos que hacer es igualar el m&#x00F3;dulo de ambas componentes. Para proceder a la descomposici&#x00F3;n de los campos magn&#x00E9;ticos haremos uso de los &#x00E1;ngulos y distancias que se han se&#x00F1;alado en la figura anterior. De este modo:</p>
<disp-formula id="Eq388"><mml:math id="M581" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mi>h</mml:mi><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B2;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mi>h</mml:mi><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>
<p>Si finalmente igualamos ambas componentes,</p>
<disp-formula id="Eq389"><mml:math id="M582" display='block'><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msubsup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msubsup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:msup><mml:mn>6</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mn>4</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:msup><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mn>4</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>96</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx86" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>4.</label> <p>Se tienen dos cables rectil&#x00ED;neos paralelos indefinidos. El primero de ellos situado sobre el eje <italic>z</italic> es recorrido por una intensidad <italic>I</italic><sub>1</sub> = 2 A en el sentido negativo del eje. El segundo hilo pasa por el punto (0, 4, 0) m.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcule la intensidad que circula por este segundo hilo conductor (m&#x00F3;dulo y sentido) sabiendo que el campo magn&#x00E9;tico en el punto (0, 2, 0) m es <inline-formula><mml:math id="M583" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>&#x00BF;En qu&#x00E9; punto(s) del eje <italic>y</italic> el campo magn&#x00E9;tico ser&#x00E1; nulo?</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c5-s2-4">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
    <p>Antes de ponernos a resolver el problema es conveniente realizar un dibujo en el que se pueda apreciar de forma clara la posici&#x00F3;n de los hilos y que nos permita determinar la direcci&#x00F3;n y sentido de los campos magn&#x00E9;ticos que estos van a generar. Cuando se hagan este tipo de dibujos <target id="pg125" specific-use="page-break"/>es fundamental tener en cuenta que el sistema de referencia debe cumplir <inline-formula><mml:math id="M584" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>. A continuaci&#x00F3;n, presentamos dos posibles esquemas v&#x00E1;lidos para la resoluci&#x00F3;n del problema.</p>
<fig id="fig-92">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-92-45.jpg"/>
</fig>
<list list-type="simple">
    <list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Puesto que el campo magn&#x00E9;tico total en el punto (0, 2, 0) m lleva sentido <inline-formula><mml:math id="M585" display='block'><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> y como la corriente <italic>I</italic><sub>1</sub> situada sobre el eje <italic>z</italic> genera un campo seg&#x00FA;n <inline-formula><mml:math id="M586" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, esto nos lleva a deducir que la corriente <italic>I</italic><sub>2</sub> situada en el punto (0, 4, 0) m deber&#x00E1; llevar sentido <inline-formula><mml:math id="M587" display='block'><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> para que de este modo el campo que genere lleve sentido <inline-formula><mml:math id="M588" display='block'><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>.</p>
<p>Calculemos el valor de la intensidad de corriente que circula por el segundo conductor. Para ello aplicaremos la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-8">ecuaci&#x00F3;n 5.8</xref> a cada una de las corrientes y haremos su suma vectorial. De este modo,
<disp-formula id="Eq390"><mml:math id="M589" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext></mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Fij&#x00E1;ndonos en el esquema de la izquierda, observamos que a la izquierda del hilo 1 ambos campos apuntan hacia el interior del papel, mientras que a la derecha del hilo 2 ambos campos apuntan hacia fuera. Por lo tanto, el &#x00FA;nico punto del eje <italic>y</italic> en el que el campo magn&#x00E9;tico es nulo debe estar situado entre ambos hilos.</p>
<p>Para calcular la posici&#x00F3;n exacta, deberemos igualar los m&#x00F3;dulos de los campos generados por ambas corrientes. Si consideramos que la distancia desde el punto hasta el hilo 1 es <italic>d</italic>, la distancia desde el punto hasta el hilo 2 ser&#x00E1; (4 &#x2212; <italic>d</italic>). De este modo,
<disp-formula id="Eq391"><target id="pg126" specific-use="page-break"/><mml:math id="M590" display='block'><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>8</mml:mn><mml:mn>7</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>El punto del eje <italic>y</italic> donde el campo magn&#x00E9;tico es nulo es <inline-formula><mml:math id="M591" display='block'><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>8</mml:mn><mml:mn>7</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></inline-formula> m.</p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx87" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>5.</label> <p>Consideramos un trayecto orientado siguiendo un c&#x00ED;rculo de radio 10 cm centrado en el origen en el plano <italic>Oxy</italic>. La orientaci&#x00F3;n del trayecto sigue el sentido horario del c&#x00ED;rculo. Tenemos un cable con corriente <italic>I</italic><sub>1</sub> = 2 A que cruza el c&#x00ED;rculo en el sentido de los <italic>z</italic> crecientes y otro cable con corriente <italic>I</italic><sub>2</sub> = 5 A que cruza el c&#x00ED;rculo en el sentido de los <italic>z</italic> decrecientes.</p>
    <p>Aplicando la Ley de Amp&#x00E8;re, calcular la circulación del campo magnético a lo largo del trayecto descrito.
<fig id="fig-93">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-93-45.jpg"/>
</fig></p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c5-s2-5">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Si aplicamos la Ley de Amp&#x00E8;re al trayecto marcado, se puede obtener el resultado sin realizar la integraci&#x00F3;n del campo. Sin embargo, hay que tener cuidado con la suma de las corrientes dado que la orientaci&#x00F3;n del trayecto y el sentido de las corrientes influyen el resultado.</p>
<p>Fij&#x00E1;ndonos en el trayecto y usando la regla de la mano derecha, podemos ver que la corriente <italic>I</italic><sub>2</sub> contribuye a una suma positiva a la integral: si colocamos el pulgar en el sentido de <italic>I</italic><sub>2</sub>, podemos observar que cerrando la mano el sentido descrito coincide con la orientaci&#x00F3;n del trayecto. Al contrario que la corriente <italic>I</italic><sub>1</sub> que restar&#x00E1; a la integral.</p>
<p>Por lo tanto:
<disp-formula id="Eq392"><mml:math id="M592" display='block'><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>77</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<boxed-text id="bx88" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>6.</label> <p>Obtenga la expresi&#x00F3;n del campo magn&#x00E9;tico generado por un hilo infinito de radio <italic>R</italic> por el que circula una corriente <italic>I</italic> uniformemente distribuida por la secci&#x00F3;n del hilo.</p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c5-s2-6">
<title><target id="pg127" specific-use="page-break"/>Soluci&#x00F3;n</title>
    <p>Para resolver este problema aplicaremos la ley de Amp&#x00E8;re (<xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-11">5.11</xref>) en dos regiones distintas, una dentro del hilo (<italic>r</italic> &#x003C; <italic>R</italic>) y otra fuera (<italic>r</italic> &#x003E; <italic>R</italic>). Para facilitar la comprensi&#x00F3;n del problema es &#x00FA;til realizar una visi&#x00F3;n frontal del hilo y tomar como superficies para aplicar Amp&#x00E8;re dos secciones circulares centradas en el eje del hilo de radios <italic>r</italic><sub>1</sub> &#x003C; <italic>R</italic> y <italic>r</italic><sub>2</sub> &#x003E; <italic>R</italic>. En este caso supondremos que la corriente apunta hacia nosotros, por lo tanto el campo que se genera en las circunferencias que limitan ambas superficies son tangentes a ellas tal y como se muestra en la figura adjunta.</p>
<disp-formula id="Eq393"><mml:math id="M593" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula>
<fig id="fig-94">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-94-45.jpg"/>
</fig>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><underline><italic>r</italic> &#x003E; <italic>R</italic></underline></p>
<p>Este caso es sencillo ya que la corriente que atraviesa la superficie de radio <italic>r</italic><sub>2</sub> es toda la corriente total que transporta el hilo conductor, es decir <italic>I<sub>C</sub></italic> = <italic>I</italic> y por lo tanto:
<disp-formula id="Eq394"><mml:math id="M594" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>De este modo si generalizamos a cualquier punto externo al hilo obtenemos:
<disp-formula id="Eq395"><mml:math id="M595" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><underline><italic>r</italic> &#x003C; <italic>R</italic></underline></p>
<p>Ahora la corriente que atraviesa la superficie limitada por la circunferencia de radio <italic>r</italic><sub>1</sub> no es la corriente total, <italic>I</italic>, sino que es solo una proporci&#x00F3;n de esta la <target id="pg128" specific-use="page-break"/>que nos interesa. Esta corriente <italic>I<sub>C</sub></italic> la podemos determinar en funci&#x00F3;n de las secciones del hilo y de la superficie de radio <italic>r</italic><sub>1</sub>, de este modo:
<disp-formula id="Eq396"><mml:math id="M596" display='block'><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>I</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>I</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Una vez determinada <italic>I<sub>C</sub></italic> aplicamos la ley de Amp&#x00E8;r
<disp-formula id="Eq397"><mml:math id="M597" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>C</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>I</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>De este modo si generalizamos a cualquier punto interno al hilo obtenemos:
<disp-formula id="Eq398"><mml:math id="M598" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>r</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>Resumiendo, el campo magn&#x00E9;tico en el interior del hilo va aumentando su m&#x00F3;dulo de forma lineal conforme nos alejamos del eje central, mientras que una vez fuera del hilo el m&#x00F3;dulo del campo decrece como 1/<italic>r</italic>.</p></list-item>
</list>
<p>A modo de ejemplo, si suponemos que por un hilo de 1 cm de radio circula una corriente de 1 amperio, la gr&#x00E1;fica que obtenemos es la siguiente. En esta gr&#x00E1;fica se pueden apreciar claramente las dos regiones: en el interior del hilo la intensidad del campo magn&#x00E9;tico crece de forma lineal con la distancia al centro del hilo, mientras que una vez fuera el campo decrece como <inline-formula><mml:math id="M599" display='block'><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></inline-formula>.</p>
<fig id="fig-95">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-95-45.jpg"/>
</fig>
<boxed-text id="bx89" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>7.</label> <p>La figura muestra dos secciones frontales de conductores paralelos, muy largos y perpendiculares al plano <italic>xy</italic>. Cada uno de ellos transporta una corriente <italic>I</italic>, pero en sentidos contrarios, tal y como se muestra en la siguiente figura.
<target id="pg129" specific-use="page-break"/><fig id="fig-96">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-96-45.jpg"/>
</fig></p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Dibujar el campo magn&#x00E9;tico creado por cada uno de los conductores, as&#x00ED; como el campo magn&#x00E9;tico resultante en el punto P.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Hallar la expresi&#x00F3;n del m&#x00F3;dulo de <italic>B</italic> para cualquier punto del eje <italic>x</italic>, en funci&#x00F3;n de la coordenada <italic>x</italic>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>&#x00BF;Para qu&#x00E9; valor de <italic>x B</italic> es m&#x00E1;ximo?</p></list-item>
<list-item><label><italic>d</italic>)</label> <p>Construir una gr&#x00E1;fica que represente <italic>B</italic> en funci&#x00F3;n de <italic>x</italic>.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c5-s2-7">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Aplicando la regla de la mano derecha, podemos dibujar los campos magn&#x00E9;ticos generados por los cables 1 y 2, <inline-formula><mml:math id="M600" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula> y <inline-formula><mml:math id="M601" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula> respectivamente, obteniendo la siguiente figura:
<fig id="fig-97">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-97-45.jpg"/>
</fig></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Para calcular el campo magn&#x00E9;tico resultante, primero calcularemos el m&#x00F3;dulo de cada uno de los campos para posteriormente descomponerlos en sus componentes <italic>x</italic> e <italic>y</italic> y proceder a su suma. Para calcular el m&#x00F3;dulo de ambos campos magn&#x00E9;ticos aplicaremos la f&#x00F3;rmula de campo magn&#x00E9;tico generado por un hilo infinito:
<disp-formula id="Eq399"><mml:math id="M602" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p><target id="pg130" specific-use="page-break"/>donde la distancia <italic>r</italic> se deduce directamente aplicando el teorema de Pit&#x00E1;goras <inline-formula><mml:math id="M603" display='block'><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:math></inline-formula>. En este caso, tanto la distancia entre los conductores y el punto <italic>P</italic> como la intensidad que circula por los hilos es la misma, y por lo tanto los m&#x00F3;dulos de ambos campos ser&#x00E1;n iguales <inline-formula><mml:math id="M604" display='block'><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi></mml:math></inline-formula>, y su valor vendr&#x00E1; dado por:
<disp-formula id="Eq400"><mml:math id="M605" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Al descomponer ambos campos en sus componentes seg&#x00FA;n los ejes <italic>x</italic> e <italic>y</italic> obtendremos:
<disp-formula id="Eq401"><mml:math id="M606" display='block'><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq402"><mml:math id="M607" display='block'><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>y</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>y</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>Observe que las componentes seg&#x00FA;n el eje <italic>y</italic> tienen igual m&#x00F3;dulo pero sentidos opuestos, lo que implica que ambas componentes se anulan mutuamente, con lo que el campo magn&#x00E9;tico total ser&#x00E1; &#x00FA;nicamente la suma de las componentes <italic>x</italic> de ambos campos. Si adem&#x00E1;s expresamos sin <italic>&#x03B1;</italic> en funci&#x00F3;n de los par&#x00E1;metros geom&#x00E9;tri-cos del problema nos queda:
<disp-formula id="Eq403"><mml:math id="M608" display='block'><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mi>a</mml:mi><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq404"><mml:math id="M609" display='block'><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>D&#x00E1;ndole car&#x00E1;cter vectorial al campo magn&#x00E9;tico resultante obtenemos:
<disp-formula id="Eq405"><mml:math id="M610" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Para calcular el valor de <italic>x</italic> para el cual el campo magn&#x00E9;tico es m&#x00E1;ximo simplemente deberemos calcular el m&#x00E1;ximo de la funci&#x00F3;n obtenida anteriormente:
<disp-formula id="Eq406"><mml:math id="M611" display='block'><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula></p>
<p><target id="pg131" specific-use="page-break"/>La &#x00FA;nica soluci&#x00F3;n de la ecuaci&#x00F3;n anterior nos lleva a obtener que el punto <italic>x</italic> = 0 es un punto extremal. Para saber si es m&#x00E1;ximo o m&#x00ED;nimo debemos volver a derivar y estudiar el signo de esta derivada en dicho punto
<disp-formula id="Eq407"><mml:math id="M612" display='block'><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>B</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Al sustituir <italic>x</italic> = 0, la expresi&#x00F3;n tiene signo negativo y por lo tanto obtenemos que el punto <italic>x</italic> = 0 es el punto del eje <italic>x</italic> para el cual el campo magn&#x00E9;tico alcanza su valor m&#x00E1;ximo.</p>
<p>A este resultado podr&#x00ED;amos haber llegado de una forma intuitiva simplemente razonando que el m&#x00F3;dulo del campo magn&#x00E9;tico es inversamente proporcional a la distancia y el punto que se encuentra a una distancia m&#x00ED;nima de ambos cables en este caso es el punto <italic>x</italic> = 0, por lo tanto si la distancia es m&#x00ED;nima, el campo ser&#x00E1; m&#x00E1;ximo. Esto es posible hacerlo porque la distribuci&#x00F3;n de los hilos es sim&#x00E9;trica y las corrientes que circulan por ellos son iguales, en caso de no ser as&#x00ED; deberemos proceder como se ha mostrado anteriormente.</p></list-item>
<list-item><label><italic>d</italic>)</label> <p>Para construir una gr&#x00E1;fica del valor del campo magn&#x00E9;tico a lo largo del eje <italic>x</italic> deberemos hacer uso de alg&#x00FA;n programa de representaci&#x00F3;n gr&#x00E1;fica (Excel, Matlab, Mathematica, etc.). En nuestro caso presentamos la gr&#x00E1;fica obtenida para los valores <italic>I</italic>=5 A, <italic>a</italic>=5 cm
<fig id="fig-98">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-98-45.jpg"/>
</fig></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx90" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>8.</label> <p>Sea un hilo infinito situado sobre el eje <italic>z</italic> por el que circula una corriente <italic>I</italic><sub>1</sub> = 2 <italic>A</italic> en el sentido positivo de dicho eje. Calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El campo magn&#x00E9;tico que genera la corriente en el punto (2, 0, 0) m.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>El punto del plano <italic>xy</italic> por el que debe pasar un segundo hilo, paralelo al anterior, por el que circula una corriente <italic>I</italic><sub>2</sub> = 3 <italic>A</italic> para que el campo magn&#x00E9;tico total en el punto (2, 0, 0) <italic>m</italic> sea nulo. Considere que la corriente en este segundo hilo tambi&#x00E9;n lleva el sentido positivo del eje <italic>z</italic>.</p></list-item>
<list-item><label><target id="pg132" specific-use="page-break"/><italic>c</italic>)</label> <p>Repita los apartados anteriores para el punto (3, 4, 0) m. &#x00BF;Y si la corriente en el segundo hilo llevase sentido opuesto?</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c5-s2-8">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>En este tipo de problemas siempre es &#x00FA;til realizar un esquema en el que se representen las corrientes y los campos magn&#x00E9;ticos que estas generen teniendo cuidado de representar correctamente los sistemas de referencia. En este ejercicio, el esquema ser&#x00ED;a el siguiente:
<fig id="fig-99">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-99-45.jpg"/>
</fig></p>
<p>Para obtener el m&#x00F3;dulo del campo magn&#x00E9;tico que se nos pide aplicaremos (<xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-8">5.8</xref>) y su sentido vendr&#x00E1; dado por (<xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-2">5.2</xref>) o la regla de la mano derecha, de este modo obtenemos:
<disp-formula id="Eq408"><mml:math id="M613" display='block'><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>T</mml:mn></mml:math></disp-formula></p></list-item>
    <list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Lo primero que hacemos es calcular la distancia <italic>d</italic><sub>2</sub> que debe haber entre el punto (2, 0, 0) y el punto de intersecci&#x00F3;n entre el plano <italic>xy</italic> y el segundo hilo. Para ello aplicamos <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-8">5.8</xref> y exigimos que el m&#x00F3;dulo del campo generado por el segundo hilo sea igual al obtenido en el apartado anterior.
<disp-formula id="Eq409"><mml:math id="M614" display='block'><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mi>T</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mn mathvariant="normal">m</mml:mn></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Una vez obtenida esta distancia deducimos el punto de intersecci&#x00F3;n que se nos pide. Para ello nos basaremos en (<xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-2">5.2</xref>) y en el hecho de que el campo magn&#x00E9;tico que genera la segunda corriente debe llevar sentido <inline-formula><mml:math id="M615" display='block'><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>. De este modo, el punto de corte deber&#x00E1; situarse en el eje <italic>x</italic> a la derecha del punto (2, 0, 0) y por lo tanto el punto que dista a 3 m del anterior ser&#x00E1; (5, 0, 0) m.</p>
<p>El esquema que representa este problema lo podemos ver en la figura siguiente:
<fig id="fig-100">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-100-45.jpg"/>
</fig></p></list-item>
<list-item><label><target id="pg133" specific-use="page-break"/><italic>c</italic>)</label> <p>Para resolver el problema en el nuevo punto que se nos propone procederemos de modo similar. Primero calculamos el campo magn&#x00E9;tico generado por la corriente <italic>I</italic><sub>1</sub> en el punto (3, 4, 0), donde <inline-formula><mml:math id="M616" display='block'><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:msup><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mn>4</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow></mml:math></inline-formula>
<disp-formula id="Eq410"><mml:math id="M617" display='block'><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mn>T</mml:mn></mml:math></disp-formula></p>
<p>Para calcular el vector unitario en la direcci&#x00F3;n del campo debemos aplicar <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-2">5.2</xref> donde el vector unitario de la corriente es <inline-formula><mml:math id="M618" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> y <inline-formula><mml:math id="M619" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></inline-formula> es el vector unitario que apunta desde el origen de coordenadas (punto del plano por el que pasa el hilo infinito 1) al punto donde queremos calcular el campo magn&#x00E9;tico. Para calcular este vector unitario debemos utilizar los cosenos directores del vector. Con todo ello, obtenemos que el campo magn&#x00E9;tico en el punto (3, 4) m es:
<disp-formula id="Eq411"><mml:math id="M620" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>T</mml:mn></mml:math></disp-formula></p>
<p>Por lo tanto, el campo magn&#x00E9;tico que genera el hilo 2 deber&#x00E1; ser:
<disp-formula id="Eq412"><mml:math id="M621" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>T</mml:mn></mml:math></disp-formula></p>
<p>Para que la corriente <italic>I</italic><sub>2</sub> genere un campo de intensidad 0,8 <italic>T</italic> debe situarse a una distancia <italic>d</italic><sub>2</sub> que obtenemos aplicando la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-8">ecuaci&#x00F3;n 5.8</xref>
<disp-formula id="Eq413"><mml:math id="M622" display='block'><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mi>T</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mn mathvariant="normal">m</mml:mn></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Finalmente, para calcular el punto del plano <italic>xy</italic> por el que debe pasar el segundo hilo aplicaremos <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-2">5.2</xref> y deducimos que dicho punto debe situarse sobre la recta que une el origen de coordenadas con el punto (3, 4) a 7,5 m de dicho punto en la parte de la semirecta delimitada por el punto (3, 4, 0) y el infinito. Esta deducci&#x00F3;n del sentido del campo tambi&#x00E9;n lo podr&#x00ED;amos hacer mediante la regla de la mano derecha.
<disp-formula id="Eq414"><mml:math id="M623" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>m</mml:mn></mml:math></disp-formula></p>
<p>El esquema de este &#x00FA;ltimo apartado nos permite comprobar que nuestros razonamientos son ciertos. En muchos casos, la realizaci&#x00F3;n de este tipo de dibujos nos facilitan la localizaci&#x00F3;n de la segunda corriente.
<fig id="fig-101">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-101-45.jpg"/>
</fig></p>
<p><target id="pg134" specific-use="page-break"/>Si el sentido de la segunda corriente fuese el opuesto, el razonamiento ser&#x00ED;a similar pero deducir&#x00ED;amos que el punto est&#x00E1; situado en el tramo de la recta delimitada por el punto (3, 4) y &#x2212;&#x221E;, de este modo:
<disp-formula id="Eq415"><mml:math id="M624" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>;</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>m</mml:mn></mml:math></disp-formula></p>
<p>En este tipo de problemas en los que &#x00FA;nicamente intervienen dos hilos paralelos, para que el campo resultante en un determinado punto del espacio sea nulo estos hilos y el punto en cuesti&#x00F3;n siempre deber&#x00E1;n estar alineados sobre la misma recta.</p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx91" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>9.</label> <p>Obtenga la expresi&#x00F3;n del campo magn&#x00E9;tico generado por una espira de radio R por la que circula una corriente <italic>I</italic> en un punto de su eje longitudinal situado a una distancia <italic>x</italic> del centro de la espira.</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c5-s2-9">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Lo primero que queremos indicar al lector es que la expresi&#x00F3;n que se pide es la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-4">f&#x00F3;rmula 5.4</xref>.</p>
<p>Para proceder a la resoluci&#x00F3;n de este problema, lo m&#x00E1;s conveniente es realizar un dibujo que nos permita identificar la direcci&#x00F3;n y sentido del campo magn&#x00E9;tico. Este dibujo nos va a permitir apreciar la simetr&#x00ED;a del campo magn&#x00E9;tico lo que facilitar&#x00E1; la obtenci&#x00F3;n de la expresi&#x00F3;n que se nos pide.</p>
<fig id="fig-102">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-102-45.jpg"/>
</fig>
<p>Si tomamos un elemento diferencial de corriente <inline-formula><mml:math id="M625" display='block'><mml:mi>Id</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula> y aplicamos la ley de Biot y Savart (<xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-2">5.2</xref>) obtenemos el campo <inline-formula><mml:math id="M626" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula></p>
<disp-formula id="Eq416"><target id="pg135" specific-use="page-break"/><mml:math id="M627" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub></mml:mrow><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Este campo magn&#x00E9;tico lo podemos descomponer en dos componentes: la componente seg&#x00FA;n la direcci&#x00F3;n del eje <italic>x</italic>, <inline-formula><mml:math id="M628" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi></mml:msub></mml:math></inline-formula> y la componente en el plano perpendicular a la direcci&#x00F3;n <italic>x</italic>, <inline-formula><mml:math id="M629" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>y</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi></mml:mrow></mml:msub></mml:math></inline-formula>. De este modo obtenemos:</p>
<disp-formula id="Eq417"><mml:math id="M630" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub></mml:mrow><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>90</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<p>y</p>
<disp-formula id="Eq418"><mml:math id="M631" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>y</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub></mml:mrow><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mi>sen</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>90</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<p>Si analizamos el esquema de la figura, podemos observar que el elemento <inline-formula><mml:math id="M632" display='block'><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">d</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula> tiene un elemento sim&#x00E9;trico <inline-formula><mml:math id="M633" display='block'><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">d</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula> que genera un campo magn&#x00E9;tico <inline-formula><mml:math id="M634" display='block'><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">d</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula> cuya componente en el plano perpendicular a la direcci&#x00F3;n <italic>x</italic> anula la componente del campo generada por el elemento <inline-formula><mml:math id="M635" display='block'><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">d</mml:mi></mml:mrow><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula>. Esto nos lleva a la simplificaci&#x00F3;n del problema puesto que &#x00FA;nicamente tenemos que calcular la componente <italic>x</italic> del campo magn&#x00E9;tico total.</p>
<disp-formula id="Eq419"><mml:math id="M636" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>90</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msub></mml:mrow><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>90</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>I</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mi>L</mml:mi></mml:msub><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mrow><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mfrac><mml:mi>sen</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p>La distancia desde el elemento de corriente <inline-formula><mml:math id="M637" display='block'><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">d</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> hasta el punto donde queremos calcular, lo podemos escribir en funci&#x00F3;n de su coordenada <italic>x</italic> y el radio de la espira <inline-formula><mml:math id="M638" display='block'><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>:</mml:mo><mml:msub><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:math></inline-formula> y de forma similar tambi&#x00E9;n podemos relacionar <italic>sen&#x03B8;</italic> = <italic>R</italic>/<italic>r</italic>. Sustituyendo ambas expresiones en la ecuaci&#x00F3;n anterior obtenemos</p>
<disp-formula id="Eq420"><mml:math id="M639" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>I</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mi>sen</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>I</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mi>R</mml:mi><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>I</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Simplificando y teniendo en cuenta que hemos demostrado que el campo magn&#x00E9;tico total &#x00FA;nicamente tiene componente <italic>x</italic>, podemos obtener la expresi&#x00F3;n que se nos pide:</p>
<disp-formula id="Eq421"><mml:math id="M640" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>I</mml:mi><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx92" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>10.</label> <p>Obtenga la expresi&#x00F3;n del campo magn&#x00E9;tico generado por un solenoide de longitud <italic>L</italic> y <italic>N</italic> espiras de radio <italic>R</italic> por el que circula una corriente <italic>I</italic> en un punto de su eje longitudinal.</p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c5-s2-10">
<title><target id="pg136" specific-use="page-break"/>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>La expresi&#x00F3;n que se pide es una generalizaci&#x00F3;n de la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-5">f&#x00F3;rmula 5.5</xref> que hemos mostrado en la introducci&#x00F3;n de este cap&#x00ED;tulo.</p>
<p>Para proceder a la resoluci&#x00F3;n de este problema, nos basaremos en la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-4">ecuaci&#x00F3;n 5.4</xref> que nos proporciona el campo magn&#x00E9;tico generado por una espira en un punto de su eje.</p>
    <p>Para plantear el problema realizamos un dibujo en el que se representa un corte transversal del solenoide en el que se puede apreciar el sentido de la corriente en el propio solenoide. En este caso viendo el sentido de la corriente y teniendo en cuenta la regla de la mano derecha deducimos que el campo magn&#x00E9;tico en el punto <italic>P</italic> lleva sentido <inline-formula><mml:math id="M641" display='block'><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> apuntando hacía la derecha como se muestra en la figura siguiente:</p>
<fig id="fig-103">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-103-45.jpg"/>
</fig>
<p>Tomamos un elemento diferencial de longitud <italic>dx</italic> del solenoide, observamos que contiene <italic>n dx</italic> espiras, siendo <italic>n</italic> la densidad de espiras por unidad de longitud (<italic>n</italic> = <italic>N</italic>/<italic>L</italic>). El campo magn&#x00E9;tico generado por las espiras contenidas en este elemento diferencial de longitud lo podemos averiguar bas&#x00E1;ndonos en la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-4">ecuaci&#x00F3;n 5.4</xref>, y vendr&#x00E1; dado por la siguiente expresi&#x00F3;n:</p>
<disp-formula id="Eq422"><mml:math id="M642" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mi>N</mml:mi><mml:mi>L</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Integrando esta expresi&#x00F3;n obtendremos el campo magn&#x00E9;tico generado por todo el solenoide.</p>
<p>Para realizar la integral hacemos el cambio de variable <italic>R</italic> = <italic>xtg&#x03B8;</italic> y tenemos en cuenta que <inline-formula><mml:math id="M643" display='block'><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:msup><mml:mi>g</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:msup><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></inline-formula>.</p>
<disp-formula id="Eq423"><target id="pg137" specific-use="page-break"/><mml:math id="M644" display='block'><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>R</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>tg</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:msup><mml:mi>sen</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p>Esto nos lleva a poder expresar el <italic>dB</italic> anterior en funci&#x00F3;n de la variable <italic>&#x03B8;</italic>.</p>
<fig id="fig-104">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-104-45.jpg"/>
</fig>
<p>Operando e integrando, llegamos a la expresi&#x00F3;n:</p>
<disp-formula id="Eq424"><mml:math id="M645" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>N</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>L</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>sen</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>N</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>L</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Esta expresi&#x00F3;n la podemos transformar escribiendo los cosenos en funci&#x00F3;n de las caracter&#x00ED;sticas f&#x00ED;sicas del solenoide. En este caso, respecto del punto <italic>P</italic>, el extremo izquierdo del solenoide est&#x00E1; en el punto &#x2212;<italic>a</italic> y el extremo derecho en <italic>b</italic>, lo que nos lleva a:</p>
<disp-formula id="Eq425"><mml:math id="M646" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>N</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>L</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>b</mml:mi><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>b</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi></mml:mrow><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>b</mml:mi><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>b</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>a</mml:mi><mml:msqrt><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:msqrt></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Un caso particular de este problema ser&#x00ED;a considerar que el solenoide es muy largo y que el punto <italic>P</italic> est&#x00E1; situado en el medio del propio solenoide. Esto nos lleva a que <italic>&#x03B8;</italic><sub>1</sub> &#x2192; &#x03C0; y que <italic>&#x03B8;</italic><sub>2</sub> &#x2192; 0.</p>
<fig id="fig-105">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-105-45.jpg"/>
</fig>
<p>De este modo,</p>
<disp-formula id="Eq426"><mml:math id="M647" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>N</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>L</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>N</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>L</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p><target id="pg138" specific-use="page-break"/>que se corresponde con la expresi&#x00F3;n del campo magn&#x00E9;tico en el interior de un solenoide infinito.</p>
<p>Aunque no se pide, para que el lector entienda por qu&#x00E9; en la mayor&#x00ED;a de los problemas directamente usamos la f&#x00F3;rmula correspondiente al campo magn&#x00E9;tico de un solenoide infinito en lugar de particularizar la expresi&#x00F3;n que hemos obtenido, presentamos la siguiente gr&#x00E1;fica.</p>
<fig id="fig-106">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-106-45.jpg"/>
</fig>
<p>En ella se representa la relaci&#x00F3;n entre el campo magn&#x00E9;tico exacto en el eje de un solenoide <italic>B</italic> y la aproximaci&#x00F3;n de solenoide infinito <italic>B</italic><sub>0</sub> = <italic>&#x00B5;</italic><sub>0</sub> <italic>n I</italic>. Esta relaci&#x00F3;n la hemos calculado para 3 solenoides distintos de longitud 1 m y de radios <italic>r</italic> = 5 cm, <italic>r</italic> = 10 cm y <italic>r</italic> = 40 cm. En la gr&#x00E1;fica tambi&#x00E9;n se han marcado con una l&#x00ED;nea punteada vertical los puntos que se corresponder&#x00ED;an con los extremos del solenoide.</p>
<p>Si analizamos los resultados comprobamos que para los valores m&#x00E1;s peque&#x00F1;os de los radios el valor del campo magn&#x00E9;tico permanece pr&#x00E1;cticamente constante y con un valor muy pr&#x00F3;ximo al valor ideal del solenoide infinito <inline-formula><mml:math id="M648" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2248;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:math></inline-formula> siendo esta aproximaci&#x00F3;n m&#x00E1;s v&#x00E1;lida cuanto m&#x00E1;s peque&#x00F1;o es el radio. Asimismo, podemos observar que el campo magn&#x00E9;tico decrece en el exterior del solenoide y que este decrecimiento es m&#x00E1;s pronunciado cuanto m&#x00E1;s peque&#x00F1;o es el radio del solenoide.</p>
<p>Estos resultados nos llevan a aceptar la aproximaci&#x00F3;n del campo magn&#x00E9;tico generado por un solenoide infinito como opci&#x00F3;n v&#x00E1;lida para simplificar los problemas en los que aparecen campos magn&#x00E9;ticos generados por solenoides, puesto que normalmente los radios ser&#x00E1;n mucho menores que las longitudes de los solenoides implicados.</p>
</sec>
</sec>
</body>
</book-part>
<book-part id="c6" book-part-type="chapter">
<book-part-meta>
<book-part-id book-part-id-type="publisher-id">URJC</book-part-id>
<title-group>
<label><target id="pg139" specific-use="page-break"/>6.</label>
<title>Fuerzas magn&#x00E9;ticas</title>
</title-group>
<fpage>139</fpage>
<lpage>162</lpage>
</book-part-meta>
<body>
<sec id="c6-s1">
<label>6.1.</label>
<title>Ecuaciones Relevantes.</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Fuerza magn&#x00E9;tica sobre part&#x00ED;cula cargada o Ley de Lorentz.</bold></p>
<p>Cuando una part&#x00ED;cula con carga <italic>q</italic> se mueve con una velocidad <inline-formula><mml:math id="M649" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> en una regi&#x00F3;n del espacio en la que hay un campo magn&#x00E9;tico <inline-formula><mml:math id="M650" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, esta experimenta una fuerza perpendicular al plano generado por ambos vectores y que viene determinada por:
<disp-formula id="Eq006-1"><label>(6.1)</label> <mml:math id="M651" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
    <p>Si en lugar de una carga puntual lo que tenemos es una corriente el&#x00E9;ctrica, <italic>I</italic>, la fuerza sobre cada elemento diferencial de corriente será:
<disp-formula id="Eq006-2"><label>(6.2)</label><mml:math id="M652" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>siendo <inline-formula><mml:math id="M653" display='block'><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">d</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> un vector de m&#x00F3;dulo d<italic>l</italic> y sentido el que lleva la corriente.</p>
<p>Un aplicaci&#x00F3;n particular de este fen&#x00F3;meno es el caso de dos corrientes paralelas infinitas separadas una distancia <italic>d</italic>.</p>
<p>En este caso, aparecer&#x00E1; una fuerza sobre cada una de las corrientes debido al campo magn&#x00E9;tico que la otra genera en la zona donde se encuentra la primera. Obviamente, al tratarse de corrientes infinitas, no tiene sentido hablar de fuerza total, pero s&#x00ED; de fuerza por unidad de longitud, <italic>F</italic>/<italic>l</italic>. Haciendo uso de las <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-8">ecuaciones 5.8</xref> y <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq006-2">6.2</xref>, obtenemos:
<disp-formula id="Eq006-3"><label>(6.3)</label><mml:math id="M654" display='block'><mml:mfrac><mml:mi>F</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Para determinar el sentido de la fuerza deberemos hacer el producto vectorial <inline-formula><mml:math id="M655" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>.</p>
<p>El resultado que obtendremos es sencillo, corrientes paralelas con el mismo sentido se atraen, mientras que si las corrientes llevan sentidos opuestos, las corrientes se repelen.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Movimiento de cargas puntuales en el seno de un campo magn&#x00E9;tico.</bold></p>
<p>Una part&#x00ED;cula de masa <italic>m</italic> y carga <italic>q</italic> que se mueve con una velocidad <inline-formula><mml:math id="M656" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> perpendicular a un campo magn&#x00E9;tico describir&#x00E1; una &#x00F3;rbita circular de radio <italic>R</italic> y periodo <italic>T</italic>.
<disp-formula id="Eq006-4"><label>(6.4)</label><mml:math id="M657" display='block'><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>v</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>B</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq006-5"><target id="pg140" specific-use="page-break"/><label>(6.5)</label><mml:math id="M658" display='block'><mml:mi>T</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>B</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>En este caso el campo magn&#x00E9;tico no realiza trabajo sobre la part&#x00ED;cula y no modifica la energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica de la part&#x00ED;cula, modifica <inline-formula><mml:math id="M659" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> pero no <inline-formula><mml:math id="M660" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:math></inline-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Espiras de corriente.</bold></p>
<p>Cuando una espira de corriente es introducida en un campo magn&#x00E9;tico las fuerzas que actu&#x00E1;n sobre ella generan un momento <inline-formula><mml:math id="M661" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>M</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> (o torque, <inline-formula><mml:math id="M662" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03C4;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>) que viene dado por:
<disp-formula id="Eq006-6"><label>(6.6)</label><mml:math id="M663" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>M</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>N</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>donde <italic>N</italic> es el n&#x00FA;mero de vueltas de la espira, <italic>I</italic> la intensidad de corriente que circula por ella y <inline-formula><mml:math id="M664" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>S</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>n</mml:mi></mml:msub></mml:math></inline-formula> es el vector normal a la superficie de la espira y cuyo sentido viene determinado por el sentido de la corriente y la regla de la mano derecha.</p>
<p>La magnitud <inline-formula><mml:math id="M665" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> se conoce como momento dipolar magn&#x00E9;tico o momento magn&#x00E9;tico,
<disp-formula id="Eq006-7"><label>(6.7)</label><mml:math id="M666" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>N</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>S</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>n</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p>
<p>En funci&#x00F3;n de estos t&#x00E9;rminos podemos definir la energ&#x00ED;a potencial de la espira:
<disp-formula id="Eq006-8"><label>(6.8)</label><mml:math id="M667" display='block'><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
</sec>
<sec id="c6-s2">
<label>6.2.</label>
<title>Ejercicios</title>
<boxed-text id="bx93" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>1.</label> <p>Un cable rectil&#x00ED;neo situado sobre el eje <italic>x</italic> lleva una corriente <italic>I</italic> = 10 A en el sentido positivo del eje. Una part&#x00ED;cula de carga <italic>q</italic> = 10<italic>&#x00B5;</italic> C se encuentra en la coordenada <italic>y</italic> = 1 cm. Determine la fuerza que actu&#x00E1; sobre la part&#x00ED;cula en los siguientes casos:
</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p><disp-formula id="Eq427"><mml:math id="M668" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p><disp-formula id="Eq428"><mml:math id="M669" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p><disp-formula id="Eq429"><mml:math id="M670" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>d</italic>)</label> <p><disp-formula id="Eq430"><mml:math id="M671" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
<sec id="c6-s2-1">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>El campo magn&#x00E9;tico generado por el cable en el punto <italic>y</italic> = 1 cm se puede expresar vectorialmente por:</p>
<disp-formula id="Eq006-9"><label>(6.9)</label><mml:math id="M672" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:math><target id="pg141" specific-use="page-break"/></disp-formula>
<fig id="fig-107">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-107-45.jpg"/>
</fig>
<p>El vector se deduce de la regla de la mano derecha aplicada al hilo de corriente.</p>
<p>Se puede ahora calcular las fuerzas en cada situaci&#x00F3;n:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p><disp-formula id="Eq431"><mml:math id="M673" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p><disp-formula id="Eq432"><mml:math id="M674" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p><disp-formula id="Eq433"><mml:math id="M675" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>d</italic>)</label> <p><disp-formula id="Eq434"><mml:math id="M676" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>.</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx94" position="float">
<list list-type="simple">
    <list-item><label>2.</label> <p>Una part&#x00ED;cula <italic>q</italic> = 1<italic>&#x00B5;</italic>C pasa por el origen de coordenadas en el instante <italic>t</italic><sub>0</sub> con velocidad <inline-formula><mml:math id="M678" display='block'><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>100</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>14</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></inline-formula>. Si el campo magnético en el origen de coordenadas vale <inline-formula><mml:math id="M677" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>01</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:math></inline-formula>, determine la fuerza magnética sobre la part&#x00ED;cula en este instante.</p>
<p>Una part&#x00ED;cula <italic>q</italic> = 1<italic>&#x00B5;</italic>C con velocidad  se encuentra en el origen en el instante <italic>t</italic><sub>0</sub>. Determinar la fuerza sobre la part&#x00ED;cula en este instante.</p>
<p>Siendo la masa de la part&#x00ED;cula <italic>m</italic> = 1 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;6</sup> kg, &#x00BF;cu&#x00E1;l es la aceleraci&#x00F3;n sobre la part&#x00ED;cula?</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-2">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Aplicamos la definici&#x00F3;n de la fuerza de Lorentz:</p>
<disp-formula id="Eq435"><mml:math id="M679" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mtable columnalign="center center center" columnspacing="1em" rowspacing="4pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mtd><mml:mtd><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mtd><mml:mtd><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi></mml:msub></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>y</mml:mi></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>z</mml:mi></mml:msub></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq436"><mml:math id="M680" display='block'><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mtable columnalign="center center center" columnspacing="1em" rowspacing="4pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mtd><mml:mtd><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mtd><mml:mtd><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mn>100</mml:mn></mml:mtd><mml:mtd><mml:mn>0</mml:mn></mml:mtd><mml:mtd><mml:mn>14</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:mtd><mml:mtd><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>01</mml:mn></mml:mtd><mml:mtd><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>N</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p>La aceleraci&#x00F3;n se deduce de las leyes de Newton. Siendo <inline-formula><mml:math id="M681" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> la fuerza, tenemos:<target id="pg142" specific-use="page-break"/></p>
<disp-formula id="Eq437"><mml:math id="M682" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>14</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx95" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>3.</label> <p>Una corriente el&#x00E9;ctrica de <italic>I</italic> = 1 A circula en un cable infinito a lo largo del eje <italic>x</italic> en direcci&#x00F3;n <italic>x</italic> creciente. En un determinado instante, una part&#x00ED;cula cargada, <italic>q</italic> = 1&#x00B7;10<sup>&#x2212;6</sup> C, pasa por el punto (0, 10, 0) cm con una velocidad <inline-formula><mml:math id="M683" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></inline-formula>. Calcule el vector fuerza que aparece sobre la carga.</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-3">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
    <p>Para resolver este problema deberemos aplicar la ecuaci&#x00F3;n <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq006-1">6.1</xref> teniendo en cuenta que el campo magn&#x00E9;tico que actu&#x00E1; sobre la part&#x00ED;cula es el que genera el hilo. Su m&#x00F3;dulo viene determinado por B = <italic>&#x00B5;</italic><sub>0</sub>I/2&#x03C0;d y su sentido por la ley de BiotSavart o por la regla de la mano derecha. Combinando ambas ecuaciones, obtendremos:</p>
<disp-formula id="Eq438"><mml:math id="M684" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>11</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx96" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>4.</label> <p>Dos alambres paralelos y rectil&#x00ED;neos separados una distancia <italic>d</italic>, transportan intensidades de corriente <italic>I</italic><sub>1</sub> e <italic>I</italic><sub>2</sub> en el mismo sentido. Calcular la relaci&#x00F3;n entre las fuerzas magn&#x00E9;ticas que uno ejerce sobre el otro, es decir, <italic>F</italic><sub>12</sub>/<italic>F</italic><sub>21</sub>.</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-4">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para resolver este problema deberemos hacer uso de la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq006-2">ecuaci&#x00F3;n 6.2</xref>, la cual una vez integrada y particularizada para el caso de la fuerza que el conductor 1 ejerce sobre el 2 nos queda</p>
<disp-formula id="Eq439"><mml:math id="M685" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>12</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:math></disp-formula>
<p>donde <inline-formula><mml:math id="M686" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula> es el campo magn&#x00E9;tico que la corriente 1 genera en los puntos del espacio donde est&#x00E1; el hilo 2. Este campo vendr&#x00E1; dado por la ecuaci&#x00F3;n:</p>
<disp-formula id="Eq440"><mml:math id="M687" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>donde &#x00FA;nicamente hemos calculado el m&#x00F3;dulo del campo. En este caso al ser los hilos paralelos, el campo magn&#x00E9;tico que genera cada uno de los hilos es perpendicular a la corriente del otro hilo de modo que el m&#x00F3;dulo de la fuerza <italic>F</italic><sub>12</sub> es:</p>
<disp-formula id="Eq441"><mml:math id="M688" display='block'><mml:msub><mml:mi>F</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>12</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p><target id="pg143" specific-use="page-break"/>Procediendo de forma an&#x00E1;loga podemos obtener la fuerza que el conductor 2 ejerce sobre el conductor 1, <italic>F</italic><sub>21</sub></p>
<disp-formula id="Eq442"><mml:math id="M689" display='block'><mml:msub><mml:mi>F</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>21</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>con lo que obtenemos que la relaci&#x00F3;n que busc&#x00E1;bamos <italic>F</italic><sub>12</sub>/<italic>F</italic><sub>21</sub> = 1.</p>
<p>El resultado es una soluci&#x00F3;n l&#x00F3;gica si tenemos en cuenta la 3<italic><sup>a</sup></italic> Ley de Newton.</p>
<boxed-text id="bx97" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>5.</label> <p>Un prot&#x00F3;n (carga <italic>e</italic> = 1,6 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;19</sup> C y masa <italic>m</italic> = 1,7 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;27</sup> kg) se acelera desde el reposo mediante una diferencia de potencial de &#x0394;<italic>V</italic> = 1000 V. Posteriormente entra en una regi&#x00F3;n donde hay un campo magn&#x00E9;tico uniforme de magnitud <italic>B</italic> = 0,9 T perpendicular a su velocidad. Calcular la velocidad del prot&#x00F3;n en esta regi&#x00F3;n y el radio de su trayectoria circular.</p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-5">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>La diferencia de potencial en el espacio lleva asociada una diferencia en la energ&#x00ED;a potencial del prot&#x00F3;n. Como el campo el&#x00E9;ctrico es un campo conservativo, podemos aplicar el principio de conservaci&#x00F3;n de la energ&#x00ED;a. De este modo, la p&#x00E9;rdida de energ&#x00ED;a potencial se transforma en energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica.</p>
<disp-formula id="Eq443"><mml:math id="M690" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>Despejando la velocidad de la ecuaci&#x00F3;n anterior obtenemos:</p>
<disp-formula id="Eq444"><mml:math id="M691" display='block'><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac></mml:msqrt><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>16</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>27</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac></mml:msqrt><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>433</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>86</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>Para calcular el radio de la trayectoria circular que describir&#x00E1; el prot&#x00F3;n una vez que entre en la regi&#x00F3;n del espacio en la que est&#x00E1; definido el campo magn&#x00E9;tico, simplemente debemos sustituir los datos en la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq006-4">ecuaci&#x00F3;n 6.4</xref>:</p>
<disp-formula id="Eq445"><mml:math id="M692" display='block'><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>v</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>B</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>27</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>433</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>86</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>19</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>12</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx98" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>6.</label> <p>Se lanza un electr&#x00F3;n desde el reposo hasta alcanzar una velocidad <inline-formula><mml:math id="M693" display='block'><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi>km</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></inline-formula> (que dibujaremos en el papel hacia la derecha) en una regi&#x00F3;n donde hay un campo magn&#x00E9;tico <italic>B</italic> = 10<sup>&#x2212;2</sup> T constante perpendicular a la velocidad del electr&#x00F3;n (que dibujaremos hacia dentro del papel).</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg144" specific-use="page-break"/><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular el m&#x00F3;dulo de la fuerza que actu&#x00E1; sobre el electr&#x00F3;n indicando su direcci&#x00F3;n y sentido. Calcular el radio de la trayectoria descrita por el electr&#x00F3;n.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;l es la variaci&#x00F3;n de potencial que habr&#x00E1; experimentado ese electr&#x00F3;n antes de entrar en dicha regi&#x00F3;n para pasar del reposo a la velocidad <italic>v</italic> = 10<sup>3</sup> km&#x00B7;s<sup>&#x2212;1</sup>?.</p>
<p>Datos: <italic>q<sub>e</sub></italic> = &#x2212;1,6 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;19</sup> C, <italic>m<sub>e</sub></italic> = 9,1 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;31</sup> kg.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-6">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
    <list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Para calcular el m&#x00F3;dulo de la fuerza que actuar&#x00E1; sobre el electr&#x00F3;n deberemos aplicar la ecuación de la fuerza de Lorentz, teniendo en cuenta que el enunciado nos dice que <inline-formula><mml:math id="M694" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> y <inline-formula><mml:math id="M695" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> son perpendiculares:
<disp-formula id="Eq446"><mml:math id="M696" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>19</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>6</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p>
<p>Para dibujar la fuerza <inline-formula><mml:math id="M697" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> simplemente deberemos aplicar la regla de la mano derecha, y tener en cuenta que la carga del electr&#x00F3;n es negativa, con lo que obtenemos el dibujo que se presenta a continuaci&#x00F3;n:
<fig id="fig-108">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-108-45.jpg"/>
</fig></p>
<p>Este dibujo es v&#x00E1;lido &#x00FA;nicamente para el instante inicial en el que el electr&#x00F3;n entra en la regi&#x00F3;n donde hay campo magn&#x00E9;tico. Una vez que el electr&#x00F3;n avance en esa regi&#x00F3;n, debido a la fuerza que hemos representado anteriormente, el electr&#x00F3;n comenzar&#x00E1; a describir una trayectoria circular y la fuerza <inline-formula><mml:math id="M698" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> cambiar&#x00E1; su direcci&#x00F3;n y sentido, apuntando siempre hacia el centro de la trayectoria circular.</p>
<p>Otra opci&#x00F3;n ser&#x00ED;a expresar los vectores en un sistema de referencia cartesiano. De este modo, podr&#x00ED;amos considerar que en el instante inicial el electr&#x00F3;n se mueve seg&#x00FA;n la direcci&#x00F3;n positiva del eje <italic>x</italic> y por lo tanto el vector velocidad lo podemos describir como <inline-formula><mml:math id="M699" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>. Con esta asignaci&#x00F3;n el campo magn&#x00E9;tico lo podemos escribir como <inline-formula><mml:math id="M700" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> y la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq006-1">ecuaci&#x00F3;n 6.1</xref> nos quedar&#x00E1;:
<disp-formula id="Eq447"><mml:math id="M701" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>19</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>19</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>6</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq448"><mml:math id="M702" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>15</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><target id="pg145" specific-use="page-break"/><italic>b</italic>)</label> <p>La &#x00FA;nica fuerza que actu&#x00E1; sobre el electr&#x00F3;n es la fuerza generada por el campo el&#x00E9;ctrico, que est&#x00E1; relacionado con la diferencia de potencial que nos pregunta el problema. Como ya hemos comentado, el campo el&#x00E9;ctrico es un campo conservativo y por lo tanto la ganancia de energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica se debe a una p&#x00E9;rdida de energ&#x00ED;a potencial o, lo que es lo mismo, <inline-formula><mml:math id="M703" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>U</mml:mi></mml:math></inline-formula>. Dado que nos dicen que el electr&#x00F3;n parte del reposo y acaba teniendo una velocidad <italic>v</italic> = 10<sup>6</sup> m&#x00B7;s<sup>&#x2212;1</sup>, obtenemos:
<disp-formula id="Eq449"><mml:math id="M704" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>55</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>19</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>19</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq450"><mml:math id="M705" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>84</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>La diferencia de potencial positiva confirma que el electr&#x00F3;n se dirige de forma espont&#x00E1;nea a una regi&#x00F3;n con mayor potencial el&#x00E9;ctrico. Al ser la carga negativa, esto se corresponde con zonas de menor energ&#x00ED;a potencial.</p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx99" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>7.</label> <p>Disponemos de dos cables rectil&#x00ED;neos infinitos paralelos separados una distancia <italic>d</italic> = 4 cm, dispuestos tal y como se muestra en la figura. Se sabe que la corriente <italic>I</italic><sub>1</sub> vale 1 A, y que en el punto medio entre ambos conductores el campo es <italic>B</italic> = 1 <italic>&#x00B5;</italic>T dirigido hacia dentro del papel. Determine:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El sentido y el valor de la corriente <italic>I</italic><sub>2</sub>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>&#x00BF;En qu&#x00E9; punto del espacio se anula el campo magn&#x00E9;tico?</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>&#x00BF;Qu&#x00E9; fuerza por unidad de longitud ejerce un conductor sobre el otro? &#x00BF;Se atraen o se repelen?
<fig id="fig-109">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-109-45.jpg"/>
</fig></p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-7">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Lo primero que debemos averiguar es el campo magn&#x00E9;tico generado por la corriente <italic>I</italic><sub>1</sub> (<inline-formula><mml:math id="M706" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula>), para lo cual deberemos hacer uso de la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-8">ecuaci&#x00F3;n 5.8</xref> para calcular el m&#x00F3;dulo de dicho campo magn&#x00E9;tico y tener en cuenta la regla de la mano derecha para determinar su sentido.</p>
<p><target id="pg146" specific-use="page-break"/><disp-formula id="Eq451"><mml:math id="M707" display='block'><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>02</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>02</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>y con sentido apuntando hacia fuera del papel.
<fig id="fig-110">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-110-45.jpg"/>
</fig></p>
<p>Nos dice el enunciado que el campo total es 1 <italic>&#x00B5;</italic>T dirigido hacia dentro del papel, por lo tanto el campo <inline-formula><mml:math id="M708" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula> deber&#x00E1; ser capaz de anular el campo <inline-formula><mml:math id="M709" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula> y adem&#x00E1;s generar 1 <italic>&#x00B5;</italic>T extra hacia dentro del papel para que el campo total sea el que nos dice el enunciado (tomamos el eje <italic>z</italic> positivo hacia fuera del papel como se muestra en la figura). De este modo,
<disp-formula id="Eq452"><mml:math id="M710" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Proyectamos y obtenemos:
<disp-formula id="Eq453"><mml:math id="M711" display='block'><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>02</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Resolviendo la ecuaci&#x00F3;n anterior, obtenemos <italic>I</italic><sub>2</sub> = 1,1 A y su sentido ser&#x00E1; el mismo que el de <italic>I</italic><sub>1</sub> de acuerdo con la regla de la mano derecha.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Aunque se pregunta por el punto en el que se anula el campo magn&#x00E9;tico, en realidad se anular&#x00E1; en toda la l&#x00ED;nea de puntos paralela a los hilos conductores que est&#x00E9; a una determinada distancia de ellos. Bas&#x00E1;ndonos en la regla de la mano derecha, podemos deducir que esta l&#x00ED;nea deber&#x00E1; estar en la regi&#x00F3;n que hay entre ambos conductores, pues es la &#x00FA;nica regi&#x00F3;n en la que los campos generados por ambos hilos tienen sentidos opuestos.</p>
<p>Una vez que sabemos la regi&#x00F3;n en la que debemos buscar el punto, &#x00FA;nicamente deberemos exigir que el m&#x00F3;dulo de ambos campos sea el mismo. Si denominamos <italic>x</italic> a la distancia entre la l&#x00ED;nea que buscamos y el conductor 1, la condici&#x00F3;n anterior queda expresada como:
<disp-formula id="Eq454"><mml:math id="M712" display='block'><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>04</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>019</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<target id="pg147" specific-use="page-break"/><fig id="fig-111">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-111-45.jpg"/>
</fig></p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Para calcular la fuerza por unidad de longitud que un conductor realiza sobre el otro deberemos aplicar la ecuaci&#x00F3;n <inline-formula><mml:math id="M713" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula> donde calculamos el campo <italic>B</italic><sub>2</sub> en el lugar en el que se encuentra la corriente <italic>I</italic><sub>1</sub>:
<disp-formula id="Eq455"><mml:math id="M714" display='block'><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>F</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mi>l</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>F</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mi>l</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>04</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p>
<p>Para determinar el sentido de la fuerza podemos fijarnos en la fuerza que el conductor 1 realiza sobre el 2. Aplicando la regla de la mano derecha, el conductor 1 genera un campo magn&#x00E9;tico en la regi&#x00F3;n del espacio donde se encuentra el conductor 2 que apunta hacia fuera del papel. Si ahora multiplicamos vectorialmente este campo magn&#x00E9;tico por la corriente <italic>I</italic><sub>2</sub> que apunta hacia abajo, obtenemos que la fuerza obtenida ir&#x00E1; dirigida hacia la derecha, es decir ambos conductores se atraen.</p>
<p>Otra opci&#x00F3;n consiste en aplicar directamente el producto vectorial usando el sistema de referencia definido en la pregunta a). Tenemos <inline-formula><mml:math id="M715" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mtext> y </mml:mtext><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>l</mml:mi><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>. Se deduce del producto vectorial: <inline-formula><mml:math id="M716" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>l</mml:mi><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>l</mml:mi><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx100" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>8.</label> <p>Un prot&#x00F3;n (carga <italic>q</italic> = 1,6&#x00B7; 10<sup>&#x2212;19</sup> C y masa <italic>m</italic> = 1,7&#x00B7; 10<sup>&#x2212;27</sup> kg) se acelera desde el reposo mediante una diferencia de potencial de |&#x0394;<italic>V</italic> | = 1000 V. Despu&#x00E9;s entra en una regi&#x00F3;n donde hay un campo magn&#x00E9;tico de <italic>B</italic> = 0,9 T perpendicular a su velocidad. Calcular la velocidad del prot&#x00F3;n en esta regi&#x00F3;n y el radio de su trayectoria circular.</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-8">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para calcular la velocidad del prot&#x00F3;n deberemos aplicar el principio de conservaci&#x00F3;n de la energ&#x00ED;a.</p>
<disp-formula id="Eq456"><mml:math id="M717" display='block'><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq457"><mml:math id="M718" display='block'><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac></mml:msqrt><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>433</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>86</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
    <p><target id="pg148" specific-use="page-break"/>Observe el lector que en el enunciado se dice diferencia de potencial |&#x0394;<italic>V</italic> | = 1000 V, ya que en este caso la diferencia de potencial en realidad es &#x0394;<italic>V</italic> = &#x2212;1000 V, pues para que una part&#x00ED;cula de carga positiva se acelere la diferencia de potencial tiene que ser negativa (la carga positiva se mueve espontáneamente hacia las regiones de potencial bajo ya que su energía potencial es menor).</p>
<p>Para calcular el radio de la trayectoria aplicaremos la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq006-4">ecuaci&#x00F3;n 6.4</xref></p>
<disp-formula id="Eq458"><mml:math id="M719" display='block'><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>v</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>B</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>27</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mn>433</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>86</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>19</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>12</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx101" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>9.</label> <p>Una part&#x00ED;cula de carga <italic>q</italic> = 10 <italic>&#x00B5;</italic>C y masa <italic>m</italic> = 1&#x00B7;10<sup>&#x2212;9</sup> kg se acelera en un campo el&#x00E9;ctrico hasta obtener la velocidad <inline-formula id="Eq459"><mml:math id="M720" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>100</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></inline-formula>. La part&#x00ED;cula entra a continuaci&#x00F3;n en una regi&#x00F3;n donde existe un campo magn&#x00E9;tico <inline-formula><mml:math id="M721" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> T.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular el radio de la trayectoria.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>&#x00BF;En qu&#x00E9; plano se situ&#x00E1; la trayectoria?</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;l es el periodo del movimiento?</p></list-item>
</list></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-9">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Para obtener el radio de la trayectoria debemos sustituir los valores num&#x00E9;ricos que nos proporciona el enunciado en la ecuaci&#x00F3;n del radio de la trayectoria de la part&#x00ED;cula
<disp-formula id="Eq460"><mml:math id="M722" display='block'><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>v</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>B</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>100</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Recordemos que la fuerza que actu&#x00E1; sobre una part&#x00ED;cula puntual cuando se mueve en una regi&#x00F3;n del espacio en la que hay un campo magn&#x00E9;tico viene dada por:
<disp-formula id="Eq461"><mml:math id="M723" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Por lo tanto, como la fuerza es perpendicular tanto al campo magn&#x00E9;tico como a la velocidad, la part&#x00ED;cula se situar&#x00E1; en el plano <italic>xz</italic>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Se aplica la ecuaci&#x00F3;n que relaciona el per&#x00ED;odo con los par&#x00E1;metros del problema:
<disp-formula id="Eq462"><mml:math id="M724" display='block'><mml:mi>T</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>28</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx102" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>10.</label> <p>Por un solenoide largo de 1000 espiras y de longitud 10 cm circula una corriente continua de 5 A.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular el campo magn&#x00E9;tico en el interior del solenoide.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;l ser&#x00ED;a el m&#x00F3;dulo de la fuerza sobre una carga inm&#x00F3;vil en su interior?</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-10">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg149" specific-use="page-break"/><italic>a</italic>)</label> <p>Para calcular el campo magn&#x00E9;tico en el interior del solenoide aplicaremos la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-6">ecuaci&#x00F3;n 5.6</xref>, para lo cual lo primero que debemos calcular es la densidad de espiras <italic>n</italic>. Con los datos del problema <italic>n</italic> = <italic>N</italic>/<italic>l</italic> = 1000/0,1 = 10<sup>4</sup> espiras&#x00B7;m<sup>&#x2212;1</sup>.
<disp-formula id="Eq463"><mml:math id="M725" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>4</mml:mn></mml:msup><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>063</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La fuerza resultante sobre una part&#x00ED;cula cargada viene dada por la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq006-1">ecuaci&#x00F3;n 6.1</xref>, pero en este caso nos dicen que la part&#x00ED;cula est&#x00E1; en reposo, es decir, <italic>v</italic> = 0, por lo tanto la fuerza es nula.</p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx103" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>11.</label> <p>Una part&#x00ED;cula cargada de masa <italic>m</italic>, penetra por el punto <italic>M</italic> perpendicularmente en un campo magn&#x00E9;tico uniforme <italic>B</italic> (que sale del papel) y tras describir media circunferencia de radio <italic>R</italic> sale por el punto <italic>N</italic>, ver figura. La part&#x00ED;cula tarda t segundos en ir de <italic>M</italic> a <italic>N</italic>. Justifique si son ciertas o no las siguientes afirmaciones:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El valor absoluto de la carga de la part&#x00ED;cula es <italic>q</italic> = <italic>m&#x03C0;/Bt</italic>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La carga de la part&#x00ED;cula es negativa.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>La energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica de la part&#x00ED;cula en <italic>N</italic> es mayor que en <italic>M</italic>.
<fig id="fig-112">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-112-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-11">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El valor absoluto de la carga de la part&#x00ED;cula es <italic>q</italic> = <italic>m&#x03C0;/Bt</italic>. <bold>VERDADERO</bold>.</p>
<p>Para demostrarlo simplemente debemos combinar las ecuaciones del radio <italic>R = mv/qB</italic> y periodo <italic>T</italic> = <italic>2&#x03C0;m</italic>/(<italic>qB</italic>), teniendo en cuenta que en este caso la part&#x00ED;cula no describe una circunferencia completa sino media, por lo que el tiempo <italic>t</italic> que nos da el enunciado no es el periodo, sino el semiperiodo.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La carga de la part&#x00ED;cula es negativa. <bold>FALSO</bold>.</p>
<p>Si la part&#x00ED;cula fuese negativa la fuerza magn&#x00E9;tica <inline-formula><mml:math id="M726" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> resultar&#x00ED;a en sentido opuesto (apuntar&#x00ED;a hacia arriba) y por lo tanto la trayectoria llevar&#x00ED;a sentido antihorario.</p></list-item>
<list-item><label><target id="pg150" specific-use="page-break"/><italic>c</italic>)</label> <p>La energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica de la part&#x00ED;cula en <italic>N</italic> es mayor que en <italic>M</italic>. <bold>FALSO</bold></p>
<p>La fuerza magn&#x00E9;tica que actu&#x00E1; sobre una part&#x00ED;cula que se desplaza viene dada por <inline-formula><mml:math id="M727" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>. Por lo tanto, es perpendicular a la velocidad de la propia part&#x00ED;cula lo que nos lleva a que al aplicar la definici&#x00F3;n de trabajo (<inline-formula><mml:math id="M728" display='block'><mml:mrow><mml:mi>dW</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:math></inline-formula>) obtenemos que el trabajo realizado es nulo (producto escalar de dos vectores perpendiculares).</p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx104" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>12.</label> <p>Se lanza un electr&#x00F3;n con una velocidad <inline-formula><mml:math id="M729" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>4</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi>km</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></inline-formula> en una regi&#x00F3;n donde existe un campo magn&#x00E9;tico <inline-formula><mml:math id="M730" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:math></inline-formula> constante.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular el m&#x00F3;dulo de la fuerza que actu&#x00E1; sobre el electr&#x00F3;n indicando su direcci&#x00F3;n y sentido.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Calcular el radio de la trayectoria descrita por el electr&#x00F3;n.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Calcular la energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica del electr&#x00F3;n a su entrada en el campo.</p></list-item>
<list-item><label><italic>d</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;l es la variaci&#x00F3;n de potencial que habr&#x00E1; experimentado ese electr&#x00F3;n antes de entrar en dicha regi&#x00F3;n para pasar del reposo a una velocidad <italic>v</italic> = 10<sup>4</sup> km&#x00B7;s<sup>&#x2212;1</sup>?</p>
<p>Datos: <italic>q<sub>e</sub></italic> = 1,6 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;19</sup> C, <italic>m<sub>e</sub></italic> = 9,1 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;31</sup> kg.</p></list-item></list></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-12">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Para calcular la fuerza magn&#x00E9;tica que actu&#x00E1; sobre el electr&#x00F3;n simplemente tenemos que calcular la fuerza de Lorentz, teniendo en cuenta que el vector velocidad y el campo magn&#x00E9;tico son perpendiculares.
<disp-formula id="Eq464"><mml:math id="M731" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>19</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>7</mml:mn></mml:msup><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>14</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>En el instante en el que entra en la regi&#x00F3;n donde est&#x00E1; definido el campo magn&#x00E9;tico, la direcci&#x00F3;n de la fuerza ser&#x00E1; vertical y el sentido vendr&#x00E1; determinado por el producto vectorial <inline-formula><mml:math id="M732" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></inline-formula>. En este caso el producto vectorial lleva sentido hacia arriba, pero como la part&#x00ED;cula es un electr&#x00F3;n y tiene carga negativa la fuerza total llevar&#x00E1; sentido hacia abajo. En instantes posteriores, la fuerza cambiar&#x00E1; de orientaci&#x00F3;n al ser un movimiento circular uniforme.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Para calcular el radio debemos sustituir los datos num&#x00E9;ricos en la ecuaci&#x00F3;n del radio de la trayectoria:
<disp-formula id="Eq465"><mml:math id="M733" display='block'><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>v</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>B</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>9</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>31</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>7</mml:mn></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>19</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>68</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>La energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica del electr&#x00F3;n vendr&#x00E1; dada por:
<disp-formula id="Eq466"><target id="pg151" specific-use="page-break"/><mml:math id="M734" display='block'><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mn>9</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>31</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>7</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>55</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>17</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>d</italic>)</label> <p>Para esta &#x00FA;ltima pregunta deberemos tener en cuenta el principio de conservaci&#x00F3;n de la energ&#x00ED;a. La energ&#x00ED;a mec&#x00E1;nica del electr&#x00F3;n tiene que permanecer constante en la regi&#x00F3;n en la que se le aplica la diferencia de potencial, de este modo:
<disp-formula id="Eq467"><mml:math id="M735" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>c</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>p</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:mrow></mml:msub></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>c</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>p</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:mrow></mml:msub></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mtd><mml:mtd><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p>
<p>Como el enunciado nos dice que el electr&#x00F3;n parte del reposo, <italic>v</italic><sub>0</sub> = 0.
<disp-formula id="Eq468"><mml:math id="M736" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p>
<p>Si sustituimos por sus valores num&#x00E9;ricos</p>
<p>&#x0394;<italic>V</italic> = 284,37 V</p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx105" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>13.</label> <p>Un haz de electrones pasa, sin ser desviado de su trayectoria rectil&#x00ED;nea, a trav&#x00E9;s de una regi&#x00F3;n del espacio en la que hay un campo el&#x00E9;ctrico y otro magn&#x00E9;tico, mutuamente perpendiculares. El campo el&#x00E9;ctrico est&#x00E1; producido por dos placas met&#x00E1;licas paralelas situadas a ambos lados de la trayectoria, separadas 1 cm y conectadas a una diferencia de potencial de 80 voltios. El campo magn&#x00E9;tico tiene una intensidad <italic>B</italic> = 2 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;3</sup> T. A la salida de las placas, el campo magn&#x00E9;tico sigue actuando perpendicularmente a la trayectoria del haz, y observamos que esta se curva convirti&#x00E9;ndose en una trayectoria circular de 1,14 cm de radio.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Hallar la raz&#x00F3;n carga/masa de los electrones.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Calcular el tiempo que cada electr&#x00F3;n invierte en recorrer una circunferencia completa.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-13">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Lo primero que nos dice el enunciado es que el haz de electrones pasa sin ser desviado por una regi&#x00F3;n en la que hay un campo el&#x00E9;ctrico y otro magn&#x00E9;tico. Esto nos indica que la suma de las fuerzas que actu&#x00E1;n sobre los electrones debe ser nula, <inline-formula><mml:math id="M737" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></inline-formula>. Por lo tanto ambas fuerzas deber&#x00E1;n tener igual m&#x00F3;dulo y sentidos opuestos. Igualando los m&#x00F3;dulos de ambas fuerzas obtenemos una relaci&#x00F3;n entre el m&#x00F3;dulo del campo el&#x00E9;ctrico y el m&#x00F3;dulo del campo magn&#x00E9;tico.
<disp-formula id="Eq469"><target id="pg152" specific-use="page-break"/><mml:math id="M738" display='block'><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>Para generar el campo el&#x00E9;ctrico entre las placas se nos dice que la diferencia de potencial entre dichas placas es 80 voltios y que tienen una separaci&#x00F3;n de 1 cm, asumiendo el campo uniforme tenemos:
<disp-formula id="Eq470"><mml:math id="M739" display='block'><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mi>d</mml:mi></mml:msubsup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>8000</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p>
<p>Finalmente, dado que a la salida de las placas el haz de electrones describe una trayectoria circular de radio 1,14 cm, si hacemos uso de la ecuaci&#x00F3;n del radio de la trayectoria <italic>R</italic> = <italic>mv</italic>/<italic>qB</italic>, podemos deducir la relaci&#x00F3;n carga/masa que se nos pide teniendo en cuenta las relaciones obtenidas anteriormente.
<disp-formula id="Eq471"><mml:math id="M740" display='block'><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>v</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>B</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>E</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:msup><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>R</mml:mi><mml:msup><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>75</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>13</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi>kg</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Para calcular el periodo de los electrones debemos aplicar la ecuaci&#x00F3;n que relaciona el periodo con las magnitudes del problema:
<disp-formula id="Eq472"><mml:math id="M741" display='block'><mml:mi>T</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>79</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx106" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>14.</label> <p>En una cavidad de secci&#x00F3;n rectangular generamos un campo magn&#x00E9;tico y un campo el&#x00E9;ctrico perpendiculares entre s&#x00ED;. A la entrada de la cavidad incide un flujo de iones de masa <italic>m</italic> y carga <italic>q</italic> positiva con velocidades <italic>v<sub>i</sub></italic> distintas para cada i&#x00F3;n.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Escribir la fuerza que se ejerce sobre cada i&#x00F3;n cuando entra en la cavidad.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Determinar la velocidad de los iones que pasar&#x00E1;n a trav&#x00E9;s de la cavidad sin desviarse del eje.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-14">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>En este caso cuando un i&#x00F3;n entre en la cavidad experimentar&#x00E1; dos fuerzas, la fuerza producida por el campo el&#x00E9;ctrico <inline-formula><mml:math id="M742" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> y la producida por el campo magn&#x00E9;tico <inline-formula><mml:math id="M743" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, por lo tanto la fuerza total que se ejerce sobre cada i&#x00F3;n ser&#x00E1;:
<disp-formula id="Eq473"><mml:math id="M744" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Para que un i&#x00F3;n no se desv&#x00ED;e la fuerza total debe ser nula, o lo que es lo mismo la <inline-formula><mml:math id="M745" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub></mml:math></inline-formula> y la <inline-formula><mml:math id="M746" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:math></inline-formula> deben tener igual m&#x00F3;dulo y misma direcci&#x00F3;n, pero sentidos opuestos. El enunciado nos dice que los campos el&#x00E9;ctrico y magn&#x00E9;tico son perpendiculares, por lo que deberemos suponer que llevan el sentido necesario para que las fuerzas que generan tengan sentido opuesto (si no este <target id="pg153" specific-use="page-break"/>problema no tendr&#x00ED;a sentido). Una vez que se cumple la condici&#x00F3;n anterior solo debemos exigir que ambas fuerzas tengan el mismo m&#x00F3;dulo:
<disp-formula id="Eq474"><mml:math id="M747" display='block'><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx107" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>15.</label> <p>Se dispone de un solenoide largo con densidad de espiras <italic>n</italic> = 2000 espiras por metro y radio <italic>R</italic> = 1 m. Desde la secci&#x00F3;n inferior del solenoide disparamos part&#x00ED;culas con carga negativa <italic>q</italic> = &#x2212;1 <italic>&#x00B5;</italic>C hacia el eje central del solenoide siguiendo el radio de la secci&#x00F3;n transversal. Si las part&#x00ED;culas entran en la secci&#x00F3;n con una energ&#x00ED;a <italic>E</italic><sub>0</sub> = 1 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;6</sup> J y suponiendo que el campo es uniforme en todo el interior del solenoide, calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>La velocidad de entrada para part&#x00ED;culas de masa <italic>m<sub>p</sub></italic> = 1 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;10</sup> kg.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La corriente del solenoide si deseamos que las part&#x00ED;culas salgan con una direcci&#x00F3;n perpendicular a la direcci&#x00F3;n de entrada tal y como se muestra en la figura.
<fig id="fig-113">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-113-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-15">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Para calcular la velocidad de entrada de las part&#x00ED;culas, simplemente debemos aplicar la definici&#x00F3;n de energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica.
<disp-formula id="Eq475"><mml:math id="M748" display='block'><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac></mml:msqrt><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac></mml:msqrt><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>141</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>42</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Para que las part&#x00ED;culas salgan tal y como se muestra en la figura, deber&#x00E1;n describir una trayectoria circular de radio <italic>R</italic> = 1 m. Por lo tanto, debemos aplicar la ecuaci&#x00F3;n del radio <italic>R</italic> = <italic>mv</italic>/<italic>qB</italic>, donde el campo magn&#x00E9;tico de un solenoide largo vendr&#x00E1; dado por la ecuaci&#x00F3;n <italic>B</italic> = <italic>&#x00B5;</italic><sub>0</sub><italic>nI</italic>. El hecho de que la part&#x00ED;cula sea negativa solo influye en la direcci&#x00F3;n de salida de la part&#x00ED;cula, por lo tanto, utilizaremos el valor absoluto de la carga.
<disp-formula id="Eq476"><target id="pg154" specific-use="page-break"/><mml:math id="M749" display='block'><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>v</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>B</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>v</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>v</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>63</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx108" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>16.</label> <p>Participamos en un juego en el que debemos disparar part&#x00ED;culas cargadas en una zona y recuperarlas en otra. Disponemos de dos controles para alcanzar el objetivo: la tensi&#x00F3;n <italic>V</italic><sub>0</sub> que nos permite acelerar las part&#x00ED;culas y <italic>B</italic><sub>0</sub> el valor del campo magn&#x00E9;tico que consideraremos uniforme en la zona de juego y perpendicular a la trayectoria en todo momento. Existen tres salidas posibles: <italic>A</italic>, <italic>B</italic> y <italic>C</italic>, y en cada nueva fase del juego se pide alcanzar una salida diferente. Las salidas se encuentran a 2, 10 y 20 cm de la puerta de entrada de las cargas el&#x00E9;ctricas respectivamente.
<fig id="fig-114">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-114-45.jpg"/>
</fig></p>
<p>El jugador dispone de un panel con un n&#x00FA;mero finito de valores de <italic>V</italic><sub>0</sub> y <italic>B</italic><sub>0</sub>, se debe buscar una combinaci&#x00F3;n adecuada de ambos para alcanzar el objetivo. Se dan los valores posibles en el cuadro siguiente, siendo posibles combinaciones de cualquiera de los valores:
<table-wrap id="tab1">
<table frame="hsides" rules="groups">
<tbody>
<tr>
<td align="left"><p><italic>V</italic><sub>0</sub></p></td>
<td align="left"><p>64 V</p></td>
<td align="left"><p>100 V</p></td>
<td align="left"><p>400 V</p></td>
</tr>
<tr>
<td align="left"><p><italic>B</italic><sub>0</sub></p></td>
<td align="left"><p>1 mT</p></td>
<td align="left"><p>10 mT</p></td>
<td align="left"><p>50 mT</p></td>
</tr>
</tbody>
</table>
</table-wrap></p>
    <p>Datos: <inline-formula><mml:math id="M0746" display='block'><mml:mi>m</mml:mi><mml:mo>/</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mtext>Kg</mml:mtext><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>C</mml:mn><mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:msup></mml:math></inline-formula></p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Determinar la velocidad inicial con la que entra la part&#x00ED;cula en la zona del campo en funci&#x00F3;n de <italic>V</italic><sub>0</sub>.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;l es el radio de curvatura de la trayectoria de la part&#x00ED;cula en funci&#x00F3;n de <italic>V</italic><sub>0</sub> y <italic>B</italic><sub>0</sub> ?</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>&#x00BF;Qu&#x00E9; valores de <italic>V</italic><sub>0</sub> y <italic>B</italic><sub>0</sub> permiten alcanzar las salidas A, B y C?</p></list-item>
</list></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-16">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>En este apartado deberemos tener en cuenta que la fuerza que actu&#x00E1; es la fuerza el&#x00E9;ctrica, la cual es conservativa; por lo tanto, las part&#x00ED;culas perder&#x00E1;n <target id="pg155" specific-use="page-break"/>energ&#x00ED;a potencial el&#x00E9;ctrica y ganar&#x00E1;n energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica, de modo que su energ&#x00ED;a mec&#x00E1;nica total permanecer&#x00E1; constante.
<disp-formula id="Eq477"><mml:math id="M750" display='block'><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p>
<p>Si consideramos que v<sub>i</sub> = 0 y que <inline-formula><mml:math id="M751" display='block'><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:math></inline-formula>.
<disp-formula id="Eq478"><mml:math id="M752" display='block'><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac></mml:msqrt></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Para calcular el radio de curvatura en funci&#x00F3;n de <italic>V</italic><sub>0</sub> y <italic>B</italic><sub>0</sub>, debemos aplicar la ecuaci&#x00F3;n del radio de la trayectoria de una carga en un campo magn&#x00E9;tico teniendo en cuenta la expresi&#x00F3;n de la velocidad obtenida en el apartado anterior.
<disp-formula id="Eq479"><mml:math id="M753" display='block'><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>v</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>B</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac></mml:msqrt></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>B</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>m</mml:mi><mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mi>q</mml:mi></mml:mfrac></mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>B</mml:mi></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Finalmente, para ver qu&#x00E9; combinaci&#x00F3;n (<italic>V</italic><sub>0</sub>,<italic>B</italic><sub>0</sub>) se corresponde con cada salida debemos ir sustituyendo por los valores num&#x00E9;ricos que nos da el enunciado. De este modo obtenemos (unidades en <italic>m</italic>):
<fig id="fig-115">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-115-45.jpg"/>
</fig></p>
<p>Podemos ahora seleccionar en la tabla los valores de <italic>V</italic><sub>0</sub> y <italic>B</italic><sub>0</sub> para alcanzar las salidas <italic>A</italic>, <italic>B</italic> y <italic>C</italic>.</p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx109" position="float">
<list list-type="simple">
    <list-item><label>17.</label> <p>Un ca&#x00F1;&#x00F3;n de electrones dispara electrones en la direcci&#x00F3;n <inline-formula><mml:math id="M754" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> con una energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica <italic>E<sub>c</sub></italic>. A continuaci&#x00F3;n entran en una zona donde coexisten un campo el&#x00E9;ctrico <inline-formula><mml:math id="M755" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> y un campo magn&#x00E9;tico <inline-formula><mml:math id="M756" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> (siendo <italic>E</italic><sub>0</sub> y <italic>B</italic><sub>0</sub> cantidades positivas expresadas en el S.I.).</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular el vector fuerza que actu&#x00E1; sobre los electrones cuando entran en la zona donde coexisten ambos campos.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>&#x00BF;Qu&#x00E9; energ&#x00ED;a deben tener los electrones para pasar por la zona con campos sin desviarse del eje <italic>x</italic>?</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Los electrones que no se desv&#x00ED;an impactan sobre &#x00E1;tomos de hidr&#x00F3;geno cuya energ&#x00ED;a de ionizaci&#x00F3;n es 25 eV. Calcular la relaci&#x00F3;n entre <italic>E</italic><sub>0</sub> y <italic>B</italic><sub>0</sub> para que los electrones puedan ionizar el hidr&#x00F3;geno.</p></list-item></list>
<p>Datos : <inline-formula><mml:math id="M757" display='block'><mml:msub><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>31</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi>kg</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>,</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>19</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">C</mml:mi></mml:mrow></mml:math></inline-formula>.
<target id="pg156" specific-use="page-break"/><fig id="fig-116">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-116-45.jpg"/>
</fig>
<fig id="fig-117">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-117-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-17">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Cuando los electrones entren en la zona en la que existen ambos campos la fuerza que experimentar&#x00E1;n ser&#x00E1; la suma de la fuerza generada por el campo el&#x00E9;ctrico <inline-formula><mml:math id="M758" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub></mml:math></inline-formula> y la generada por el campo magn&#x00E9;tico, <inline-formula><mml:math id="M759" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:math></inline-formula>. Por lo tanto:
    <disp-formula id="Eq480"><mml:math id="M760" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>N</mml:mn></mml:math></disp-formula></p>
<p>donde <italic>v</italic> es la velocidad de los electrones y que podemos deducir del valor de su energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica.
    <disp-formula id="Eq481"><mml:math id="M761" display='block'><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:msup><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac></mml:msqrt><mml:msup><mml:mn>m · s</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p>
<p>Si combinamos ambas ecuaciones obtenemos la fuerza total que nos piden
    <disp-formula id="Eq482"><mml:math id="M762" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac></mml:msqrt><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac></mml:msqrt><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac></mml:msqrt><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>N</mml:mn></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Se nos pide la energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica que tienen que llevar los electrones para que no se desv&#x00ED;en, lo que implica <inline-formula><mml:math id="M763" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mover><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mo>.</mml:mo></mml:math></inline-formula> Por lo tanto deberemos despejar la energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica de la ecuaci&#x00F3;n anterior aplicando que la fuerza total es nula.
    <disp-formula id="Eq483"><mml:math id="M764" display='block'><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi></mml:mfrac></mml:msqrt><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mn>J</mml:mn></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><target id="pg157" specific-use="page-break"/><italic>c</italic>)</label> <p>Para poder ionizar los &#x00E1;tomos de hidr&#x00F3;geno la energ&#x00ED;a cin&#x00E9;tica de los electrones deber&#x00E1; ser 25 eV. Teniendo en cuenta que 1 eV= 1,6&#x00B7; 10<sup>&#x2212;19</sup> J
<disp-formula id="Eq484"><mml:math id="M765" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnalign="right left" columnspacing="0em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mi>c</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mfrac><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>25</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>19</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>18</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd></mml:mtd><mml:mtd><mml:mi></mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>E</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>96</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>6</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx110" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>18.</label> <p>Un condensador plano formado por dos placas paralelas separadas 4 cm y situado en el vac&#x00ED;o, tiene una capacidad de 200 pF. Se carga este condensador mediante una fuente de tensi&#x00F3;n 200 V. Calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>La energ&#x00ED;a almacenada en el condensador cuando est&#x00E1; completamente cargado.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>El valor del campo el&#x00E9;ctrico en el interior del condensador.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Si un prot&#x00F3;n (<italic>m<sub>p</sub></italic> = 1, 6 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;27</sup> kg, <italic>q<sub>p</sub></italic> = 1, 6 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;19</sup> C) penetra por el punto A en el interior del condensador con una velocidad <italic>v</italic><sub>0</sub> = 2 &#x00B7; 10<sup>5</sup> m&#x00B7;s<sup>&#x2212;1</sup> paralela a las placas como muestra la figura, determine el campo magn&#x00E9;tico (m&#x00F3;dulo, direcci&#x00F3;n y sentido) necesario para que el prot&#x00F3;n realice un movimiento rectil&#x00ED;neo uniforme.
<fig id="fig-118">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-118-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-18">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El condensador se carga con una tensi&#x00F3;n de 200 V, teniendo la capacidad podemos calcular la energ&#x00ED;a acumulada en su interior:
<disp-formula id="Eq485"><mml:math id="M766" display='block'><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>C</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mn>200</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>12</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>200</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Las placas est&#x00E1;n separadas 4 cm con una diferencia de potencial de 200 V. Siendo el condensador plano podemos aproximar el campo entre placas por:
<disp-formula id="Eq486"><target id="pg158" specific-use="page-break"/><mml:math id="M767" display='block'><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>V</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>200</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5000</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Al entrar el prot&#x00F3;n en la zona entre los planos del condensador, se ve sometido a una fuerza el&#x00E9;ctrica:
<disp-formula id="Eq487"><mml:math id="M768" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>p</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Si queremos anular esta fuerza para que el prot&#x00F3;n siga una trayectoria rectil&#x00ED;nea podemos a&#x00F1;adir un campo magn&#x00E9;tico perpendicular al campo el&#x00E9;ctrico. Debemos determinar su m&#x00F3;dulo, direcci&#x00F3;n y sentido.
<fig id="fig-119">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-119-45.jpg"/>
</fig></p>
<p>La fuerza del campo magn&#x00E9;tico se calcula mediante la siguiente f&#x00F3;rmula:
<disp-formula id="Eq488"><mml:math id="M769" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>B</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>p</mml:mi></mml:msub><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>El sentido requerido para el campo magn&#x00E9;tico para obtener una fuerza contraria al campo el&#x00E9;ctrico es perpendicular al campo el&#x00E9;ctrico apuntando hacia fuera del papel (ver figura). Para hallar el m&#x00F3;dulo podemos igualar el m&#x00F3;dulo de las dos fuerzas:
<disp-formula id="Eq489"><mml:math id="M770" display='block'><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>p</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>q</mml:mi><mml:mi>p</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>E</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>Obtenemos:
<disp-formula id="Eq490"><mml:math id="M771" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>E</mml:mi><mml:msub><mml:mi>v</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>5000</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mn>5</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx111" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg159" specific-use="page-break"/>19.</label> <p>Un alambre por el que circula una corriente de 2,5 amperios se dobla formando una espira tal y como se indica en la figura. Calcule su momento magn&#x00E9;tico.
<fig id="fig-120">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-120-45.jpg"/>
</fig></p>
</list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-19">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para calcular el momento magn&#x00E9;tico de esta espira aplicaremos la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq006-7">ecuaci&#x00F3;n 6.7</xref></p>
<disp-formula id="Eq491"><mml:math id="M772" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>S</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>n</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula>
<p>Calculemos primero su m&#x00F3;dulo</p>
<disp-formula id="Eq492"><mml:math id="M773" display='block'><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:msup><mml:mn>5</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:msup><mml:mn>3</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>629</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>Para obtener el sentido del vector aplicaremos la regla de la mano derecha o del sacacorchos. En este caso el vector momento magn&#x00E9;tico apuntar&#x00ED;a hacia nosotros.</p>
<boxed-text id="bx112" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>20.</label> <p>Por una espira cuadrada de 40 cm de lado y 12 vueltas circula una corriente de 3 amperios tal y como se indica en la figura. La espira est&#x00E1; situada sobre el plano <italic>xy</italic>. Si en la zona de la espira existe un campo magn&#x00E9;tico <inline-formula><mml:math id="M774" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El momento magn&#x00E9;tico de la espira.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>El momento o torque que experimentar&#x00E1; la espira.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>La energ&#x00ED;a potencial de la espira.
<target id="pg160" specific-use="page-break"/><fig id="fig-121">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-121-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-20">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Para calcular el momento magn&#x00E9;tico de la espira deberemos aplicar la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq006-7">f&#x00F3;rmula 6.7</xref>, teniendo en cuenta que al aplicar la regla de la mano derecha al sentido de la corriente en la espira, el vector unitario normal a la superficie de la espira ser&#x00E1; el vector <inline-formula><mml:math id="M775" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>
<disp-formula id="Eq493"><mml:math id="M776" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>N</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>S</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>n</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>12</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>76</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Una vez calculado el momento magn&#x00E9;tico obtendremos el momento o torque que actu&#x00E1; sobre la espira aplicando la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq006-6">ecuaci&#x00F3;n 6.6</xref>:
<disp-formula id="Eq494"><mml:math id="M777" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>M</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>N</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>728</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Las magnitudes vectoriales que se han obtenido en ambos apartados se muestran en la siguiente figura:
<fig id="fig-122">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-122-45.jpg"/>
</fig></p></list-item>
<list-item><label><target id="pg161" specific-use="page-break"/><italic>c</italic>)</label> <p>Para calcular la energ&#x00ED;a potencial acumulada en la espira aplicaremos la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq006-8">ecuaci&#x00F3;n 6.8</xref>
<disp-formula id="Eq495"><mml:math id="M778" display='block'><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>304</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Analicemos un poco los resultados que hemos obtenido en este ejercicio. Lo primero que observamos es que el momento, (<inline-formula><mml:math id="M779" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>M</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>), que genera el campo magn&#x00E9;tico sobre la espira lleva sentido <inline-formula><mml:math id="M780" display='block'><mml:mo>+</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>, esto nos indica que si aplic&#x00E1;semos las ecuaciones de la din&#x00E1;mica del s&#x00F3;lido r&#x00ED;gido la espira comenzar&#x00ED;a a rotar con una aceleraci&#x00F3;n angular <inline-formula><mml:math id="M781" display='block'><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> haciendo que se alineen los vectores <inline-formula><mml:math id="M782" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> y <inline-formula><mml:math id="M783" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>. Esta aceleraci&#x00F3;n no es constante e ir&#x00E1; modificando su valor en funci&#x00F3;n del &#x00E1;ngulo que forman ambos vectores. Una vez que los vectores <inline-formula><mml:math id="M784" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> y <inline-formula><mml:math id="M785" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> est&#x00E1;n alineados la energ&#x00ED;a potencial de la espira ser&#x00E1;:
<disp-formula id="Eq496"><mml:math id="M786" display='block'><mml:mi>U</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>88</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>que es el valor m&#x00ED;nimo que puede tomar.</p>
<p>Esto nos indica que de forma espont&#x00E1;nea la espira tiende a orientarse en la direcci&#x00F3;n del campo magn&#x00E9;tico con el objetivo de minimizar su energ&#x00ED;a potencial. En ese momento el momento o torque que actu&#x00E1; sobre la espira es nulo <disp-formula id="Eq497"><mml:math id="M787" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>M</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn></mml:math></disp-formula>.</p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx113" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>21.</label> <p>Un disco delgado, no conductor, de masa <italic>m</italic> y radio <italic>R</italic> tiene una densidad superficial de carga constante de valor <italic>&#x03C3;</italic>. El disco rota con una velocidad angular <inline-formula><mml:math id="M788" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> respecto del eje transversal que pasa por su centro. Calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El campo magn&#x00E9;tico en el centro del disco.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>El momento magn&#x00E9;tico de este disco.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c6-s2-21">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Para calcular las magnitudes que nos piden lo primero que vamos a hacer es un dibujo esquem&#x00E1;tico en el que consideraremos un anillo de radio <italic>r</italic> y anchura <italic>dr</italic>.
<fig id="fig-123">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-123-45.jpg"/>
</fig></p>
<p><target id="pg162" specific-use="page-break"/>Este elemento diferencial de superficie que hemos definido contiene una carga <italic>dq</italic>,
<disp-formula id="Eq498"><mml:math id="M789" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>q</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>Esta carga gira con velocidad angular <italic>&#x03C9;</italic> y es equivalente a una espira de radio <italic>r</italic> por la que circula una corriente <italic>dI</italic>,
<disp-formula id="Eq499"><mml:math id="M790" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>Bas&#x00E1;ndonos en la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-3">ecuaci&#x00F3;n 5.3</xref> podemos deducir el campo generado por la corriente que circula por esta espira que hemos definido:
<disp-formula id="Eq500"><mml:math id="M791" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>r</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Integrando esta expresi&#x00F3;n a todo el disco obtendremos la ecuaci&#x00F3;n que se nos pide
<disp-formula id="Eq501"><mml:math id="M792" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mi>R</mml:mi></mml:msubsup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mi>R</mml:mi></mml:msubsup><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>El sentido del campo magn&#x00E9;tico lo podemos deducir aplicando la regla de la mano derecha y puesto que el disco rota con una velocidad <italic>&#x03C9;</italic> tal y como nos indica el dibujo, el campo magn&#x00E9;tico llevar&#x00E1; su mismo sentido.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Para calcular el momento magn&#x00E9;tico del disco comenzaremos calculando el momento de la espira de radio <italic>r</italic> y grosor <italic>dr</italic> que hemos se&#x00F1;alado en el dibujo. Para ello haremos uso de <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq006-7">6.7</xref>, siendo el vector unitario el mismo que el de la velocidad de rotaci&#x00F3;n <inline-formula><mml:math id="M793" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula>
<disp-formula id="Eq502"><mml:math id="M794" display='block'><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>S</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p>
<p>Ahora ya podemos integrar a todo el disco y obtener el momento magn&#x00E9;tico que nos piden:
<disp-formula id="Eq503"><mml:math id="M795" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mi>R</mml:mi></mml:msubsup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mi>R</mml:mi></mml:msubsup><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>3</mml:mn></mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mi>&#x03C3;</mml:mi><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>4</mml:mn></mml:msup><mml:mn>4</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>u</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
</sec>
</sec>
</body>
</book-part>
<book-part id="c7" book-part-type="chapter">
<book-part-meta>
<book-part-id book-part-id-type="publisher-id">URJC</book-part-id>
<title-group>
<label><target id="pg163" specific-use="page-break"/>7.</label>
<title>Inducci&#x00F3;n electromagn&#x00E9;tica</title>
</title-group>
<fpage>163</fpage>
<lpage>184</lpage>
</book-part-meta>
<body>
<sec id="c7-s1">
<label>7.1.</label>
<title>Ecuaciones relevantes</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Ley de Faraday.</bold></p>
    <p>Cuando el flujo magn&#x00E9;tico, <italic>&#x03C6;<sub>m</sub></italic>, a trav&#x00E9;s de la superficie delimitada por un circuito cerrado var&#x00ED;a, se induce una fuerza electromotriz (<italic>f.e.m.</italic> = <italic>&#x03B5;</italic>) en el circuito que est&#x00E1; relacionada con la tasa de variaci&#x00F3;n del flujo. El valor de esta fuerza electromotriz viene dada por la Ley de Faraday
<disp-formula id="Eq007-1"><label>(7.1)</label><mml:math id="M796" display='block'><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mrow><mml:mrow><mml:mstyle mathsize="2.07em"><mml:mtext>&#x222E;</mml:mtext><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mstyle></mml:mrow><mml:mstyle scriptlevel="0"><mml:mspace width="0.167em"></mml:mspace></mml:mstyle></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msub><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>El signo &#x2212; de la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq007-1">ecuaci&#x00F3;n 7.1</xref> viene determinado por la Ley de Lenz, seg&#x00FA;n esta ley, la corriente inducida en el circuito tiende a oponerse al cambio que la genera.</p>
<p>Por todo ello en muchos casos calcularemos el valor absoluto de la fuerza electromotriz inducida para posteriormente aplicar la Ley de Lenz y deducir el sentido de la corriente inducida. Puesto que la fuerza electromotriz es el trabajo por unidad de carga, habr&#x00E1; fuerzas que se ejercer&#x00E1;n sobre las cargas m&#x00F3;viles que realizan trabajo sobre ellas. Como las fuerzas magn&#x00E9;ticas no pueden realizar trabajo, no podemos atribuir la fuerza electromotriz a estas fuerzas y por lo tanto ser&#x00E1;n las fuerzas electricas las responsables de ella. Esto nos lleva a se&#x00F1;alar que estas fuerzas el&#x00E9;ctricas estar&#x00E1;n asociadas a un campo el&#x00E9;ctrico <bold>no conservativo</bold>.</p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Inductancia.</bold></p>
    <p>La autoinducci&#x00F3;n, <italic>L</italic>, es una magnitud que permite relacionar el flujo magn&#x00E9;tico <italic>&#x03C6;<sub>m</sub></italic> que atraviesa la superficie delimitada por un conductor con la intensidad que circula él.
<disp-formula id="Eq007-2"><label>(7.2)</label><mml:math id="M797" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>L</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>La unidad en el Sistema Intenacional de la inductancia es el henrio (H), que se define como 1 H = 1 Wb&#x00B7;A<sup>&#x2212;1</sup> = 1 T&#x00B7; m<sup>2</sup>&#x00B7;A<sup>&#x2212;1</sup>. La unidad del flujo magn&#x00E9;tico <italic>&#x03C6;<sub>m</sub></italic> es el <italic>Weber</italic> Wb.</p>
<p>Haciendo uso de la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq007-2">ecuaci&#x00F3;n 7.2</xref> y considerando que el coeficiente de autoinducci&#x00F3;n es constante en el tiempo, podemos reescribir la Ley de Faraday como:
<disp-formula id="Eq007-3"><label>(7.3)</label><mml:math id="M798" display='block'><mml:mi>&#x03F5;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>L</mml:mi><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Si consideramos un solenoide de longigud <italic>l</italic> y con <italic>N</italic> espiras, podemos deducir que el coeficiente de autoinducci&#x00F3;n del solenoide viene dado por la expresi&#x00F3;n:
<disp-formula id="Eq007-4"><target id="pg164" specific-use="page-break"/><label>(7.4)</label><mml:math id="M799" display='block'><mml:mi>L</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msup><mml:mi>n</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>A</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>donde <italic>n</italic> es la densidad de espiras por unidad de longitud <italic>n</italic> = <italic>N</italic>/<italic>l</italic>, <italic>A</italic> es el &#x00E1;rea de cada una de las espiras que forman el solenoide.</p>
    <p>Cuando dos circuitos o m&#x00E1;s est&#x00E1;n pr&#x00F3;ximos el uno al otro, el flujo magn&#x00E9;tico que atraviesa uno de ellos depende no solo de la corriente en el propio circuito sino que depende tambi&#x00E9;n de la corriente que circula por lo otros circuitos. De este modo, supongamos que tenemos dos circuitos pr&#x00F3;ximos, 1 y 2 por los cuales circulan las corrientes <italic>I</italic><sub>1</sub> e <italic>I</italic><sub>2</sub>. En la superficie delimitada por el circuito 2 existirá un campo magn&#x00E9;tico que ser&#x00E1; el resultado de la superposici&#x00F3;n de los campos generados respectivamente por las corrientes <italic>I</italic><sub>1</sub> e <italic>I</italic><sub>2</sub>. El flujo a trav&#x00E9;s de la superficie del circuito 2 debido a la corriente <italic>I</italic><sub>1</sub> la podemos escribir como:
<disp-formula id="Eq007-5"><label>(7.5)</label><mml:math id="M800" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>12</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>M</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>12</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub></mml:math></disp-formula></p>
<p>De igual modo el flujo magn&#x00E9;tico a trav&#x00E9;s de la superficie del circuito 1 debido a la corriente <italic>I</italic><sub>2</sub> se puede escribir como:
<disp-formula id="Eq007-6"><label>(7.6)</label><mml:math id="M801" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mn>21</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>M</mml:mi><mml:mrow><mml:mn>21</mml:mn></mml:mrow></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub></mml:math></disp-formula></p>
<p>a los coeficientes <italic>M</italic><sub>12</sub> y <italic>M</italic><sub>21</sub> se les denomina coeficiente de inducci&#x00F3;n mutua y se puede demostrar que ambos coeficientes tienen el mismo valor <italic>M</italic><sub>12</sub>=<italic>M</italic><sub>21</sub>=<italic>M</italic>.</p>
<p>Un ejemplo de c&#x00E1;lculo del coeficiente de inducci&#x00F3;n mutua es el de dos solenoides de radios <italic>r</italic><sub>1</sub> y <italic>r</italic><sub>2</sub> respectivamente, con <italic>r</italic><sub>1</sub> &#x003C; <italic>r</italic><sub>2</sub> y densidades de espiras <italic>n</italic><sub>1</sub> y <italic>n</italic><sub>2</sub> y ambos de longitud <italic>l</italic>. Para este caso, obtenemos:
<disp-formula id="Eq007-7"><label>(7.7)</label><mml:math id="M802" display='block'><mml:mi>M</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>n</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>n</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msub><mml:mi>l</mml:mi><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msubsup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msubsup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Energ&#x00ED;a magn&#x00E9;tica almacenada en un solenoide.</bold>
<disp-formula id="Eq007-8"><label>(7.8)</label><mml:math id="M803" display='block'><mml:msub><mml:mi>U</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>L</mml:mi><mml:msup><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label>&#x25AA;</label> <p><bold>Densidad de energ&#x00ED;a magn&#x00E9;tica por unidad de volumen.</bold>
<disp-formula id="Eq007-9"><label>(7.9)</label><mml:math id="M804" display='block'><mml:msub><mml:mi>u</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
</list-item>
</list>
</sec>
<sec id="c7-s2">
<label>7.2.</label>
<title>Ejercicios</title>
<boxed-text id="bx114" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>1.</label> <p>El flujo magn&#x00E9;tico a trav&#x00E9;s de una bobina viene dado por la expresi&#x00F3;n:
<disp-formula id="Eq504"><mml:math id="M805" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mfrac><mml:mi>N</mml:mi><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>100</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>)</mml:mo><mml:mo>,</mml:mo></mml:math></disp-formula></p>
<p><target id="pg165" specific-use="page-break"/>donde todas las unidades vienen expresadas en el Sistema Internacional.</p>
<p>Si la bobina tiene <italic>N</italic> = 100 vueltas, calcule el valor de la fuerza electromotriz inducida en la bobina en el instante de tiempo <italic>t</italic> = 1/200 s.</p></list-item></list>
</boxed-text>
<sec id="c7-s2-1">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para resolver este problema debemos aplicar la ley de Faraday y particularizar para el tiempo que se nos dice.</p>
<disp-formula id="Eq505"><mml:math id="M806" display='block'><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mfrac><mml:mi>N</mml:mi><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>100</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>)</mml:mo><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mfrac><mml:mi>N</mml:mi><mml:mn>100</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>100</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>)</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq506"><mml:math id="M807" display='block'><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>005</mml:mn><mml:mo>)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:msup><mml:mn>100</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>/</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:msup><mml:mn>100</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>V</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx115" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>2.</label> <p>Una bobina tiene una longitud de 15 cm y est&#x00E1; compuesta por 400 espiras circulares de 2 cm de radio. Por la bobina pasa una corriente continua <italic>I</italic> = 0,05 A. Calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El flujo magn&#x00E9;tico a trav&#x00E9;s de la bobina.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La fuerza electromotriz inducida en la bobina si la corriente se extingue uniformemente de forma lineal en 0,05 s.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-2">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Para calcular el flujo lo primero que debemos hacer es calcular el campo magn&#x00E9;tico generado por la bobina para lo cual consideraremos la aproximaci&#x00F3;n de solenoide infinito:
<disp-formula id="Eq507"><mml:math id="M808" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>400</mml:mn><mml:mo>/</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>150</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>05</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>400</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>/</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>Una vez conocido el campo magn&#x00E9;tico en el interior de la bobina obtenemos el flujo total multiplicando por la secci&#x00F3;n total siendo la secci&#x00F3;n de una espira por el n&#x00FA;mero total de espiras:
<disp-formula id="Eq508"><mml:math id="M809" display='block'><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>400</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>400</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:msup><mml:mn>02</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>16</mml:mn><mml:msup><mml:mi>&#x03C0;m</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:math></disp-formula></p>
<p>Finalmente, teniendo en cuenta que el campo magn&#x00E9;tico y el vector superficie de la bobina son paralelos, obtenemos:
<disp-formula id="Eq509"><mml:math id="M810" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mover><mml:mi mathvariant="italic">B</mml:mi><mml:mo stretchy="false" mathvariant="italic">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mover><mml:mi mathvariant="italic">S</mml:mi><mml:mo stretchy="false" mathvariant="italic">&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>400</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>/</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>16</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>42</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mi>Wb</mml:mi></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Para la segunda cuesti&#x00F3;n, el concepto clave es el hecho de que la corriente se extinga uniformemente. Esto nos permite calcular la variaci&#x00F3;n temporal del flujo magn&#x00E9;tico como un cociente entre la variaci&#x00F3;n de flujo magn&#x00E9;tico y el tiempo total que tarda en extinguirse la corriente el&#x00E9;ctrica.</p>
<p><target id="pg166" specific-use="page-break"/><disp-formula id="Eq510"><mml:math id="M811" display='block'><mml:mo>|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo>|</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi mathvariant="normal">&#x03B5;</mml:mi><mml:mi mathvariant="italic">m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x0394;&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>8</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>42</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>05</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>68</mml:mn><mml:mi>mV</mml:mi></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx116" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>3.</label> <p>Una espira circular de 16 cm de di&#x00E1;metro y 0,05 &#x2126; de resistencia est&#x00E1; situada en una zona donde hay un campo magn&#x00E9;tico uniforme B, perpendicular al plano de la espira. Inicialmente el campo magn&#x00E9;tico tiene un valor de 0,1 <italic>T</italic> y disminuye uniformemente hasta anularse a raz&#x00F3;n de 0,2 T&#x00B7;s<sup>&#x2212;1</sup>. Calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>la fuerza electromotriz inducida.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>la intensidad de la corriente inducida en la espira.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-3">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Para calcular la fuerza electromotriz inducida, en este caso no es necesario calcular el flujo a trav&#x00E9;s de la espira, ya que el propio enunciado nos da la tasa de variaci&#x00F3;n del campo magn&#x00E9;tico en funci&#x00F3;n del tiempo y la superficie de la espira permanece constante, por lo tanto:</p>
<p><disp-formula id="Eq511"><mml:math id="M812" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>02</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Una vez conocida la fuerza electromotriz inducida, deducir la intensidad es autom&#x00E0;tico</p>
<p><disp-formula id="Eq512"><mml:math id="M813" display='block'><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>01</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>05</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>04</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx117" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>4.</label> <p>Una bobina de 500 espiras, de secci&#x00F3;n circular de 6 cm de radio, est&#x00E1; colocada en un campo magn&#x00E9;tico uniforme. La direcci&#x00F3;n del campo coincide con el eje de la bobina y su valor var&#x00ED;a seg&#x00FA;n <italic>B</italic> = 0,2 &#x2212; 0,004<italic>t</italic><sup>2</sup>, en unidades del S.I. Calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El flujo magn&#x00E9;tico que atraviesa la bobina y la fuerza electromotriz inducida en ella en funci&#x00F3;n del tiempo.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La intensidad de la corriente inducida para <italic>t</italic> = 5 s si su resistencia es de 3 &#x2126;.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-4">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Para calcular el flujo magn&#x00E9;tico debemos aplicar su definici&#x00F3;n, teniendo en cuenta que la superficie es el producto de las 500 espiras por el &#x00E1;rea de una de ellas.</p>
<p><disp-formula id="Eq513"><mml:math id="M814" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mo>&#x222C;</mml:mo><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>004</mml:mn><mml:msup><mml:mi>t</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mn>500</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>004</mml:mn><mml:msup><mml:mi>t</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>W</mml:mn><mml:mn>b</mml:mn></mml:math></disp-formula></p>
<p><target id="pg167" specific-use="page-break"/>La fuerza electromotriz inducida la obtenemos aplicando la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq007-1">ecuaci&#x00F3;n 7.1</xref>,</p>
<p><disp-formula id="Eq514"><mml:math id="M815" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03F5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>004</mml:mn><mml:msup><mml:mi>t</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0144</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mn>V</mml:mn></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Para obtener la corriente inducida, simplemente debemos aplicar la ley de Ohm, particularizada para <italic>t</italic> = 5 s</p>
<p><disp-formula id="Eq515"><mml:math id="M816" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03F5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0144</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0144</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>072</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>072</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>024</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>A</mml:mn></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx118" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>5.</label> <p>Una espira de superficie <italic>S</italic> se mueve siguiendo un movimiento rectil&#x00ED;neo uniforme en un espacio donde existe un campo magn&#x00E9;tico uniforme y est&#x00E1;tico perpendicular al plano de la espira, <italic>B</italic> = 1 <italic>T</italic>.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;nto vale la inducci&#x00F3;n electromagn&#x00E9;tica en este caso?</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Se para la espira y empieza a girar respecto de un eje perpendicular al campo con una velocidad angular <italic>&#x03C9;</italic>. Calcule la inducci&#x00F3;n electromagn&#x00E9;tica en este caso.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-5">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Al ser el campo uniforme, el flujo del campo magn&#x00E9;tico sobre la espira es constante. No hay variaci&#x00F3;n de flujo y como consecuencia la tensi&#x00F3;n inducida es nula.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Ahora la espira gira con velocidad angular constante sobre un eje perpendicular al campo magn&#x00E9;tico. El flujo del campo magn&#x00E9;tico sobre la espira se calcula como:</p>
<p><disp-formula id="Eq516"><mml:math id="M817" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mo>&#x222C;</mml:mo><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>S</mml:mi><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03B8;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mi>Wb</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>siendo <italic>&#x03B8;</italic> = <italic>&#x03C9;t</italic> el &#x00E1;ngulo que forma el vector normal al plano de la espira con el campo magn&#x00E9;tico. La tensi&#x00F3;n inducida se obtiene con la ley de Faraday:</p>
<p><disp-formula id="Eq517"><mml:math id="M818" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>S</mml:mi><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item></list>
<boxed-text id="bx119" position="float">
<list list-type="simple">
    <list-item><label>6.</label> <p>Por un solenoide de 2000 vueltas, &#x00E1;rea 4 cm<sup>2</sup> y longitud 30 cm circula una corriente de 4 amperios. Calcule la energ&#x00ED;a acumulada en el solenoide.</p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-6">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para calcular la energ&#x00ED;a que nos piden podemos proceder de dos formas distintas.</p>
<p><target id="pg168" specific-use="page-break"/>La primera de ellas aplicaremos directamente la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq007-8">f&#x00F3;rmula 7.8</xref> donde el valor de la autoinducci&#x00F3;n de un solenoide lo obtenemos a partir de <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq007-4">7.4</xref> (<italic>L</italic> = <italic>&#x00B5;</italic><sub>0</sub><italic>n</italic><sup>2</sup><italic>Al</italic>). Sustituyendo ambas expresiones obtenemos:</p>
<disp-formula id="Eq518"><mml:math id="M819" display='block'><mml:msub><mml:mi>U</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>L</mml:mi><mml:msup><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msup><mml:mi>n</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>A</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:msup><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>2000</mml:mn><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:msup><mml:mn>410</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:msup><mml:mn>34</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>53</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi>mJ</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Otra forma ser&#x00ED;a aplicando la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq007-9">ecuaci&#x00F3;n 7.9</xref> donde el campo magn&#x00E9;tico ser&#x00ED;a el generado por el solenoide y cuya ecuaci&#x00F3;n conocemos <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-6">5.6</xref> (<italic>B</italic> = <italic>&#x00B5;</italic><sub>0</sub><italic>nI</italic>).</p>
<disp-formula id="Eq519"><mml:math id="M820" display='block'><mml:msub><mml:mi>u</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<p>Si una vez conocida la densidad de energ&#x00ED;a multiplicamos por el volumen del solenoide <italic>V</italic> = <italic>Al</italic>, obtenemos la misma expresi&#x00F3;n que hemos obtenido mediante la primera forma que hemos propuesto</p>
<disp-formula id="Eq520"><mml:math id="M821" display='block'><mml:msub><mml:mi>U</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>u</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msup><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>A</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>53</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi>mJ</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<boxed-text id="bx120" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>7.</label> <p>En una regi&#x00F3;n del espacio existe un campo magn&#x00E9;tico uniforme de valor 0,5 T que penetra perpendicularmente al plano del papel, tal y como se muestra en la figura. La resistencia de la varilla vale 2 &#x2126; y su longitud es <italic>l</italic> = 20 cm &#x00BF;Hacia d&#x00F3;nde y con qu&#x00E9; velocidad constante hay que desplazar la varilla, permaneciendo constante el valor del campo magn&#x00E9;tico, para producir una corriente de 1 A en sentido antihorario? Se puede despreciar la resistencia de los ra&#x00ED;les.
<fig id="fig-124">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-124-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-7">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para resolver este problema, debemos estudiar c&#x00F3;mo var&#x00ED;a la secci&#x00F3;n de la espira en funci&#x00F3;n del tiempo. Para ello consideraremos que en un instante inicial los lados del circuito el&#x00E9;ctrico son <italic>x</italic><sub>0</sub> y <italic>l</italic> respectivamente, con lo que el &#x00E1;rea total ser&#x00E1; <italic>x</italic><sub>0</sub> <italic>l</italic>. <target id="pg169" specific-use="page-break"/>Conforme se desplace la varilla hacia un lado u otro esta superficie vendr&#x00E1; dada por <italic>l</italic>(<italic>x</italic><sub>0</sub> &#x00B1; <italic>vt</italic>), donde el signo + nos indica que la varilla se mueve hacia la derecha y el signo &#x2212; hacia la izquierda. De este modo, la ecuaci&#x00F3;n de Faraday queda:</p>
<disp-formula id="Eq521"><mml:math id="M822" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mi>v</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<p>El enunciado nos dice que la corriente tiene que ser de 1 A y que la resistencia de la varilla es 2 &#x2126;, por lo tanto la fuerza electromotriz inducida tiene que ser de 2 V. Igualando este valor a la expresi&#x00F3;n anterior y sustituyendo por los valores num&#x00E9;ricos correspondientes, obtenemos:</p>
<disp-formula id="Eq522"><mml:math id="M823" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>20</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula>
<p>Ahora queremos averiguar hacia qu&#x00E9; lado tiene que ir la varilla para generar una corriente en sentido antihorario. Aqu&#x00ED; es &#x00FA;til calcular las fuerzas que se van a ejercer sobre las cargas situadas en la barra conductora. La fuerza magn&#x00E9;tica es:</p>
<disp-formula id="Eq523"><mml:math id="M824" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>B</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
    <p>La fuerza sobre los electrones tiene que ir en sentido opuesto a la corriente I. Aplicando la regla de la mano derecha, para que la fuerza <inline-formula><mml:math id="M825" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>B</mml:mi></mml:msub></mml:math></inline-formula> vaya hacia abajo, encontramos que el vector <inline-formula><mml:math id="M826" display='block'><mml:mi>q</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> va hacia la izquierda. Dado que una carga <italic>q</italic> es negativa, el vector <inline-formula><mml:math id="M827" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> va hacia la derecha.</p>
<boxed-text id="bx121" position="float">
<list list-type="simple">
    <list-item><label>8.</label> <p>Un campo magn&#x00E9;tico uniforme espacialmente tiene un m&#x00F3;dulo que aumenta linealmente con el tiempo <italic>B</italic>(<italic>t</italic>) = <italic>kt</italic>. El campo es perpendicular al plano del papel y entrante y se limita a una regi&#x00F3;n cil&#x00ED;ndrica cuya secci&#x00F3;n recta es la circunferencia de radio R de la figura. Se introduce en el campo una espira conductora cuadrada de resistencia <italic>r</italic> &#x2126; tal y como se muestra en la figura. Calcule la corriente inducida en la espira e indicar su sentido.
<fig id="fig-125">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-125-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-8">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para calcular el flujo magn&#x00E9;tico a trav&#x00E9;s de la espira cuadrada, &#x00FA;nicamente debemos tener en cuenta la secci&#x00F3;n circular en la que el campo magn&#x00E9;tico est&#x00E1; definido. De este modo el flujo magn&#x00E9;tico es:<target id="pg170" specific-use="page-break"/></p>
<disp-formula id="Eq524"><mml:math id="M828" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>k</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi>Wb</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Aplicamos la ley de Faraday para calcular la fuerza electromotriz inducida</p>
<disp-formula id="Eq525"><mml:math id="M829" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>k</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>k</mml:mi><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>La corriente inducida vendr&#x00E1; dada por la ley de Ohm:</p>
<disp-formula id="Eq526"><mml:math id="M830" display='block'><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>k</mml:mi><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Para determinar el sentido de la corriente inducida deberemos tener en cuenta la ley de Lenz, la cual nos dice que la corriente inducida se opone al cambio que la genera. En este caso el campo magn&#x00E9;tico aumenta conforme pasa el tiempo y por lo tanto el flujo tambi&#x00E9;n aumenta, si la corriente inducida se opone al cambio, en este caso deber&#x00E1; generar un campo magn&#x00E9;tico cuyo sentido sea hacia fuera del plano del papel para disminuir el flujo del campo magn&#x00E9;tico. Por lo tanto aplicando la regla de la mano derecha la corriente inducida deber&#x00E1; tener sentido antihorario.</p>
<boxed-text id="bx122" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>9.</label> <p>Una bobina circular de 10 espiras y de 10 cm de radio se coloca perpendicularmente a un campo de intensidad <inline-formula><mml:math id="M831" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>&#x03C4;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>.</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>,</mml:mo><mml:mi>&#x03C4;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi>ms</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow></mml:math></inline-formula></p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular el flujo magn&#x00E9;tico que atraviesa la bobina en funci&#x00F3;n del tiempo.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Calcular la fuerza electromotriz inducida.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Siendo la resistencia de la espira <italic>r</italic> = 0,1 &#x2126;, calcule la potencia disipada en funci&#x00F3;n del tiempo.</p></list-item>
<list-item><label><italic>d</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;nta energ&#x00ED;a se habr&#x00E1; disipado al cabo de 1 s? (consideramos el tiempo inicial <italic>t</italic> = 0).</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-9">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El &#x00E1;rea total de la bobina incluyendo todas las espiras viene dada por <italic>S</italic> = <italic>n&#x03C0;R</italic><sup>2</sup> = 10<italic>&#x03C0;</italic>0,1<sup>2</sup> = 0,1<italic>&#x03C0;</italic> m<sup>2</sup>.</p>
<p>Para calcular el flujo magn&#x00E9;tico, debemos aplicar su definici&#x00F3;n:</p>
<p><disp-formula id="Eq527"><mml:math id="M832" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>&#x03C4;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>001</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi>Wb</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La fuerza electromotriz inducida vendr&#x00E1; dada por la Ley de Faraday</p>
<p><disp-formula id="Eq528"><mml:math id="M833" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>001</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>001</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>001</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>157</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>07</mml:mn><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>001</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><target id="pg171" specific-use="page-break"/><italic>c</italic>)</label> <p>Para calcular la potencia disipada en la espira, primero deberemos obtener la intensidad que circula por la espira
<disp-formula id="Eq529"><mml:math id="M834" display='block'><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>157</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>07</mml:mn><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>001</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mi>r</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1570</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>001</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Una vez conocida dicha corriente calculamos la potencia disipada</p>
<p><disp-formula id="Eq530"><mml:math id="M835" display='block'><mml:mi>P</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>157</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>07</mml:mn><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>001</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>1570</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>001</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>246740</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>001</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">W</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>d</italic>)</label> <p>La energ&#x00ED;a disipada en el intervalo <italic>t</italic> = 0 &#x2192; 1 <italic>s</italic>, se obtiene integrando la potencia disipada.</p>
<p><disp-formula id="Eq531"><mml:math id="M836" display='block'><mml:mtable columnspacing="0em" columnalign="right left"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>1</mml:mn></mml:msubsup><mml:mi>P</mml:mi><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>)</mml:mo><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mtd><mml:mtd><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>1</mml:mn></mml:msubsup><mml:mn>246740</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>/</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>001</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>246740</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>1</mml:mn></mml:msubsup><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>/</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>001</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd/><mml:mtd><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>246740</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>[</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow><mml:mn>2000</mml:mn></mml:mfrac><mml:msup><mml:mi>e</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>/</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>001</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mo>]</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mn>1</mml:mn></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>123</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx123" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>10.</label> <p>Queremos lanzar un objeto met&#x00E1;lico a alta velocidad y para ello disponemos de dos rieles paralelos deslizantes separados una distancia de 0,5 m. Los rieles se encuentran inmersos en un campo magn&#x00E9;tico <italic>B</italic> = 0,2 T perpendicular al plano definido por los rieles. Si el proyectil es una barra met&#x00E1;lica de masa <italic>m</italic> = 0,2 kg que se apoya en ambos rieles, calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>&#x00BF;La intensidad de corriente que debe circular por la barra para, una vez colocada sobre los rieles, experimente una aceleraci&#x00F3;n de <italic>a</italic> = 10 m&#x00B7;s<sup>&#x2212;2</sup>?</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>&#x00BF;Si los rieles tienen una longitud de <italic>l</italic> = 1 m, &#x00BF;qu&#x00E9; velocidad alcanzar&#x00E1; la barra cuando salga despedida de los rieles?</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-10">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para este problema se va a despreciar el rozamiento.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>En este caso lo primero que debemos calcular es la fuerza que actu&#x00E1; sobre la barra que queremos proyectar, para posteriormente aplicar la 2<sup><italic>a</italic></sup> Ley de Newton. Dicha fuerza vendr&#x00E1; dada por:</p>
<p><disp-formula id="Eq532"><mml:math id="M837" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>En este caso los vectores <inline-formula><mml:math id="M838" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> y <inline-formula><mml:math id="M839" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> son perpendiculares, y por lo tanto, al aplicar la 2<sup><italic>a</italic></sup> Ley de Newton obtenemos:</p>
<p><disp-formula id="Eq533"><mml:math id="M840" display='block'><mml:mi>F</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>Finalmente despejamos el valor de la intensidad de corriente que se nos pide:</p>
<p><disp-formula id="Eq534"><mml:math id="M841" display='block'><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>l</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>20</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><target id="pg172" specific-use="page-break"/><italic>b</italic>)</label> <p>El segundo apartado es un simple problema de cinem&#x00E1;tica, para lo cual calcularemos el tiempo que tarda la barra en recorrer los rieles teniendo en cuenta que describe un movimiento rectil&#x00ED;neo uniformemente acelerado.</p>
<p><disp-formula id="Eq535"><mml:math id="M842" display='block'><mml:mi>s</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mi>t</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mi>t</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msqrt><mml:mfrac><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>5</mml:mn></mml:mfrac></mml:msqrt><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>447</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Una vez conocido el tiempo simplemente deberemos sustituir en la ecuaci&#x00F3;n de la velocidad, siendo la velocidad inicial nula</p>
<p><disp-formula id="Eq536"><mml:math id="M843" display='block'><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>47</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx124" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>11.</label> <p>En el centro de un solenoide de 2 cm de radio, 10 cm de longitud y 5000 espiras se situ&#x00E1; una espira de 1 cm de radio y 0,5 &#x2126; de resistencia. El plano de la espira es perpendicular al eje del solenoide.</p>
<p>Si por el solenoide circula una corriente de 2 A, calcule:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El campo magn&#x00E9;tico en el interior del solenoide.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>El coeficiente de inducci&#x00F3;n mutua <italic>M</italic> entre el solenoide y la espira.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Si la corriente del solenoide se extingue uniformemente en 0,5 ms calcule la fuerza electromotriz inducida y la corriente inducida en la espira.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-11">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El campo magn&#x00E9;tico generado por el solenoide se obtiene directamente con la aplicaci&#x00F3;n de la f&#x00F3;rmula:</p>
<p><disp-formula id="Eq537"><mml:math id="M844" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>n</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>5000</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>100000</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Para el c&#x00E1;lculo del coeficiente de inducci&#x00F3;n mutua, primero debemos calcular el flujo magn&#x00E9;tico a trav&#x00E9;s de la espira situada en el interior del solenoide,</p>
<p><disp-formula id="Eq538"><mml:math id="M845" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>100000</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>100000</mml:mn><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:msup><mml:mn>01</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi>Wb</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Es el flujo entre espira y solenoide. Finalmente aplicamos su definici&#x00F3;n, es decir la relaci&#x00F3;n entre flujo mutuo y corriente <italic>I</italic> del solenoide:</p>
<p><disp-formula id="Eq539"><mml:math id="M846" display='block'><mml:mi>M</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>10</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">H</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Para calcular la fuerza electromotriz inducida, aplicaremos la Ley de Faraday teniendo en cuenta que la corriente en el solenoide se extingue uniformemente:</p>
<p><disp-formula id="Eq540"><mml:math id="M847" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>10</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>20</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx125" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg173" specific-use="page-break"/>12.</label> <p>En una regi&#x00F3;n del espacio hay un campo magn&#x00E9;tico uniforme de intensidad 0,5 T que penetra perpendicularmente al plano del papel tal y como se muestra en la figura. Si la resistencia de la varilla MN vale 2 &#x2126;.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>&#x00BF;Con qu&#x00E9; velocidad, m&#x00F3;dulo y sentido, debe moverse la varilla si queremos que en el circuito se induzca una corriente de 0,2 A en sentido horario?</p>
<p>Volvemos a la situaci&#x00F3;n inicial y, manteniendo fija la varilla, procedemos a modificar uniformemente el campo magn&#x00E9;tico durante 2 s. Comprobamos que la corriente inducida durante este proceso es la misma que en el caso anterior.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>&#x00BF;Cu&#x00E1;l es el valor final del campo magn&#x00E9;tico (m&#x00F3;dulo y sentido)?
<fig id="fig-126">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-126-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-12">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El enunciado nos dice que la corriente inducida tiene que ser 0,2 A en sentido horario. Por lo tanto, de acuerdo con la regla de la mano derecha, el campo generado por la corriente inducida tiene sentido hacia dentro del plano del papel. La ley de Lenz nos dice que el sentido de la corriente inducida se tiene que oponer al cambio que la genera. La corriente en el sentido horario aumenta el flujo del campo. Por lo tanto la barra debe moverse hacia la izquierda para compensar este aumento de flujo.</p>
<p>Para calcular el m&#x00F3;dulo de la velocidad aplicaremos la ley de Faraday y la ley de Ohm a la varilla:
<disp-formula id="Eq541"><mml:math id="M848" display='block'><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>l</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>v</mml:mi></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq542"><mml:math id="M849" display='block'><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>l</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>6</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>En la segunda parte debemos tener en cuenta que la variaci&#x00F3;n de flujo magn&#x00E9;tico se produce debido a la variaci&#x00F3;n del campo magn&#x00E9;tico, pues la secci&#x00F3;n va a permanecer constante.</p>
<p><target id="pg174" specific-use="page-break"/>Bas&#x00E1;ndonos en los mismos razonamientos que en el apartado anterior, para que la corriente inducida tenga sentido horario, el campo magn&#x00E9;tico deber&#x00E1; disminuir. La corriente vale 0,2 A como en el apartado anterior, podemos obtener |<italic>&#x03B5;</italic>| = <italic>RI</italic> = 0,2&#x00B7;2 = 0,4 V. Podemos aplicar la ley de Faraday y deducir la variaci&#x00F3;n de campo magn&#x00E9;tico
<disp-formula id="Eq543"><mml:math id="M850" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>despejando
<disp-formula id="Eq544"><mml:math id="M851" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>B</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Dado que |&#x0394;<italic>B</italic>| = 2 T y como hemos deducido que el campo magn&#x00E9;tico est&#x00E1; disminuyendo, <italic>B<sub>f</sub></italic> = <italic>B</italic><sub>0</sub> &#x2212; 2 <italic>T</italic> = &#x2212;1,5 T, o lo que es lo mismo el campo magn&#x00E9;tico final tiene un valor de 1,5 <italic>T</italic> con sentido hacia fuera del papel (decrece hacia el cero para volver a crecer en sentido positivo).</p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx126" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>13.</label> <p>Una bobina circular de radio <italic>a</italic> = 10 cm y 1000 espiras gira perpendicularmente a un campo magn&#x00E9;tico de intensidad <italic>B</italic> = 1 T. La bobina se conecta a una resistencia de valor <italic>R</italic> = 100 &#x2126;. Siendo el pico de corriente (es decir, la corriente m&#x00E1;xima) en la resistencia de <italic>&#x03C0;</italic>/10 A, hallar:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>la fuerza electromotriz inducida en la bobina en funci&#x00F3;n del tiempo.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>la frecuencia de giro de la bobina, expresada en rad&#x00B7;s<sup>&#x2212;1</sup>.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-13">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>La obtenci&#x00F3;n de la f.e.m. inducida es una aplicaci&#x00F3;n directa de la Ley de Faraday.
<disp-formula id="Eq545"><mml:math id="M852" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq546"><mml:math id="M853" display='block'><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>S</mml:mi><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>S</mml:mi><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>S</mml:mi><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Teniendo en cuenta que el valor de pico de la intensidad es el valor m&#x00E1;ximo de la corriente, este se corresponder&#x00E1; con el valor m&#x00E1;ximo de la f.e.m. en la resistencia dado que son proporcionales. Coincide con los tiempos para los cuales sin(<italic>&#x03C9;t</italic>) = 1. Por lo tanto,
<disp-formula id="Eq547"><mml:math id="M854" display='block'><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mrow><mml:mo movablelimits="true">max</mml:mo></mml:mrow></mml:msub><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>S</mml:mi><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>&#x03C9;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mrow><mml:mo movablelimits="true">max</mml:mo></mml:mrow></mml:msub><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mn>100</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:msup><mml:mn>1</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>1000</mml:mn><mml:mrow><mml:mi>rad</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula></p></list-item></list>
<boxed-text id="bx127" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg175" specific-use="page-break"/>14.</label> <p>Una barra conductora desliza con una velocidad constante <inline-formula><mml:math id="M855" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></inline-formula> sobre unos railes conductores paralelos separados por una distancia <italic>l</italic> = 0,5 m. Existe un campo magn&#x00E9;tico perpendicular al plano de movimiento de la barra <inline-formula><mml:math id="M856" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:math></inline-formula>.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcule el flujo magn&#x00E9;tico en la espira formada por los railes y la barra en funci&#x00F3;n de <italic>x</italic>, es decir <italic>&#x03C6;<sub>m</sub></italic>(<italic>x</italic>).</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Calcule la fuerza electromotriz inducida en el circuito en funci&#x00F3;n de <italic>x</italic>.</p></list-item></list>
<p>Nota: la regla de la cadena nos permite escribir <inline-formula><mml:math id="M857" display='block'><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></inline-formula>
<fig id="fig-127">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-127-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-14">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Para calcular el flujo magn&#x00E9;tico en la espira, deberemos aplicar su definici&#x00F3;n, considerando que en este caso el campo magn&#x00E9;tico y el vector superficie son paralelos, y que ambas magnitudes dependen de <italic>x</italic></p>
<p><disp-formula id="Eq548"><mml:math id="M858" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x222C;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi></mml:msubsup><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>l</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mrow><mml:mo>[</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>l</mml:mi><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>]</mml:mo></mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>l</mml:mi><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Una vez conocida la expresi&#x00F3;n del flujo magn&#x00E9;tico en funci&#x00F3;n de <italic>x</italic> tal y como nos dice el enunciado, debemos aplicar la regla de la cadena, teniendo en cuenta que <italic>x</italic>(<italic>t</italic>) = <italic>v t</italic> + <italic>x</italic><sub>0</sub>. De este modo:</p>
<p><disp-formula id="Eq549"><mml:math id="M859" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq550"><mml:math id="M860" display='block'><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mi>l</mml:mi><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>10</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mi>x</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Concluimos que |<italic>&#x03B5;</italic>| = |0,5x|.</p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx128" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>15.</label> <p>Un conductor rectil&#x00ED;neo infinito se dobla tal y como se indica en la figura. Se sabe que por &#x00E9;l circula una corriente <italic>I</italic><sub>0</sub> = 15 A y que el campo magn&#x00E9;tico en el centro de la espira formada con el conductor vale 3,21 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;4</sup> T y apunta hacia fuera del papel.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><target id="pg176" specific-use="page-break"/><italic>a</italic>)</label> <p>Calcular el radio <italic>R</italic> de la espira circular que se ha formado con el conductor rectil&#x00ED;neo que permite obtener el campo de 3,21 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;4</sup> T en su centro.</p>
<p>A continuaci&#x00F3;n en el centro de la espira se coloca una segunda espira de radio <italic>r</italic> = 1 cm y resistencia 2 <italic>m</italic>&#x2126;. Modificando de forma lineal el valor de la intensidad que circula por el hilo tal que <italic>I</italic>(<italic>t</italic>) = <italic>at</italic> + <italic>I</italic><sub>0</sub> se observa que se induce una corriente en la segunda espira de valor 2 <italic>&#x00B5;</italic>A en sentido horario.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La intensidad que circular&#x00E1; por el conductor al cabo de 3 segundos.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Repita el apartado anterior considerando que la corriente inducida en la segunda espira tuviese sentido antihorario.</p></list-item></list>
<p>Nota: Considere que el campo magn&#x00E9;tico es constante en la secci&#x00F3;n de la segunda espira y que su valor es el que tiene en el centro.
<fig id="fig-128">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-128-45.jpg"/>
</fig></p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-15">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Para este primer apartado deberemos considerar que el hueco que se genera al doblar el hilo entre los dos tramos rectos es despreciable, de modo que podremos considerar que el campo magn&#x00E9;tico total generado en el centro de la espira, <inline-formula><mml:math id="M861" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub></mml:math></inline-formula>, es la suma del campo generado por un hilo rectil&#x00ED;neo infinito <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-8">5.8</xref>, <inline-formula><mml:math id="M862" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>h</mml:mi></mml:msub></mml:math></inline-formula>, m&#x00E1;s el generado por una espira circular en su centro <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq005-3">5.3</xref>, <inline-formula><mml:math id="M863" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub></mml:math></inline-formula>. De este modo:</p>
<p><disp-formula id="Eq551"><mml:math id="M864" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>h</mml:mi></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub></mml:math></disp-formula></p>
<p>Para establecer el car&#x00E1;cter vectorial de los campos, consideraremos que el eje perpendicular al plano de la figura es el eje <italic>z</italic>, y tomaremos sentido positivo saliendo del plano. Con esta consideraci&#x00F3;n y teniendo en cuenta el sentido de los campos generados, la f&#x00F3;rmula anterior nos queda:</p>
<p><target id="pg177" specific-use="page-break"/><disp-formula id="Eq552"><mml:math id="M865" display='block'><mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mi>T</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>h</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>e</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>21</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Despejamos <italic>R</italic>:</p>
<p><disp-formula id="Eq553"><mml:math id="M866" display='block'><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>/</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>21</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>Sustituyendo los valores num&#x00E9;ricos que nos proporciona el enunciado, obtenemos</p>
<p><disp-formula id="Eq554"><mml:math id="M867" display='block'><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mn>cm</mml:mn></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Se nos dice que al introducir una espira de radio <italic>r</italic> = 1 cm y de resistencia 2 m&#x2126; se induce una corriente de 2 <italic>&#x00B5;</italic>A en sentido horario. Recordamos que en este problema, el campo se considera uniforme con un valor igual al del centro de la espira. Como la intensidad var&#x00ED;a de forma lineal podemos expresar la <xref ref-type="disp-formula" rid="Eq007-1">ecuaci&#x00F3;n 7.1</xref> como:</p>
<p><disp-formula id="Eq555"><mml:math id="M868" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></disp-formula></p>
<p>En este caso, la corriente inducida en la peque&#x00F1;a espira tiene sentido horario. Razonando con la ley de Lenz podemos deducir que el campo magn&#x00E9;tico generado por el hilo y la espira inicial debe aumentar. El campo magn&#x00E9;tico del cable + espira va dirigido hacia dentro del papel y el campo de la peque&#x00F1;a espira hacia fuera. El campo de la peque&#x00F1;a espira debe oponerse al aumento de flujo generado por el cable.</p>
<p>Siendo |<italic>&#x03B5;</italic>| = <italic>RI</italic> = 2 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;6</sup> &#x00B7; 2 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;3</sup> = 4 &#x00B7; 10<sup>&#x2212;9</sup>V, la ecuaci&#x00F3;n anterior nos queda:</p>
<p><disp-formula id="Eq556"><mml:math id="M869" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mi>V</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>r</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow><mml:mn>3</mml:mn></mml:mfrac></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq557"><mml:math id="M870" display='block'><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>82</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>59</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Este campo es generado por la configuraci&#x00F3;n de corriente inicial, por lo tanto, simplemente deberemos aplicar la misma f&#x00F3;rmula que en el primer apartado:
<disp-formula id="Eq582"><mml:math id="M871" display='block'><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>59</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>+</mml:mo><mml:mfrac><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mn>2</mml:mn></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>16</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>76</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Al igual que en el apartado anterior, al aplicar la ley de Faraday y procediendo de forma similar obtenemos:</p>
<p><target id="pg178" specific-use="page-break"/><disp-formula id="Eq558"><mml:math id="M872" display='block'><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>i</mml:mi></mml:msub><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>82</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Sin embargo, en este caso, la corriente inducida tiene sentido antihorario, lo que nos indica que el campo magn&#x00E9;tico generado por el hilo y la espira inicial disminuye, con lo que obtenemos:</p>
<p><disp-formula id="Eq559"><mml:math id="M873" display='block'><mml:msub><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>f</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>828</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>4</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>13</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>43</mml:mn><mml:mn>A</mml:mn></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx129" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>16.</label> <p>Sobre una espira cuadrada, de lado <italic>a</italic> = 1 cm y resistencia <italic>R</italic> = 1 &#x2126;, descansa un cable conductor rectil&#x00ED;neo muy largo, paralelo a un lado de la espira y a una distancia <italic>d</italic> = 0,25 cm del centro de esta. El cable conduce una corriente <italic>I</italic> = 10 A. Si esta corriente se anula uniformemente en 0,1 s, determine la corriente inducida en la espira y su sentido.
<fig id="fig-129">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-129-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-16">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Para resolver este problema, lo primero que debemos darnos cuenta es el sentido que lleva el campo a ambos lados del hilo conductor, lo cual se obtiene directamente aplicando la regla de la mano derecha. Es importante observar que el campo magn&#x00E9;tico generado por el hilo a uno y otro lado lleva sentido opuesto, por lo que el flujo que en la regi&#x00F3;n izquierda del dibujo (a) se anula con el de la parte sim&#x00E9;trica respecto del hilo de la derecha (b).</p>
<p>Una vez que tenemos el planteamiento claro, aplicamos la definici&#x00F3;n de flujo magn&#x00E9;tico, para lo cual deberemos tener en cuenta la expresi&#x00F3;n del campo magn&#x00E9;tico generado por un hilo infinito en un punto es <inline-formula><mml:math id="M874" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></inline-formula> siendo <italic>x</italic> la distancia <target id="pg179" specific-use="page-break"/>desde el hilo hasta dicho punto. El diferencial de superficie <italic>dS</italic> que se toma vendr&#x00E1; dado por la banda estrecha que se muestra en la figura. Tendr&#x00E1; como longitud el lado de la espira y como anchura <italic>dx</italic>, por lo tanto <italic>dS</italic> = 0,01<italic>dx</italic> (ver figura)</p>
<disp-formula id="Eq560"><mml:math id="M875" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x222C;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0025</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0075</mml:mn></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>01</mml:mn><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>01</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0025</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0075</mml:mn></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2026;</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq561"><mml:math id="M876" display='block'><mml:mo>&#x2026;</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>01</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo stretchy="false">[</mml:mo><mml:mi>log</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo stretchy="false">]</mml:mo><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0025</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0075</mml:mn></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>01</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>log</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0075</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>0025</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>01</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>log</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mn>3</mml:mn><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq562"><mml:math id="M877" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi>Wb</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Una vez conocido el flujo magn&#x00E9;tico a trav&#x00E9;s de la espira, calcularemos la f.e.m. inducida aplicando la Ley de Faraday y teniendo en cuenta que el enunciado nos dice que la corriente se apaga uniformemente en 0,1 s.</p>
<disp-formula id="Eq563"><mml:math id="M878" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>8</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Una vez conocida la f.e.m. inducida, aplicando la Ley de Ohm obtenemos la corriente inducida</p>
<disp-formula id="Eq564"><mml:math id="M879" display='block'><mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>i</mml:mi><mml:mi>n</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi></mml:mrow></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>7</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>Finalmente para determinar el sentido de la corriente inducida aplicaremos la Ley de Lenz. Dado que el flujo magn&#x00E9;tico disminuye (la corriente que genera el campo se anula), la corriente inducida debe oponerse a dicha disminuci&#x00F3;n y por lo tanto deber&#x00E1; generar campo magn&#x00E9;tico hacia dentro del papel. La corriente llevar&#x00E1; sentido horario en la espira.</p>
<boxed-text id="bx130" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>17.</label> <p>Una espira cuadrada conductora de lado <italic>l</italic> = 10 cm y resistencia 0,1 &#x2126; situada en el plano <italic>xy</italic> se desplaza a velocidad constante <italic>v</italic> = 10 m&#x00B7;s<sup>&#x2212;1</sup> en direcci&#x00F3;n creciente del eje <italic>x</italic>. En la regi&#x00F3;n comprendida entre <italic>x</italic> = 0 m y <italic>x</italic> = 1 m se ha definido un campo magn&#x00E9;tico <inline-formula><mml:math id="M880" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">T</mml:mi></mml:mrow></mml:math></inline-formula>.</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Calcule la corriente inducida en la espira en funci&#x00F3;n de <italic>x</italic>, si inicialmente el lado m&#x00E1;s pr&#x00F3;ximo a la zona donde hay campo magn&#x00E9;tico se encuentra en <italic>x</italic> = &#x2212;1 m.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>Calcule la energ&#x00ED;a que se ha disipado en la bobina una vez que la espira ha atravesado totalmente la regi&#x00F3;n donde hab&#x00ED;a campo magn&#x00E9;tico.</p></list-item>
</list></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-17">
<title><target id="pg180" specific-use="page-break"/>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>A la hora de resolver el problema lo primero es hacer un dibujo esquem&#x00E1;tico en el que veamos claramente el planteamiento del problema.
<fig id="fig-130">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-130-45.jpg"/>
</fig></p>
<p>Podemos observar que hasta que la espira no llega a la posici&#x00F3;n <italic>x</italic> = 0 m se est&#x00E1; desplazando por una regi&#x00F3;n en la que no hay campo magn&#x00E9;tico y por lo tanto, el flujo magn&#x00E9;tico a trav&#x00E9;s de la espira ser&#x00E1; nulo. Dicho flujo no var&#x00ED;a por el desplazamiento, lo que implica que tanto la f.e.m. inducida como la corriente inducida son nulas. A continuaci&#x00F3;n en el esquema podemos ver tres situaciones marcadas por su importancia en la resoluci&#x00F3;n del problema. La situaci&#x00F3;n (a) representa una posici&#x00F3;n gen&#x00E9;rica en la que la espira se encuentra entrando en la regi&#x00F3;n donde hay campo magn&#x00E9;tico. En este caso el flujo magn&#x00E9;tico vendr&#x00E1; dado por:</p>
<p><disp-formula id="Eq565"><mml:math id="M881" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>donde <italic>l</italic> es el lado de la espira y <italic>x</italic> es la longitud de la espira que est&#x00E1; inmersa en la regi&#x00F3;n en la que hay campo magn&#x00E9;tico. A continuaci&#x00F3;n, podemos calcular la f.e.m. inducida, simplemente aplicando la regla de la cadena</p>
<p><disp-formula id="Eq566"><mml:math id="M882" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mi>v</mml:mi></mml:math></disp-formula></p>
<p>y por lo tanto la corriente inducida ser&#x00E1;:</p>
<p><disp-formula id="Eq567"><mml:math id="M883" display='block'><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>B</mml:mi><mml:mi>l</mml:mi><mml:mi>v</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>50</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>110</mml:mn></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Para determinar el sentido de la corriente debemos observar que el flujo magn&#x00E9;tico aumenta conforme la espira penetra en la regi&#x00F3;n con campo y por lo tanto la corriente inducida deber&#x00E1; oponerse a este aumento para lo cual generar&#x00E1; un campo magn&#x00E9;tico que se opone al que tenemos en dicha regi&#x00F3;n, es decir, la corriente inducida tendr&#x00E1; un sentido horario.</p>
<p><target id="pg181" specific-use="page-break"/>La situaci&#x00F3;n (b) representa los momentos para los cuales la espira est&#x00E1; totalmente sumergida en la regi&#x00F3;n con campo. En esta situaci&#x00F3;n, el flujo magn&#x00E9;tico permanecer&#x00E1; constante y por lo tanto tanto la f.e.m. inducida como la corriente inducida ser&#x00E1;n nulas.</p>
<p>Finalmente la situaci&#x00F3;n (c) representa las posiciones para las cuales la espira est&#x00E1; saliendo de la regi&#x00F3;n con campo. Podemos proceder de forma an&#x00E1;loga al caso (a), teniendo en cuenta que la secci&#x00F3;n de la espira que permanece en la regi&#x00F3;n con campo magn&#x00E9;tico ser&#x00E1; <italic>l</italic> (<italic>l</italic> &#x2212; <italic>x</italic>). El hecho de que la espira est&#x00E9; saliendo implica que el flujo magn&#x00E9;tico es cada vez menor y que por lo tanto la corriente inducida llevar&#x00E1; sentido antihorario. Dada la simetr&#x00ED;a entre las situaciones (a) y (c) nos permite no tener que realizar ning&#x00FA;n c&#x00E1;lculo y finalizar diciendo que la corriente inducida en este caso es <italic>I</italic> = 5 A en sentido antihorario.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La energ&#x00ED;a &#x00FA;nicamente se disipa en las situaciones (a) y (c) puesto que en (b) la corriente inducida es nula. La potencia que se disipa en ambas situaciones es:</p>
<p><disp-formula id="Eq568"><mml:math id="M884" display='block'><mml:mi>P</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msup><mml:mi>I</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mi>R</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msup><mml:mn>5</mml:mn><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">W</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>Para calcular la energ&#x00ED;a disipada debemos multiplicar la potencia, dado que es constante, por el tiempo que tarda la espira en entrar (salir) a la zona en la que est&#x00E1; definido el campo magn&#x00E9;tico.</p>
<p><disp-formula id="Eq569"><mml:math id="M885" display='block'><mml:mi>E</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>P</mml:mi><mml:mi mathvariant="normal">&#x0394;</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow><mml:mn>10</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>5</mml:mn><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mn>10</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn></mml:mrow></mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">J</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
</list>
<boxed-text id="bx131" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>18.</label> <p>Sobre el eje <italic>y</italic> se extiende un conductor rectil&#x00ED;neo por el que circula una corriente <italic>I</italic> en sentido positivo de dicho eje. Una espira cuadrada de lado a se encuentra sobre el plano <italic>xy</italic> de modo que dos de sus lados son paralelos al conductor. Si inicialmente la espira se encuentra en la parte positiva del eje <italic>x</italic>, calcule el valor de la fuerza electromotriz inducida cuando la espira se desplaza hacia la parte negativa del eje <italic>x</italic> con una velocidad <inline-formula><mml:math id="M886" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula></p></list-item>
</list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-18">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<p>Veamos el dibujo esquem&#x00E1;tico del problema. En este caso supondremos que la espira se encuentra a una distancia <italic>x</italic> del hilo, y procedemos a calcular el flujo total a trav&#x00E9;s de la espira.</p>
<fig id="fig-131">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-131-45.jpg"/>
</fig>
<p><target id="pg182" specific-use="page-break"/>Para ello deberemos utilizar la expresi&#x00F3;n del campo magn&#x00E9;tico generado por un hilo infinito en un punto situado a una distancia <italic>x</italic><sup>&#x2032;</sup> del propio hilo, <inline-formula><mml:math id="M887" display='block'><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:msup><mml:mi>x</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>&#x2032;</mml:mi></mml:mrow></mml:msup></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></inline-formula>. Si tomamos como elemento diferencial de superficie la banda oscura marcada en la figura <italic>dS</italic> = <italic>adx<sup>&#x2032;</sup></italic>, podemos calcular el flujo aplicando su definici&#x00F3;n:</p>
<disp-formula id="Eq570"><mml:math id="M888" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mo>&#x222C;</mml:mo><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mover><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>S</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mo>=</mml:mo><mml:msubsup><mml:mo>&#x222B;</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi></mml:mrow></mml:msubsup><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>a</mml:mi><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>log</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>.</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<p>Una vez que tenemos el flujo magn&#x00E9;tico, procedemos a calcular su derivada temporal, para lo cual aplicaremos la regla de la cadena <inline-formula><mml:math id="M889" display='block'><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac></mml:math></inline-formula></p>
<disp-formula id="Eq571"><mml:math id="M890" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:mi>log</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi></mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2026;</mml:mo></mml:math></disp-formula>
<disp-formula id="Eq572"><mml:math id="M891" display='block'><mml:mo>&#x22EF;</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:mi>a</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:msub><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mi>I</mml:mi><mml:msup><mml:mi>a</mml:mi><mml:mn>2</mml:mn></mml:msup></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>2</mml:mn><mml:mi>&#x03C0;</mml:mi><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>x</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>a</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula>
<p>N&#x00F3;tese que existe un problema cuando la espira llega a tocar el cable en <italic>x</italic> = 0. En este punto el campo diverge y el flujo tambi&#x00E9;n.</p>
<boxed-text id="bx132" position="float">
<list list-type="simple">
<list-item><label>19.</label> <p>La varilla conductora <italic>MN</italic>, que tiene una masa de 10 g, baja deslizando con velocidad constante v sobre los dos carriles conductores paralelos. Dichos carriles distan 20 cm y se cierran por la parte inferior formando un &#x00E1;ngulo <italic>&#x03B1;</italic> = 30&#x00B0; con el plano horizontal. En la regi&#x00F3;n existe un campo magn&#x00E9;tico uniforme, dirigido verticalmente hacia abajo y de intensidad 1 T. Si la resistencia de los carriles es despreciable y la de la varilla vale 10 &#x2126;. Calcule, en funci&#x00F3;n de la velocidad <italic>v</italic> de la varilla:</p>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>El flujo magn&#x00E9;tico a trav&#x00E9;s del circuito.</p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La fuerza electromotriz inducida.</p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>La intensidad de la corriente inducida.</p></list-item>
<list-item><label><italic>d</italic>)</label> <p>La fuerza magn&#x00E9;tica que actu&#x00E1; sobre la varilla.</p></list-item>
<list-item><label><italic>e</italic>)</label> <p>Si el coeficiente de rozamiento entre los carriles y la varilla es <italic>&#x00B5;</italic> = 0,2 &#x00BF;cu&#x00E1;nto vale la velocidad <italic>v</italic>?</p></list-item></list>
<p>Dato: <italic>g</italic> = 9,8 m.s<sup>&#x2212;2</sup>
<target id="pg183" specific-use="page-break"/><fig id="fig-132">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-132-45.jpg"/>
</fig></p></list-item></list>
</boxed-text>
</sec>
<sec id="c7-s2-19">
<title>Soluci&#x00F3;n</title>
<list list-type="simple">
<list-item><label><italic>a</italic>)</label> <p>Para calcular el flujo magn&#x00E9;tico debemos aplicar su definici&#x00F3;n teniendo en cuenta que el &#x00E1;ngulo que forman el campo magn&#x00E9;tico y el vector superficie es el mismo que el que forma el circuito con el plano horizontal. De este modo:</p>
<p><disp-formula id="Eq573"><mml:math id="M892" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mo>&#x222C;</mml:mo><mml:mi>S</mml:mi></mml:msub><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
<p>El producto escalar <inline-formula><mml:math id="M893" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:mi>d</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>S</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> debe tomar en cuenta el &#x00E1;ngulo entre los dos vectores que corresponde al &#x00E1;ngulo de inclinaci&#x00F3;n del plano inclinado:</p>
<p><disp-formula id="Eq574"><mml:math id="M894" display='block'><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>B</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>2</mml:mn><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mrow><mml:mo>(</mml:mo><mml:msub><mml:mi>d</mml:mi><mml:mn>0</mml:mn></mml:msub><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>v</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi><mml:mo>)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>Wb</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>b</italic>)</label> <p>La fuerza electromotriz inducida vendr&#x00E1; dada por:</p>
<p><disp-formula id="Eq575"><mml:math id="M895" display='block'><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mrow><mml:mo>|</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:msub><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub></mml:mrow><mml:mrow><mml:mi>d</mml:mi><mml:mi>t</mml:mi></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>|</mml:mo></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">V</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>c</italic>)</label> <p>Para calcular la corriente inducida aplicaremos la Ley de Ohm</p>
<p><disp-formula id="Eq576"><mml:math id="M896" display='block'><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo><mml:mi>&#x03B5;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">|</mml:mo></mml:mrow><mml:mi>R</mml:mi></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mi>v</mml:mi></mml:mrow><mml:mn>10</mml:mn></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>01</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">A</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p>
    <p>Para determinar el sentido de la corriente inducida hay que observar que conforme la varilla desciende el flujo magn&#x00E9;tico a trav&#x00E9;s de la espira disminuye y por lo tanto la corriente inducida deber&#x00E1; generar un campo magnético con el mismo sentido que el campo existente. De este modo, en la figura inferior la corriente ir&#x00ED;a hacia dentro del papel en el extremo <italic>M</italic> de la varilla. El flujo de la corriente compensa la p&#x00E9;rdida de flujo de la espira.</p></list-item>
    <list-item><label><italic>d</italic>)</label> <p>Una vez calculada la corriente inducida, obtenemos la fuerza magn&#x00E9;tica que actu&#x00E1; sobre la varilla. Si observamos el dibujo podemos ver que el sentido de la corriente <italic>I</italic> y la direcci&#x00F3;n de <inline-formula><mml:math id="M897" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> llevason perpendiculares, adem&#x00E1;s, si aplicamos la regla de la mano derecha obtenemos el sentido de la fuerza. En este caso, asumiendo que <inline-formula><mml:math id="M898" display='block'><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow></mml:math></inline-formula> lleva sentido vertical según <inline-formula><mml:math id="M899" display='block'><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>j</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></inline-formula> y que la intensidad, tal y como hemos deducido antes, sale del papel <inline-formula><mml:math id="M899a" display='block'><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>k</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></inline-formula> la siendo fuerza llevará sentido horizontal hacia la izquierda <inline-formula><mml:math id="M899b" display='block'><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></inline-formula>.</p>
<p><disp-formula id="Eq577"><mml:math id="M900" display='block'><mml:mover><mml:msub><mml:mi>F</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mo>&#x2192;</mml:mo></mml:mover><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>l</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>I</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>&#x00D7;</mml:mo><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>B</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mo>=</mml:mo><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>002</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mi>v</mml:mi><mml:mrow><mml:mover><mml:mi>i</mml:mi><mml:mo stretchy="false">&#x2192;</mml:mo></mml:mover></mml:mrow><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">N</mml:mi></mml:mrow></mml:math></disp-formula></p></list-item>
<list-item><label><italic>e</italic>)</label> <p>Finalmente para calcular la velocidad necesaria para que la varilla descienda con movimiento uniforme, deberemos aplicar la segunda Ley de Newton. Antes de proceder a los c&#x00E1;lculos es recomendable realizar un dibujo esquem&#x00E1;tico en el que se aprecien todas las fuerzas que intervienen.
<fig id="fig-133">
<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="MD-8-fig-133-45.jpg"/>
</fig></p>
<p>En el eje perpendicular al plano de la espira las fuerzas que actu&#x00E1;n son la normal y las componentes del peso y de la fuerza magn&#x00E9;tica. Proyectamos esta vez en la direcci&#x00F3;n del plano, obtenemos:</p>
<p><disp-formula id="Eq578"><mml:math id="M901" display='block'><mml:mi>N</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>F</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>.</mml:mo></mml:math></disp-formula></p>
<p>En la direcci&#x00F3;n paralela al plano la fuerza de rozamiento y la componente de la fuerza magn&#x00E9;tica deben contrarrestar la componente del peso. Matem&#x00E1;ticamente obtenemos:</p>
<p><disp-formula id="Eq579"><mml:math id="M902" display='block'><mml:mtable displaystyle="true" columnspacing="1em" rowspacing="3pt"><mml:mtr><mml:mtd><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:msub><mml:mi>F</mml:mi><mml:mi>r</mml:mi></mml:msub><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>F</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>N</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>F</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo></mml:mtd></mml:mtr><mml:mtr><mml:mtd><mml:mo>=</mml:mo><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:msub><mml:mi>F</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:msub><mml:mi>F</mml:mi><mml:mi>m</mml:mi></mml:msub><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi></mml:mtd></mml:mtr></mml:mtable></mml:math></disp-formula></p>
<p><disp-formula id="Eq580"><mml:math id="M903" display='block'><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>002</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:math></disp-formula></p>
<p><disp-formula id="Eq581"><mml:math id="M904" display='block'><mml:mi>v</mml:mi><mml:mo>=</mml:mo><mml:mfrac><mml:mrow><mml:mi>m</mml:mi><mml:mi>g</mml:mi><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow><mml:mrow><mml:mn>0</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>002</mml:mn><mml:msqrt><mml:mn>3</mml:mn></mml:msqrt><mml:mo stretchy="false">(</mml:mo><mml:mi>&#x03BC;</mml:mi><mml:mi>sin</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo>+</mml:mo><mml:mi>cos</mml:mi><mml:mo>&#x2061;</mml:mo><mml:mi>&#x03B1;</mml:mi><mml:mo stretchy="false">)</mml:mo></mml:mrow></mml:mfrac><mml:mo>=</mml:mo><mml:mn>9</mml:mn><mml:mo>,</mml:mo><mml:mn>57</mml:mn><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">m</mml:mi></mml:mrow><mml:mo>&#x22C5;</mml:mo><mml:msup><mml:mrow><mml:mtext> </mml:mtext><mml:mi mathvariant="normal">s</mml:mi></mml:mrow><mml:mrow><mml:mo>&#x2212;</mml:mo><mml:mn>1</mml:mn></mml:mrow></mml:msup></mml:math></disp-formula><target id="pg185" specific-use="page-break"/><target id="pg186" specific-use="page-break"/><target id="pg187" specific-use="page-break"/><target id="pg188" specific-use="page-break"/><target id="pg189" specific-use="page-break"/><target id="pg190" specific-use="page-break"/></p></list-item>
</list>
</sec>
</sec>
</body>
</book-part>
</book-body>
</book>
